Od stycznia br. wprowadzono świadczenie rodzicielskie, które jest odpowiednikiem zasiłku macierzyńskiego dla osób, które nie są ubezpieczone. Jego miesięczna kwota wynosi 1000 zł. Aby ubezpieczeni nie byli pokrzywdzeni, od stycznia mają gwarantowaną taką samą miesięczną wysokość wypłaty. Jeśli przysługujący im zasiłek macierzyński – po odliczeniu zaliczki na podatek – jest niższy niż 1000 zł, należy im się wyrównanie do tej kwoty. Nazwano je podwyższeniem zasiłku macierzyńskiego. Finansuje je budżet państwa w ramach dotacji do Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Obowiązkiem ustalania prawa i wysokości tego wyrównania obciążono płatników zasiłków. Zakład, który wypłaca świadczenia, musi więc też ustalać prawo i wypłacać podwyższenie. Gdy rodzic otrzymuje macierzyński od więcej niż jednego płatnika, wypłatą ma się zająć jeden z nich. Jeśli zaś jednym z płatników jest ZUS – to on przejmuje te obowiązki.
Samo naliczenie podwyższenia zasiłku macierzyńskiego to nie wszystko. Płatnik, który je wypłaci, musi je odpowiednio wykazać w dokumentach ubezpieczeniowych, tj. w raporcie świadczeniowym ZUS RSA, raporcie składkowym ZUS RCA i w deklaracji ZUS DRA.
Tu jednak pojawiły się wątpliwości. Taki rodzic z pewnością podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu pobierania zasiłku macierzyńskiego, ale czy w podstawie wymiaru składek należy też uwzględnić kwotę podwyższenia? Jak wskazał ZUS w odpowiedzi na pytanie redakcji, „podwyższenie zasiłku macierzyńskiego w zakresie ustalania prawa, terminów wypłaty, przedawnienia, dochodzenia zwrotu itd. jest traktowane jako zasiłek macierzyński". Jednak to świadczenie nie jest zależne od składek wpłaconych do ZUS. Poza tym jest – odmiennie od zasiłku macierzyńskiego – nieopodatkowane. Dodając do tego cel jego wypłaty – tj. wyrównanie zasiłku do gwarantowanego minimum – można uznać, że ma ono charakter bliższy świadczeniu rodzicielskiemu, czyli pomocy socjalnej.
Z drugiej strony z literalnego brzmienia art. 31 ust. 3a ustawy zasiłkowej wynika, że kwotę zasiłku macierzyńskiego podwyższa się do wysokości świadczenia rodzicielskiego. Używana zatem przez ZUS nazwa "podwyższenie" wydaje się czysto techniczna, robocza, co wskazywałoby, że jest to jednak część zasiłku, choć nieopodatkowana.
