Zezwolenia na pracę cudzoziemców mniej sformalizowane

29 lipca 2022 r. weszło w życie rozporządzenie regulujące m.in. wydawanie zezwoleń na pracę oraz oświadczeń o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi. Zastąpiło ono rozporządzenie z 7 grudnia 2017 r. w sprawie wydawania zezwolenia na pracę cudzoziemca oraz wpisu oświadczenia o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi do ewidencji oświadczeń. Nie zmienia ono warunków wydawania takich zezwoleń, natomiast reguluje pewne kwestie formalne. Dostrzegalną zmianą jest ograniczenie konieczności przedstawiania oryginałów dokumentów w takich postępowaniach. Postępowania rozpoczęte i nie zakończone przed 29 lipca prowadzone są na podstawie dotychczasowych przepisów.

Kopie dokumentów

Przed wejściem w życie zmian pracodawca musiał posługiwać się przy składaniu wniosku oryginałami dokumentów. Obecnie można posłużyć się kopiami dokumentów, które nie zostały potwierdzone za zgodność z oryginałem. Urząd pracy zachował jednak prawo do żądania przedłożenia takiego oryginału do wglądu.

Czytaj więcej:

Prawo pracy

Duże zmiany w zatrudnianiu cudzoziemców. Za tą samą pracę, płaca jak dla Polaków

Płaca np. Ukraińca nie będzie mogła b...

Pro

W przypadku formy elektronicznej kopie dokumentów będą przedstawiane w formie skanów załączonych do wniosku składanego za pośrednictwem portalu praca.gov.pl.

Czy zmiany przyjmą się w praktyce? To zależy od urzędów. Dotychczas żądanie przez urzędy oryginałów dokumentów przy składaniu wniosków elektronicznych stanowiło regułę, a nie wyjątek.

Oświadczenie o niekaralności

Do wniosku o zezwolenie na pracę (czy przedłużenie takiego zezwolenia) należy złożyć oświadczenie o niekaralności pracodawcy za czyny zabronione związane z nieprawidłowościami przy zatrudnianiu cudzoziemców albo z naruszeniem niektórych praw pracowniczych. Zmianie uległ wzór takiego oświadczenia. Założenie jest takie, że ma ono być aktualne – nie może być zatem podpisane wcześniej niż 30 dni przed złożeniem wniosku. W przeciwnym razie nie zostanie zaakceptowane przez urząd. Dodatkowo musi zostać złożone w oryginale, natomiast pracodawca może je podpisać poprzez profil zaufany lub kwalifikowany podpis elektroniczny.

Rozporządzenie rozwiało również wątpliwości co do podpisywania takich oświadczeń przez pełnomocników – jest to niedopuszczalne.

Wzory nowych formularzy są dostępne na stronach internetowych urzędów wojewódzkich.

Zmiany w zakresie testu rynku pracy

Urząd pracy nie musi kierować do pracodawcy bezrobotnych, którzy nie wyrażą zainteresowania ofertą pracy. Przy czym bezrobotni nie utracą swojego statusu w takim przypadku. Powinno to realnie wpłynąć na przyspieszenie postępowania i jednocześnie znacznie zmniejszyć obciążenie pracodawców wynikające z konieczności przeprowadzania rozmów z kandydatami kierowanymi przez urząd pracy. Do pracodawcy mają się zgłaszać tylko tacy bezrobotni, którzy rzeczywiście będą zainteresowani ofertą pracy.

Zniesiona została także konieczność przedstawiania przez pracodawcę oryginału informacji starosty o zakończeniu testu rynku pracy. Jest ona bowiem rejestrowana w centralnym systemie. Pracodawca będzie jedynie musiał wskazać we wniosku jej numer.

Modyfikacja wykazu dokumentacji

Najważniejsze zmiany w zakresie wykazu dokumentów wymaganych obecnie w postępowaniach na podstawie § 9 rozporządzenia, to:

- uwzględnienie dokumentów potwierdzających pracę cudzoziemca u pracodawcy zagranicznego i jego delegowanie do pracy na terenie RP – w przypadku wniosków typu C, D i E,

- uwzględnienie w opisie kopii dowodu wpłaty danych osobowych cudzoziemca, którego dotyczy wniosek,

- rezygnacja z obowiązku dołączenia do wniosku kopii dowodu osobistego lub innego dokumentu potwierdzającego tożsamość pracodawcy,

- ograniczenie przedkładanej kopii ważnego dokumentu podróży cudzoziemca do stron, które zawierają dane osobowe,

- rezygnacja z przepisów przewidujących możliwość złożenia jednego egzemplarza niektórych dokumentów w przypadku, gdy podmiot jednocześnie składa wnioski dla więcej niż jednego cudzoziemca,

- doprecyzowanie, że informacja starosty o określonym numerze identyfikacyjnym może zostać dołączona tylko do jednego wniosku o wydanie zezwolenia na pracę lub zezwolenia na pracę sezonową.

Projekt nowej ustawy

Obecnie obowiązującym podstawowym aktem prawnym dotyczącym zatrudniania cudzoziemców w Polsce jest ustawa z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jedn. DzU z 2022 r., poz. 690 ze zm.). W ostatnim czasie Ministerstwo Rodziny i Polityki Społecznej przygotowało projekt nowej ustawy w tym zakresie, której zadaniem będzie implementować do krajowego porządku prawnego dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/36/UE z 26 lutego 2014 r. w sprawie warunków wjazdu i pobytu obywateli państw trzecich w celu zatrudnienia w charakterze pracownika sezonowego. Projekt został opublikowany 13 września 2022 r. na stronie Rządowego Centrum Legislacji. Treść uzasadnienia wskazuje na to, że ustawa ma wejść w życie jeszcze w 2022 r., co – jak wskazuje praktyka – może jednak ulec przedłużeniu, zwłaszcza że projekt nie trafił jeszcze do Sejmu.

Ministerstwo zdecydowało się na dokonanie reformy m.in. poprzez wyodrębnienie z ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy części przepisów związanych z zezwoleniami na pracę cudzoziemców, które będą tworzyły nową ustawę o zatrudnianiu cudzoziemców. Szef resortu podkreślił, że oprócz zmian w systematyce, polegających m.in. na wydzieleniu przepisów ogólnych oraz przepisów dotyczących poszczególnych rodzajów zezwoleń na pracę, nowa ustawa będzie opierała się na dotychczasowych rozwiązaniach prawnych. Jednocześnie mają zostać wprowadzone fundamentalne zmiany, które będą miały decydujący wpływ na poprawę funkcjonowania systemu dopuszczania cudzoziemców do polskiego rynku pracy na podstawie zezwolenia na pracę cudzoziemca.

Elektronizacja wydawania zezwoleń

Celem projektu jest m.in. rzeczywiste skrócenie terminów wydawania zezwoleń na pracę oraz usprawnienie procesu rozpatrywania spraw w tym zakresie. Projekt ustawy przewiduje pełną elektronizację procedury wydawania zezwoleń na pracę cudzoziemców począwszy od złożenia wniosku, aż po odbiór decyzji w tych sprawach. Również postępowanie odwoławcze będzie prowadzone elektronicznie poprzez system teleinformatyczny, którego funkcjonalności mają pozwolić na szybki dostęp do potrzebnych informacji bez angażowania wnioskodawcy lub niektórych instytucji.

Wydłużenie czasu powierzenia pracy

Ustawa ma wprowadzić ważną zmianę w zakresie oświadczeń o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi, z której skorzystają również polscy pracodawcy, a mianowicie wydłużenie okresu dopuszczalnej pracy z 6 do 24 miesięcy. Podejmowanie pracy na podstawie takich oświadczeń jest najpopularniejszą ścieżką zatrudniania obcokrajowców w Polsce.

Likwidacja testu rynku pracy

W celu zmniejszenia barier administracyjnych i usprawnienia procedur dotyczących zatrudniania cudzoziemców w projekcie przewidziano również ograniczenie liczby procedur dostępu cudzoziemców do rynku pracy i formalności w ich obrębie. Nowa ustawa nie przewiduje wymogu przedstawienia w postępowaniu o wydanie zezwolenia na pracę informacji starosty o braku możliwości zaspokojenia potrzeb kadrowych pracodawcy. Oznacza to likwidację instytucji tzw. testu rynku pracy, w tym procedury określającej działania, jakie podejmuje urząd pracy oraz pracodawca w celu wydania/ uzyskania informacji starosty.

Bez odrębnego postępowania

W uzasadnieniu projektu czytamy, że w celu ograniczenia liczby procedur zlikwidowane zostanie także odrębne postępowanie w sprawie przedłużenie zezwolenia na pracę, które obecnie jest wydawane, gdy pracodawca kontynuuje powierzenie pracy cudzoziemcowi na tym samym stanowisku. W zamian za to – w przypadku zamiaru dalszego zatrudniania cudzoziemca – wydawane będą zezwolenia na pracę z zachowaniem dotychczasowych ułatwień przewidzianych dla przedłużenia zezwolenia, tj. możliwość wykonywania pracy w trakcie procedury wydania zezwolenia do czasu jego wydania oraz wprowadzone będzie nowe ułatwienie polegające na rozpatrzeniu wniosku w pierwszej kolejności.

Przeciwdziałanie wyzyskowi

W tym zakresie projekt ustawy przewiduje:

- wprowadzenie obligatoryjnej przesłanki odmowy udzielenia zezwolenia na pracę, gdy pracodawca nie opłaca składek na obowiązkowe ubezpieczenie społeczne lub zaliczek na podatek dochodowy – dotychczas przesłanka ta miała charakter fakultatywny,

- utrzymanie zasady, że nałożenie na pracodawcę kary za nielegalne powierzanie wykonywania pracy cudzoziemcom będzie przesłanką odmowy udzielenia zezwolenia na pracę;

- utrzymanie przesłanki dotyczącej porównywalności wynagrodzenia cudzoziemca, ponieważ jest ona jednym z podstawowych narzędzi prawnych gwarantujących uzupełniający charakter dostępu cudzoziemców do polskiego rynku pracy – ma ona na celu zapobieganie sytuacjom, w którym obywatele polscy są zastępowani gorzej wynagradzanymi pracownikami z krajów trzecich; w tym celu planowane jest szersze wykorzystanie bazy CBOP, jako narzędzia ułatwiającego weryfikację, czy wynagrodzenie dla cudzoziemca nie jest zaniżone,

- wprowadzenie wymogu, by wymiar czasu pracy nie był niższy niż 1/4 etatu lub 10 godzin tygodniowo, co ma na celu przeciwdziałanie nadużyciom ze strony nieuczciwych pracodawców, którzy uzyskują zezwolenia na pracę w niewielkim wymiarze czasu pracy, a powierzają pracę cudzoziemcom w pełnym wymiarze, wypłacając część wynagrodzenia „pod stołem”.

Więcej ułatwień

Mając na celu zwiększenie elastyczności zezwoleń na pracę w projekcie przewidziano możliwość zmiany określonych warunków pracy i płacy cudzoziemca wskazanych w zezwoleniu na pracę, jeżeli po uwzględnieniu nowych okoliczności pozostaną spełnione przesłanki wydania zezwolenia na pracę. Instytucja ta ma znacząco ułatwić dokonywanie zmian w treści zezwolenia na pracę w uproszczonym postępowaniu administracyjnym bez konieczności dokonania opłaty związanej z nowym wnioskiem.

Zwiększenie wymiaru czasu pracy lub liczby godzin pracy w tygodniu lub miesiącu pod warunkiem proporcjonalnego podwyższenia wynagrodzenia nie będzie wymagało wpisu nowego oświadczenia o zatrudnieniu cudzoziemców do ewidencji oświadczeń. Regulacja ta ma objąć zarówno przypadki, gdy praca jest wykonywana na podstawie umowy o pracę jak też pracę na podstawie umowy cywilnoprawnej.

Czytaj więcej:

Podatki

NSA wydał ważny wyrok o zatrudnianiu pracowników spoza UE

Pracownik spoza UE, któremu pracodawc...

Pro