Sprawozdanie zrównoważonego rozwoju „od kuchni”

Publikacja sprawozdania stanowi zwieńczenie wielomiesięcznych działań. Wcześniej przedsiębiorstwo musi zidentyfikować najważniejsze kwestie związane ze zrównoważonym rozwojem oraz zgromadzić informacje pochodzące z wielu obszarów działalności. Obowiązek sporządzania sprawozdania zrównoważonego rozwoju wynika z przepisów wdrażających dyrektywę CSRD do prawa krajowego, natomiast szczegółowe wymagania dotyczące ujawnień określają Europejskie Standardy Sprawozdawczości w zakresie Zrównoważonego Rozwoju (ESRS). Oznacza to konieczność nie tylko zebrania odpowiednich informacji, lecz także ich uporządkowania i przedstawienia zgodnie z jednolitymi zasadami obowiązującymi podmioty objęte regulacjami.

Zaczynamy od DMA…

Pierwszym i zarazem jednym z najważniejszych etapów jest analiza podwójnej istotności (DMA). To ona pozwala określić, które kwestie zrównoważonego rozwoju są na tyle znaczące, aby zostały uwzględnione w sprawozdaniu. Standardy ESRS wymagają spojrzenia na działalność spółki z dwóch perspektyw. Pierwsza z nich to istotność wpływu, czyli ocena tego, w jaki sposób działalność spółki rzeczywiście lub potencjalnie oddziałuje na środowisko i społeczeństwo. Druga to istotność finansowa, koncentrująca się na tym, jak czynniki związane ze zrównoważonym rozwojem wpływają lub mogą wpływać na sytuację finansową przedsiębiorstwa.

W praktyce obie perspektywy są ze sobą ściśle powiązane. Wpływ wywierany na środowisko lub społeczeństwo może z czasem przełożyć się na konsekwencje finansowe, podobnie jak uwarunkowania finansowe mogą wpływać na sposób zarządzania kwestiami ESG. Przykładowo: przenikanie szkodliwych substancji do cieków i zbiorników wodnych może prowadzić do konieczności ponie- sienia dodatkowych nakładów związanych z ograniczaniem zanieczyszczeń lub dostosowaniem działalności do nowych wymagań regulacyjnych. Analiza podwójnej istotności pozwala uchwycić tego typu zależności, ustalić priorytety raportowania oraz wskazać obszary wymagające szczególnej uwagi.

… która ustala istotne kwestie

Rezultaty tej analizy wyznaczają zakres zagadnień, tzw. tematów istotnych, które powinny zostać objęte ujawnieniami. Następnym krokiem jest ustalenie, jakie informacje należy zgromadzić dla każdego z nich. Odbywa się to zgodnie ze standardami ESRS, które określają, jakie dane dla każdego z tematów należy zebrać i opublikować. Dzięki wspólnym zasadom sprawozdania przygotowywane przez różne przedsiębiorstwa stają się bardziej porównywalne i użyteczne dla inwestorów, instytucji finansowych oraz pozostałych interesariuszy. Z perspektywy spółki oznacza to konieczność przeanalizowania wymagań i wskazania źródeł informacji niezbędnych do przygotowania poszczególnych ujawnień.

Gromadzenie danych…

Po określeniu zakresu raportowania rozpoczyna się najbardziej pracochłonna część całego przedsięwzięcia – gromadzenie informacji. W dużej grupie kapitałowej nie opiera się ono na danych przekazanych przez jedną jednostkę. W działania te zaangażowane są liczne spółki oraz obszary odpowiedzialne między innymi za kwestie środowiskowe, kadrowe, zakupowe, inwestycyjne, operacyjne, finansowe, bezpieczeństwo pracy czy zgodność z regulacjami.

Zakres pozyskiwanych informacji jest bardzo szeroki. Obejmuje zarówno wskaźniki ilościowe, jak i opisy polityk, celów, działań oraz procedur funkcjonujących w przedsiębiorstwie. Samo zebranie materiałów nie jest jednak wystarczające. Równie ważne jest zapewnienie ich kompletności oraz porównywalności. W praktyce wymaga to przy- gotowania harmonogramów, formularzy, instrukcji raportowych, a przede wszystkim precyzyjnego przypisania odpowiedzialności poszczególnym uczestnikom przedsięwzięcia. Szczególnego znaczenia nabiera także ujednolicenie definicji stosowanych w całej grupie kapitałowej. Bez wspólnego rozumienia pojęć i wskaźników nawet prawidłowo zgromadzone informacje mogą prowadzić do rozbieżnych rezultatów.

… rozpoczyna analizę

Skala przedsięwzięcia sprawia, że niezbędne staje się stworzenie odpowiednich mechanizmów umożliwiających efektywne pozyskiwanie i konsolidację informacji pochodzących z wielu jednostek. Samo zgromadzenie danych nie kończy jednak pracy nad sprawozdaniem. Kolejnym etapem jest ich szczegółowa analiza i weryfikacja. Obejmuje ona m.in. porównanie wartości z danymi z poprzednich okresów sprawozdawczych, identyfikację istotnych odchyleń oraz analizę przyczyn zaobserwowanych zmian.

Istotnym elementem przygotowania sprawozdania jest również przegląd i akceptacja najważniejszych informacji przez kadrę zarządzającą. Dokument prezentuje bowiem kwestie, które mogą mieć znaczenie zarówno dla interesariuszy, jak i dla przyszłego rozwoju przedsiębiorstwa.

Wraz z rozwojem sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju coraz większego znaczenia nabiera jakość prezentowanych informacji. Odbiorcy oczekują nie tylko szerokiego zakresu ujawnień, lecz również danych, które można zweryfikować i odtworzyć. Dlatego przedsiębiorstwa rozwijają systemy kontroli wewnętrznej, takie jak ścieżki akceptacji oraz mechanizmy dokumentowania źródeł informacji. Ich celem jest ograniczenie ryzyka błędów oraz zwiększenie wiarygodności prezentowanych danych. Coraz częściej sprawozdawczość zrównoważonego rozwoju przypomina rozwiązania znane ze sprawozdawczości finansowej, gdzie równie ważna jak sam wynik jest możliwość jego późniejszej weryfikacji. Potwierdzeniem wiarygodności ujawnianych informacji jest również zewnętrzna atestacja raportu, polegająca na niezależnej ocenie przeprowadzanej przez uprawniony podmiot atestacyjny.

Zdaniem autorki

Dobrze przygotowane sprawozdanie zrównoważonego rozwoju pełni funkcję znacznie szerszą niż wyłącznie realizacja obowiązków regulacyjnych. Pozwala identyfikować kluczowe ryzyka i szanse, oceniać skuteczność podejmowanych działań oraz wskazywać obszary wymagające rozwoju. Informacje gromadzone na potrzeby sprawozdawczości mogą wspierać decyzje strategiczne, inwestycyjne i operacyjne, a także pomagać w identyfikowaniu słabych punktów procesów, potrzeb szkoleniowych czy obszarów wymagających większego nadzoru. W efekcie raport staje się nie tylko podsumowaniem minionego roku, lecz także wartościowym źródłem wiedzy o przedsiębiorstwie, jego strategii i przygotowaniu do funkcjonowania w zmieniającym się otoczeniu gospodarczym oraz regulacyjnym.