Prawo do strajku ma zostać ucywilizowane

Dziś w Komisji Trójstronnej rozpoczyna się debata, której efektem ma być kompromis partnerów społecznych dotyczący zakresu zmian w ustawie o rozwiązywaniu sporów zbiorowych. Pracodawcy i związkowcy są zgodni co do tego, że ustawa ta nie sprawdza się w dzisiejszych warunkach i wymaga poważnych zmian.

Zdaniem „Solidarności” obecna regulacja bardzo ogranicza załogi w prowadzeniu sporów z zakładem. Można je prowadzić, jeśli dotyczą warunków pracy, płac lub świadczeń socjalnych oraz praw i wolności związkowych.

– W praktyce oznacza to, że możemy stosować ustawę tylko wówczas, gdy walczymy o płace. W innych istotnych dla załogi sprawach, np. fuzji czy przekształcenia spółek, jesteśmy bezradni. Nie chcemy zamkniętego katalogu spraw, w których może toczyć się spór, w ustawie powinny się jednak pojawić zapisy, które dadzą więcej możliwości jej wykorzystania – uważa Janusz Łaznowski z Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność”.

Za zmianami przepisów określającymi, co może być przedmiotem sporu, opowiadają się też pracodawcy, choć występują z innych pozycji.

– Mało precyzyjne przepisy powodują, że w firmach dochodzi do sporów, które w żadnym razie nie powinny być rozwiązywane w trybie tej ustawy. Musi powstać wyraźnie określony katalog spraw, o które może toczyć się spór. Dzięki temu łatwiej będzie stwierdzać, czy protest albo strajk ma legalne podstawy – uważa Henryk Michałowicz, ekspert Konfederacji Pracodawców Polskich.

Przedsiębiorcy od lat domagają się wprowadzenia procedury pozwalającej na szybkie określenie tego, czy strajk jest legalny czy nie.

– Prawo określa sankcje dla organizatorów nielegalnych strajków, ale dziś pozostają oni bezkarni. Nie chcemy narzucać rozwiązań wskazujących, kto ma oceniać legalność strajku. Mogłyby to robić zarówno sąd, jak i inspekcja pracy. Ważne, by rozstrzygnięcia zapadały szybko – podkreśla Jacek Męcina.

– Rozwiązania, które pozwolą na taką sądową kontrolę, sprawią, że protesty będą prowadzone bardziej racjonalnie – dodaje Henryk Michałowicz.

Coraz częściej pracownicy kwestionujący np. wysokość płac nie bardzo wiedzą, z kim powinni wejść w spór.

– Kiedyś naturalnym adresatem postulatów był pracodawca. Jednak rozbudowane stosunki własnościowe sprawiły, że wielu jest praktycznie pozbawionych możliwości decyzyjnych, bo kluczowe decyzje zapadają na posiedzeniach rad nadzorczych, a nawet w samorządzie lub rządzie, które płacą za wykonane usługi (np. edukacyjne). Konieczne są zmiany rozszerzające krąg podmiotów, z którymi związki mogą wchodzić w spór – mówi Andrzej Radzikowski, wiceprzewodniczący OPZZ.

Partnerzy społeczni zainteresowani są zmianą procedury go prowadzenia sporu zbiorowego.