Pracodawca, który zatrudnia mniej niż 20 osób w przeliczeniu na pełne etaty, nie musi tworzyć funduszu socjalnego. Może to zrobić, ale wolno mu także wypłacać załodze świadczenia urlopowe. Nie jest jednak do tego ustawowo zobowiązany. Jeśli zdecyduje się na ten ruch i ustali zasady wypłaty tego świadczenia na zasadach takich jak te określone w ustawie z 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (tekst jedn. DzU z 2015 r., poz. 111, dalej: ustawa o zfśs), beneficjenci wakacyjnego wsparcia mogą liczyć na nieoskładkowane pieniądze.
Będzie tak, jeśli świadczenia urlopowe będą wypłacone zgodnie z zasadami z art. 3 ust. 4 ustawy o zfśs. Chodzi o to, aby uprawnionymi do wsparcia na wczasy pod gruszą byli wszyscy pracownicy, bez względu na rodzaj umowy (terminowa czy bezterminiowa), staż pracy, kryterium socjalne czy jakikolwiek inny warunek różnicujący prawo do takiej wypłaty. Wówczas każdy z etatowców udający się na minimum 14-dniowy wypoczynek (chodzi o kolejne dni kalendarzowe, a nie o dniówki robocze) może liczyć na zastrzyk gotówki. Jeśli wyniesie on tyle ile podstawowy odpis na zfśś odpowiedni do rodzaju zatrudnienia pracownika lub mniej, będzie to dla niego nieoskładkowany przychód ze stosunku pracy. Szef skorzysta ze zwolnienia, jakie przewiduje § 2 ust. 1 pkt 21 rozporządzenia z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (DzU nr 161, poz. 1106 ze zm.).
Trzeba jednak pamiętać, że zwolnienie ze składek ZUS funkcjonuje tylko do wysokości nieprzekraczającej rocznie kwoty odpisu podstawowego. Wysokość świadczenia ustala się proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy pracownika. U młodocianych wielkość świadczenia zależy od roku nauki >patrz ramka.
Jeśli szef jest hojniejszy i załodze wypłaca wyższe świadczenia na wakacje, od nadwyżki ponad kwotę górnego pułapu musi odprowadzić składki na ubezpieczenia społeczne i składkę zdrowotną.
Gdy firma zrealizuje kilka wypłat urlopowych jednemu zatrudnionemu, bo przepisy wewnątrzzakładowe przewidują każdorazowo wypłatę świadczenia, jeśli urlop trwa przynajmniej 14 dni, to bezskładkowa będzie tylko ta pierwsza. Każda kolejna podlega już pełnym opłatom na ZUS.
