VAT od wywozu nieczystości dla zagranicznej firmy

W jakiej wysokości powinniśmy naliczać VAT z tytułu świadczenia na terytorium Polski usług wywozu nieczystości dla firmy z Czech? Czy właściwa jest stawka 8 proc.? – pyta czytelnik.

Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług w Polsce podlega między innymi odpłatne świadczenie usług na terytorium Polski (zob. art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT). A contrario – nie podlega opodatkowaniu w Polsce odpłatne świadczenie usług poza terytorium Polski. O tym, czy świadczenie usług ma miejsce na terytorium kraju, decydują przepisy o miejscu świadczenia usług, tj. art. 28a–28o ustawy o VAT oraz § 3–4 rozporządzenia ministra finansów z 16 grudnia 2013 r. w sprawie miejsca świadczenia usług oraz zwrotu kwoty podatku naliczonego jednostce dokonującej nabycia (importu) towarów lub usług (DzU poz. 1656).

Czy są związane z nieruchomością

Przepisy te przewidują, między innymi, szczególny sposób ustalania miejsca świadczenia usług związanych z nieruchomościami. Miejscem świadczenia takich usług jest miejsce położenia nieruchomości (zob. art. 28e ustawy o VAT). Pojawia się pytanie czy usługi wywozu nieczystości należą do usług związanych z nieruchomościami.

W celu odpowiedzi na to pytanie należy wskazać, że usługami związanymi z nieruchomościami nie są usługi, których związek z konkretnymi nieruchomościami jest niewielki. Jak orzekł Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 3 września 2009 r. w sprawie C-37/08 „powinien istnieć »wystarczająco bezpośredni« związek pomiędzy świadczeniem usług a przedmiotową nieruchomością, z tego względu, że sprzeczne z systematyką tego przepisu [unijnego odpowiednika art. 28e ustawy o VAT – przyp. aut.] byłoby dopuszczenie, aby w zakresie tej zasady szczególnej mieściło się każde świadczenie usług, które pozostaje w jakimkolwiek, nawet niewielkim związku z nieruchomością, ponieważ znaczna liczba usług jest mniej lub bardziej związana z nieruchomością".

W świetle powyższego usługi wywozu nieczystości nie są moim zdaniem usługami związanymi z nieruchomościami. Oczywiście usługi takie są często związane z nieruchomościami, lecz związek ten nie jest wystarczająco bezpośredni, aby można je było uznać za usługi związane z nieruchomościami.

Na zasadach ogólnych

Prowadzi to do wniosku, że miejsce świadczenia usług wywozu nieczystości ustala się na zasadach ogólnych, a więc w przypadku ich świadczenia na rzecz podatników (w uproszczeniu – firm) na podstawie art. 28b ustawy o VAT. Takie też stanowisko wyrażają w udzielanych wyjaśnieniach organy podatkowe, czego przykładem może być interpretacja Izby Skarbowej w Poznaniu z 8 lipca 2010 r. (ILPP2/443-572/10-4/EWW). W piśmie tym czytamy, że „wykonywane przez spółkę usługi wywozu nieczystości nie zostały wymienione w przepisach art. 28e, art. 28f ust. 1, art. 28g ust. 1, art. 28i, art. 28j i art. 28n, będących zastrzeżeniem art. 28b ust. 1 ustawy".

Co mówią przepisy

Zgodnie z art. 28b ustawy o VAT miejscem świadczenia usług w przypadku świadczenia usług na rzecz podatnika jest miejsce, w którym podatnik będący usługobiorcą posiada siedzibę działalności gospodarczej (zob. art. 28b ust. 1 ustawy o VAT). Zasada ta nie obowiązuje jednak, jeżeli usługi są świadczone dla stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej podatnika, które znajduje się w innym miejscu niż jego siedziba działalności gospodarczej. Wówczas miejscem świadczenia usług jest to stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej (zob. art. 28b ust. 2 ustawy o VAT).

W świetle powyższego odpowiedź na pytanie zależy od tego, czy usługi wywozu nieczystości są świadczone dla polskiego stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej czeskiej firmy >patrz ramka.

> Jak ustalić stałe miejsce prowadzenia działalności

Zgodnie z art. 11 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) nr 282/2011 przez stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej rozumie się inne niż miejsce siedziby działalności gospodarczej podatnika miejsce, które charakteryzuje się wystarczającą stałością oraz odpowiednią strukturą w zakresie zaplecza personalnego i technicznego, by umożliwić mu odbiór i wykorzystywanie usług świadczonych na własne potrzeby tego stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej. ?

Potwierdzają to organy podatkowe w udzielanych wyjaśnieniach, np. Izba Skarbowa w Poznaniu w cytowanej wcześniej interpretacji indywidualnej z 8 lipca 2010 r. (ILPP2/443-572/10-4/EWW). W interpretacji tej czytamy, że „dla właściwego określenia miejsca opodatkowania usług wywozu nieczystości, wykonywanych na rzecz podatnika w rozumieniu ww. przepisów, konieczne jest ustalenie, czy nabywca usługi posiada na terytorium Polski stałe miejsce prowadzenia działalności oraz czy usługa jest świadczona na potrzeby tego stałego miejsca prowadzenia działalności, zgodnie z zasadą opodatkowania konsumpcji. Usługa jest bowiem wówczas konsumowana przez tą właśnie stałą »placówkę«, a nie w państwie siedziby nabywcy".

Dwie możliwości

I tak, jeżeli czeska firma posiada stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium Polski i przedmiotowe usługi nieczystości świadczone są dla tego stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej, to miejsce świadczenia tych usług znajduje się na terytorium Polski, a w konsekwencji podlegają one opodatkowaniu polskim podatkiem od towarów i usług według standardowej dla tych usług stawki 8 proc. (zob. art. 41 ust. 2 w zw. z poz. 142 załącznika nr 3 w zw. z art. 146a pkt 2 ustawy o VAT) i powinny być dokumentowane „zwykłymi" fakturami krajowymi.