- sprawozdania ze zmian w kapitale własnym oraz
- rozbudowanej informacji dodatkowej.
Co więcej, uproszczony bilans, rachunek zysków i strat oraz informacja dodatkowa podlegają dalszym zmianom, ponieważ ustawa o rachunkowości wymaga pomijania tych pozycji sprawozdawczych, które nie występują w okresach obrotowych.
[srodtytul]Bilans[/srodtytul]
Zastosowanie niżej wymienionych uproszczeń sprawozdawczych powoduje, że uproszczony bilans może prezentować mniej niż dziesięć pozycji po stronie aktywów oraz mniej niż pięć pozycji po stronie pasywów przykład w [b][link=http://grafik.rp.pl/grafika2/504262]tabeli 1 (pdf)[/link][/b].
W rzeczywistości liczba pozycji po stronie aktywów może zostać zmniejszona nawet do sześciu, ponieważ małe firmy zazwyczaj nie posiadają pewnych specyficznych rodzajów aktywów, takich jak: inwestycje w nieruchomości, długoterminowe rozliczenia międzyokresowe, należności długoterminowe.
[srodtytul]Środki trwałe i wartości niematerialne i prawne[/srodtytul]
Małe firmy nie muszą prezentować szczegółowych informacji o środkach trwałych. Podział na grunty, budynki, urządzenia techniczne i maszyny, środki transportu, inne środki trwałe nie jest wymagany. Konsekwencją wyboru takiego zakresu ujawnień jest znacząca redukcja czasu sporządzania informacji dodatkowej.
Gdy prezentujemy w bilansie środki trwałe w jednej kwocie, nie jest już konieczne przedstawianie szczegółowych zmian wartości poszczególnych grup rodzajowych. Wystarczy przedstawienie syntetycznych zmian dla pozycji zbiorczej środków trwałych. Podobne rozwiązania dotyczą wartości niematerialnych i prawnych.
[srodtytul] Inwestycje długoterminowe[/srodtytul]
Jeżeli mały przedsiębiorca ma długoterminowe inwestycje w akcje albo w nieruchomości, to przedstawia w bilansie ich wartości w jednej pozycji. Nie dotyczy go obowiązek szczegółowego podziału inwestycji na grupy rodzajowe określony w załączniku 1 do [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr;jsessionid=C4D974F1FF1A718DEDF174AA6983D419?n=1&id=324433&wid=347265]ustawy o rachunkowości[/link].
Przyjęcie uproszczonej zasady sprawozdawczej skutkuje również zwolnieniem z obowiązku szczegółowego prezentowania zmian poszczególnych typów inwestycji w informacji dodatkowej. Wystarczy prezentowanie zagregowanej informacji o ich zmianach.
[srodtytul]Zapasy[/srodtytul]
Informacja o poszczególnych kategoriach zapasów może być pominięta. Głównym celem ewidencji księgowej jest dostarczenie na potrzeby uproszczonego sprawozdania finansowego informacji o łącznej wartości zapasów materiałów, towarów, produktów, produkcji w toku będących w posiadaniu przedsiębiorstwa na dzień bilansowy.
[srodtytul]Należności krótkoterminowe[/srodtytul]
Małe firmy są zwolnione z obowiązku oddzielnej prezentacji w bilansie należności z tytułu dostaw i usług od jednostek powiązanych, pozostałych należności z tytułu dostaw i usług, należności z tytułu podatków, należności dochodzonych na drodze sądowej oraz należności pozostałych.
Oczywiście z punktu widzenia wewnętrznej kontroli kwot należnych od podmiotów i instytucji zewnętrznych odpowiedni podział analityczny informacji powinien być utrzymany przez właścicieli i kierownictwo firmy. Jednak nie ma obowiązku ich szczegółowego prezentowania w bilansie i informacji dodatkowej.
[srodtytul]Rezerwy na zobowiązania[/srodtytul]
Informacja dotycząca rezerw na zobowiązania nie wymaga podziału na długo- i krótkoterminowe ani w bilansie, ani w informacji dodatkowej.
[srodtytul] Zobowiązania długoterminowe[/srodtytul]
Redukcja szczegółowości zobowiązań długoterminowych, wymaganych do zaprezentowania w bilansie, do poziomu pozycji oznaczonych literami rzymskimi umożliwia zbiorczą prezentację w jednej kwocie. Bez względu na liczbę i rodzaje tytułów tych zobowiązań mały przedsiębiorca ogranicza informację w bilansie do jednej pozycji „zobowiązań długoterminowych”.
W informacji dodatkowej zamieszcza dodatkowo jedynie podział na okresy planowanej spłaty tych zobowiązań: do 1 roku, powyżej 1 roku do 3 lat, powyżej 3 lat do 5 lat oraz powyżej 5 lat.
[srodtytul]Zobowiązania krótkoterminowe[/srodtytul]
Ta grupa zobowiązań dotyczy wszystkich kwot, jakie przedsiębiorca powinien uregulować w okresie 12 miesięcy od dnia bilansowego. Ustawa o rachunkowości nie wymaga od uproszczonego sprawozdania finansowego odrębnego prezentowania zobowiązań z tytułu dostaw i usług od jednostek powiązanych, pozostałych zobowiązań z tytułu dostaw i usług, zobowiązań z tytułu podatków, zobowiązań z tytułu wynagrodzeń oraz pozostałych.
Dział księgowości powinien (choć nie jest zobowiązany) utrzymywać podział analityczny według wspomnianych tytułów, ale na potrzeby zarządzania płynnością i identyfikowania zaległych zobowiązań. Na potrzeby uproszczonego sprawozdania taka informacja nie jest potrzebna - [b][link=http://grafik.rp.pl/grafika2/504262]patrz tabela 1 (pdf)[/link][/b].
[srodtytul]Rachunek zysków i strat[/srodtytul]
Rachunek zysków i strat może podlegać uproszczeniu na podstawie art. 50 ust. 3 ustawy o rachunkowości. Zgodnie z nim gdy przedsiębiorstwo nie realizowało określonych transakcji, pomija pozycje rachunku zysków przewidziane w załączniku 1 ustawy.
Małe firmy zazwyczaj nie posiadają inwestycji kapitałowych i inwestycji w nieruchomości. Dlatego nie dotyczą ich takie pozycje, jak: dywidenda otrzymana, aktualizacja inwestycji, zbycie inwestycji.
Przykładowy uproszczony rachunek zysków i strat przedstawia - [b][link=http://grafik.rp.pl/grafika2/504263]patrz tabela 2 (pdf)[/link][/b].
[srodtytul]Informacja dodatkowa[/srodtytul]
Dane i wyjaśnienia prezentowane w informacji dodatkowej podzielić można na dwie kategorie:
- uzupełnienia informacji zawartych w bilansie i rachunku zysków i strat oraz
- pozostałe informacje.
Bezpośrednią konsekwencją uproszczenia struktury bilansu i rachunku zysków i strat jest ograniczenie zakresu danych ujawnianych w uproszczonej informacji dodatkowej odnoszącej się do ich pozycji sprawozdawczych. Informacje należące do kategorii objaśniających zjawiska, których wyczytać nie możemy z bilansu i rachunku zysków i strat, to informacja o zobowiązaniach warunkowych (poręczenia udzielone przez małe firmy innym podmiotom), średniorocznym zatrudnieniu.
Podejmując decyzję o zakresie ujawniania informacji w trzecim elemencie uproszczonego sprawozdania, należy kierować się w szczególności zasadą istotności wyrażoną w art. 8 ust. 1 ustawy o rachunkowości. Zgodnie z nią rachunkowość przedsiębiorstwa, w tym sprawozdanie finansowe, powinna wyodrębniać wszystkie istotne z punktu widzenia oceny sytuacji majątkowo-finansowej informacje.
Uproszczona informacja dodatkowa oparta na uproszczonej rachunkowości powinna prezentować w szczególności informacje i objaśnienia wyłącznie istotne z punktu widzenia oceny sytuacji finansowej i majątkowej małej firmy.
[ramka][b]Uproszczenia księgowe[/b]
Przedsiębiorcy sporządzający uproszczone sprawozdanie finansowe mogą jednocześnie stosować inne uproszczenia księgowe. Najważniejsze z nich to:
- zwolnienie z kalkulacji podatku odroczonego oraz
- zwolnienie z księgowego ujęcia rozliczenia leasingu finansowego.
Pierwsze z uproszczeń oznacza, że mali przedsiębiorcy prezentują w sprawozdaniu finansowym podatek dochodowy wynikający z deklaracji podatkowej bez uwzględnienia przesunięcia w czasie rozliczeń podatkowych wynikających z przeprowadzonych w danym roku obrotowym transakcji.
Drugie – że koszty leasingowanych przedmiotów (samochody, linie produkcyjne, komputery, inne) ustala się według przepisów ustaw podatkowych, czyli identycznie jak w przypadku ewidencji w podatkowej księdze przychodów i rozchodów.
W małych firmach zajmujących się produkcją koszty niewykorzystanych zdolności produkcyjnych mogą być doliczone do kosztów wytworzenia produktów (art. 28 ust. 4a ustawy o rachunkowości). Możliwa jest również uproszczona wycena produkcji w toku wyłącznie na poziomie wsadu materiałowego, jeżeli cykl produkcyjny nie przekracza trzech miesięcy.
W określonych w art. 17 przypadkach możliwe jest odpisywanie w koszty wartości materiałów i towarów w dniu zakupu oraz produktów w momencie ich wytworzenia. Pamiętać należy, że koszty firmy koryguje się o niezużyte i niesprzedane zapasy w drodze inwentaryzacji nie później niż na dzień bilansowy.
Rozwiązanie to również jest identyczne z tym, które spotkać można w księdze przychodów i rozchodów. Dniem bilansowym jest dzień kończący rok obrotowy oraz każdy inny dzień, na który sporządza się uproszczone sprawozdanie finansowe.[/ramka]
[ramka][b]Zalety uproszczonej księgowości
Krzysztof Burnos prezes zarządu Biura Biegłych Rewidentów Elma-Polaudit sp. z o.o. w Łodzi[/b]
Uproszczona księgowość oparta na zasadach rachunkowości stanowi doskonałe źródło bieżącej informacji o firmie, o jej majątku i wynikach. Wachlarz oferowanych uproszczeń księgowych umożliwia małej firmie prowadzenie pełnej księgowości w sposób uproszczony i co najważniejsze często nie bardziej czasochłonny niż prowadzenie podatkowej księgi przychodów i rozchodów.
Nieocenionymi jednak zaletami uproszczonej księgowości są dodatkowe narzędzia wzmacniające bieżącą kontrolę i ochronę wszystkich składników majątku przedsiębiorstwa.
Dla każdej znaczącej grupy majątkowej prowadzi się konto księgowe, dzięki czemu przedsiębiorca w dowolnym momencie może zweryfikować historię zmian i stanu posiadanych urządzeń produkcyjnych (środki trwałe), długów klientów (należności), towarów oraz materiałów produkcyjnych (zapasy), a także pieniędzy w kasie i na rachunku bankowym (środki pieniężne).
Uproszczone księgi wyłączone są z ustawowego obowiązku audytu, ale mogą być jednorazowo lub okresowo przeglądane przez biegłego rewidenta, który doradzić może, jak prawidłowo zastosować uproszczenia.[/ramka]
[i]Autor jest prezesem zarządu Biura Biegłych Rewidentów Elma-Polaudit sp. z o.o. w Łodzi[/i]
