Obowiązek alimentacyjny

Dostrzegając problemy związane z alimentacją, ustawodawca w nowelizacji kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz niektórych innych ustaw (DzU z 2008 r. nr 220, poz. 1431) dodał przepis, zgodnie z którym zobowiązany może uchylić się od wykonania obowiązku alimentacyjnego względem uprawnionego, jeżeli żądanie alimentów jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, co nie dotyczy obowiązku rodziców względem ich małoletniego dziecka. Niezależnie od zmiany społecznego podejścia do alimentacji już dziesiątki lat wcześniej w judykaturze widziano potrzebę łagodzenia tego obowiązku.

Publikacja: 14.08.2024 04:30

Obowiązek alimentacyjny

Foto: Adobe Stock

Punktem wyjścia w ocenie zasad współżycia społecznego – m.in. – ujętych w art. 1441 k.r.o. jest zawsze zrozumienie ich istoty. Owa klauzula nawiązuje do idei słuszności, odwołuje się do powszechnie uznawanych w kulturze społeczeństwa wartości, umożliwia dostosowanie ogólnych norm prawnych do konkretnego stanu faktycznego przy uwzględnieniu systemu ocen czy zasad postępowania o charakterze pozaprawnym oraz służy realizacji sprawiedliwości w znaczeniu materialnoprawnym będącej wartością konstytucyjną (wyrok SN z 23 lutego 2017 r., V CSK 230/16, LEX nr 2288116, a także orzecznictwo powołane w jego uzasadnieniu). W judykaturze, charakteryzując te zasady, odwoływano się także do sprawiedliwościowego społecznego i etycznego aspektu dochodzenia roszczenia (wyrok SN z 24 stycznia 2019 r., II CSK 763/17, LEX nr 2615474), zapobiegania stosowania prawa dającego skutki nieetyczne lub rozmijające się zasadniczo z celem danej regulacji prawnej, rażąco niesprawiedliwych, krzywdzących, niedających się zaakceptować z punktu widzenia norm moralnych i wartości powszechnie uznawanych w społeczeństwie (wyrok SN z 20 sierpnia 2015 r., II CSK 555/14, LEX nr 1801548) czy odrębnych od norm prawnych reguł postępowania wiążących się ściśle z normami moralnymi i obyczajowymi (wyroki SN z 3 lipca 2015 r., IV CSK 595/14, LEX nr 1917369, z 26 kwietnia 2012 r., III CSK 300/11, OSNC 2012/12/144, LEX nr 1218530; zob. także wyroki SN z 27 listopada 2013 r., V CSK 516/12, LEX nr 1422124, z 4 kwietnia 2013 r., II PK 236/12, LEX nr 1347863, z 24 stycznia 2013 r., II CSK 286/12, LEX nr 1293949, z 6 stycznia 2009 r., I PK 18/08, OSNP 2010/13-14/156, LEX nr 584914, z 2 czerwca 2003 r., II KK 391/02, LEX nr 78374, z 28 listopada 2001 r., IV CKN 1756/00, LEX nr 80259, z 1 czerwca 1983 r., IV CR 158/83, LEX nr 8542, z 11 grudnia 1979 r., I CR 403/79, LEX nr 8203, orzeczenie SN z 20 października 1948 r., To.C 45/47, LEX nr 2710425).

PRO.RP.PL tylko za 39 zł!

Świąteczna oferta! Przygotuj się na najważniejsze zmiany prawne w 2025 r.
Wszystko o składce zdrowotnej, wprowadzeniu kasowego PIT i procedury SME. Raporty biznesowe, analizy ekonomiczne, webinary oraz użyteczne kalendarium.
Sądy i Prokuratura
Agata Łukaszewicz: Moda na azyle. Ci, którzy egzekwowali prawo, uciekają
Sądy i Prokuratura
Sędzia Prusinowski: Nie wiem, jak min. Domański, ale ja mam stracha. Uczestniczymy w chocholim tańcu
Sądy i Prokuratura
Rok łamania prawa. Lista przypadków jest długa, a reform brak
Sądy i Prokuratura
Powołanie Dariusza Barskiego na prokuratora krajowego. Wątpliwa skuteczność decyzji SN
Sądy i Prokuratura
Quo vadis, Temido? Gdzie się podziały konkrety?
Materiał Promocyjny
Najlepszy program księgowy dla biura rachunkowego