Od umorzonego zobowiązania socjalnego nie ma składek

Dzieje się tak dlatego, że wszystkie świadczenia z zfśs nie podlegają ubezpieczeniom bez limitu ich wartości. Wynika tak z § 2 ust. 1 pkt 19 rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 18 grudnia 1998 w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (DzU nr 161, poz. 1106 ze zm.; dalej rozporządzenie składkowe).

Wymóg jest jeden: obowiązujący u nas regulamin gospodarowania tymi środkami musi przewidywać możliwość darowania długu i okoliczności, kiedy jest to dopuszczalne. Gdyby zabrakło takiego postanowienia, kontrolerzy z ZUS mogliby podważać umorzoną pożyczkę jako świadczenie sfinansowane z zfśs i zażądać składek (wyrok Sądu Najwyższego z 16 września 2009, I UK 121/09).

Umorzonej pożyczki mieszkaniowej nie wykazujemy w żadnych dokumentach ubezpieczeniowych

.

Inaczej wygląda natomiast kwestia opodatkowania umorzonej pracownikowi pożyczki z zfśs. Podatku dochodowego nie pobieramy bowiem od wartości otrzymanych przez pracownika w związku z finansowaniem działalności socjalnej – określonej w ustawie z 4 marca 1994 o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (DzU z 1996 r. nr 70, poz. 335 ze zm., dalej ustawa o zfśs) świadczeń rzeczowych i pieniężnych pokrytych w całości z zfśs –  do kwoty 380 zł rocznie na jednego pracownika (art. 21 ust. 1 pkt 67 ustawy o PIT).

Istnieją wątpliwości co do  kwalifikacji umorzonej pożyczki. Wydaje się jednak, że korzysta ona z opisanego zwolnienia. Od  nadwyżki ponad wskazany limit musimy już jednak pobrać zaliczkę podatkową na zasadach dotyczących przychodu ze stosunku pracy. Potrąconą w tym trybie zaliczkę wykazujemy w rocznej informacji PIT-11 wystawianej za rok, kiedy dokonaliśmy umorzenia pożyczki.

Do końca lutego następnego roku kalendarzowego PIT-11 wysyłamy pracownikowi w celu złożenia przez niego rocznego zeznania oraz urzędowi skarbowemu właściwemu dla miejsca jego zamieszkania.

Wyjątkiem jest sytuacja, gdy do 10 stycznia kolejnego roku kalendarzowego zatrudniony złoży nam wniosek o dokonanie za niego rocznego rozliczenia PIT-40. Wtedy nie przekazujemy mu PIT-11 do końca lutego, lecz sami zapłaconą zaliczkę ujmujemy w sporządzanym za niego zeznaniu rocznym PIT-40.

Przykład

Pan Antoni, zatrudniony na stanowisku montera, otrzymuje wynagrodzenie w stałej stawce miesięcznej 2300 zł. Rok temu zakład pracy udzielił mu 18 000 zł pożyczki remontowej ze środków zfśs, ponieważ gospodarstwo rolne pana Antoniego ucierpiało w powodziach.

W marcu 2011 zostało ponownie zalane i prezes w kwietniu 2011 umorzył mu resztę pożyczki w kwocie 15 000 zł, na co pozwala regulamin gospodarowania i wydatkowania środków z zfśs.

W tym miesiącu pracownik nie opuścił dnia pracy. Złożył PIT-2, przysługują mu podwyższone koszty uzyskania przychodów. Jednocześnie wystąpił o ograniczenie poboru zaliczki z tytułu darowanej pożyczki do 500 zł miesięcznie, ponieważ podatek dochodowy byłby niewspółmiernie wysoki w stosunku do wypłaty pieniężnej (art. 32 ust. 2 zd. drugie i trzecie ustawy o PIT).

Lista płac pana Antoniego w kwietniu 2011

Przychód:

1) wynagrodzenie 2300 zł

2) wartość umorzonej pożyczki 15 000 zł

Składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez pracownika

1) podstawa wymiaru 2300 zł

składka emerytalna 2300 zł x 9,76 proc. = 224,48 zł

składki rentowe 2300 zł x 1,5 proc. = 34,50 zł

składka chorobowa 2300 zł x 2,45 proc. = 56,35 zł

razem 315,33 zł

2) składka od umorzonej pożyczki 0 zł (umorzona pożyczka z zfśs nie podlega ubezpieczeniom społecznym)

Składka na ubezpieczenie zdrowotne

1) podstawa wymiaru 2300 zł – 315,33 zł = 1984,67 zł

pełna składka zdrowotna 1984,67 zł x 9 proc. = 178,62 zł

składka zdrowotna do odliczenia z podatku

1984,67 zł x 7,75 proc. = 153,81 zł

2) składka od umorzonej pożyczki 0 zł, bo ta z zfśs nie podlega ubezpieczeniom zdrowotnym

Koszty uzyskania przychodu

139,06 zł

Podatek dochodowy