Środki finansowe zwrócone przez przedsiębiorstwa dostawcom kapitału w wyniku spłaty kredytu lub pożyczki, wyjścia z inwestycji funduszu P /VC oraz nadwyżki po wykorzystaniu gwarancji zostaną przekazane na konto Funduszu Zarządzającego i ponownie wykorzystane na rzecz tworzenia produktów finansowych dla MŚP, zapewniając tym samym ciągłe wsparcie działalności i rozwoju przedsiębiorstw.
W porównaniu ze wsparciem oferowanym przedsiębiorcom w ramach funduszy strukturalnych, inicjatywa JEREMIE niesie ze sobą większe korzyści.
Przede wszystkim wykorzystane zostaną odnawialne formy finansowania, które w przeciwieństwie do jednorazowych dotacji gwarantują ciągłość i stabilność systemu wsparcia oraz w ogólnym rozliczeniu generują więcej środków dla przedsiębiorstw (efekt mnożnikowy).
Ponadto w ramach JEREMIE instytucje krajowe będą miały możliwość elastycznego wyboru produktów finansowych w budowaniu oferty odpowiadającej lokalnym potrzebom MŚP.
Program na rzecz Przedsiębiorczości i Innowacji (EIP) jest kontynuacją Wieloletniego Programu na rzecz Przedsiębiorstw i Przedsiębiorczości (MAP) realizowanego w latach 2001 - 2006. W ramach programu MAP stworzono trzy instrumenty finansowe, dostosowane do potrzeb małych i średnich przedsiębiorstw.
W latach 2007 - 2013 realizacja tych instrumentów będzie kontynuowana. Na potrzeby programu EIP zostały one opracowane na nowo, w nieco zmienionym zakresie:
- program na rzecz szybko rozwijających się i innowacyjnych małych i średnich przedsiębiorstw (GIF);
- system gwarancyjny dla małych i średnich przedsiębiorstw (SMEG);
- system rozwijania zdolności MŚP (CBS).
Na wdrożenie powyższych instrumentów finansowych w latach 2007 - 2013 przewidziano łączny budżet 1,1 mld euro, ustanowiony na poziomie wspólnotowym. O środki dostępne w ramach EIP Polska będzie musiała konkurować również z innymi krajami UE.
Instytucją zarządzającą dwoma pierwszymi programami w imieniu Komisji Europejskiej jest Europejski Fundusz Inwestycyjny (EIF), natomiast trzeci program zarządzany jest wspólnie przez międzynarodowe instytucje finansowe: Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju (EBRD), Europejski Bank Inwestycyjny (EIB), EIF oraz Bank Rozwoju Rady Europy (CEB). Nabór wniosków ruszy nie wcześniej niż na początku przyszłego roku.
Środki finansowe programu na rzecz szybko rozwijających się i innowacyjnych małych i średnich przedsiębiorstw (GIF) zostaną rozdysponowane na inwestycje w fundusze PE/VC, które dostarczają małym i średnim przedsiębiorstwom kapitał własny lub inne formy kapitału podwyższonego ryzyka. W szczególności dokapitalizowywane będą małe lub nowo tworzone fundusze, w tym głównie fundusze regionalne, fundusze działające w określonych sektorach gospodarki lub określonych technologiach oraz fundusze finansujące procesy wdrażania wyników prac badawczo-rozwojowych.
Realizacja GIF przebiegać będzie w ramach dwóch komponentów. Pierwszy komponent - GIF 1 wspiera fundusze kapitału podwyższonego ryzyka inwestujące w przedsiębiorstwa we wczesnych fazach rozwoju (faza seed i faza start-up), natomiast zakres drugiego komponentu - GIF 2 obejmuje wsparcie inwestycji funduszy w przedsiębiorstwa znajdujące się na etapie ekspansji, przy czym ze środków GIF 2 nie można finansować transakcji wykupu oraz refinansowania.
Łączny udział dofinansowania na etapie GIF 1 wynosi od 10 do 25 proc. całkowitego kapitału danego funduszu oraz maksymalnie do 50 proc. w przypadku gdy: ¦ nowo tworzony fundusz prawdopodobnie odegra znaczącą rolę w stymulacji rozwoju rynku kapitału podwyższonego ryzyka w danym regionie lub w segmencie danej technologii; lub ¦ inwestycje funduszu skupiają się wokół MŚP wdrażających innowacje ekologiczne.
W ramach GIF 2 limity wsparcia wynoszą odpowiednio do 15 proc. całkowitego kapitału funduszu oraz maksymalnie do 25 proc., w przypadkach określonych powyżej.
Aby częściowo zrekompensować wysokie ryzyko inwestycji w MŚP, wynikające z niepewności biznesu oraz braku odpowiednich zabezpieczeń, w ramach systemu gwarancyjnego dla małych i średnich przedsiębiorstw (SMEG) zostaną zapewnione produkty gwarancyjne dla finansowania kredytowego (w tym mikrokredytowego), leasingowego, dla funduszy kapitału podwyższonego ryzyka oraz na sekurytyzację portfeli dłużnych MŚP.
Realizacja systemu rozwijania zdolności małych i średnich przedsiębiorstw (CBS) będzie przebiegała w obrębie dwóch rodzajów działań:
- działania z zakresu kapitału zalążkowego, w ramach którego można uzyskać dotację na utworzenie i rozwój funduszu kapitału zalążkowego oraz na długoterminowe zatrudnienie dodatkowego personelu specjalizującego się w nowoczesnych technologiach.
- działania z zakresu partnerstwa, które dostarcza dofinansowanie na dostosowanie procedur badania wiarygodności kredytowej do specyficznych warunków sektora małych i średnich przedsiębiorstw, dzięki czemu zwiększony zostanie napływ środków na finansowanie wierzytelności MŚP.
W Programie na rzecz Przedsiębiorczości i Innowacji EIP również obowiązuje reguła kontynuacji programu. W latach 2007 - 2013 środki uzyskane w momencie wyjścia z inwestycji gromadzone będą na oddzielnym rachunku powierniczym EFI, z możliwością powtórnego ich wykorzystania w ramach działalności o takim samym charakterze. Natomiast po 31 grudnia 2013 roku wszystkie środki zgromadzone na rachunkach powierniczych EFI zasilą ogólny budżet Unii Europejskiej.
Oferta unijnych programów wspierających powstawanie i rozwój funduszy kapitału podwyższonego ryzyka jest dość bogata i teoretycznie stanowi doskonałą podstawę do stworzenia kompleksowego systemu finansowania rozwoju małych i średnich przedsiębiorstw w Polsce. Jednakże istnieje ryzyko, że mimo wielości opracowanych zachęt, okażą się one niewystarczająco atrakcyjne z punktu widzenia funduszy. Niemniej jednak stosunkowo duże zainteresowanie pilotażowym instrumentem wsparcia w ramach poddziałania 1.2.3 SPOWKP oraz sukcesy w realizacji podobnych inicjatyw, m.in. w Wielkiej Brytanii czy Izraelu, pozwalają optymistycznie patrzeć w przyszłość z nadzieją, że już niedługo powstanie u nas prężny sektor Hi-Tech.
Autorka jest konsultantem w Zespole Doradztwa Europejskiego Accreo Taxand
