Dla odliczenia kwoty zryczałtowanego zwrotu nie jest zatem istotne, kiedy wystawiono fakturę VAT RR, a jedynie kiedy (w którym miesiącu) wydano dyspozycję przekazania środków pieniężnych na konto rolnika ryczałtowego (tak [b]interpretacja Izby Skarbowej w Warszawie z 2 czerwca 2009 r., (IPPP2/443-370/09-2/AZ)[/b].
[srodtytul]Tylko na konto[/srodtytul]
Powiększenie podatku naliczonego o zryczałtowany zwrot wynikający z faktury VAT RR nie wchodzi w grę, jeżeli zapłata należności nastąpiła gotówką do ręki sprzedawcy [b](por. wyrok WSA w Łodzi z 12 października 2007 r., I SA/Łd 721/07)[/b].
Natomiast z uwagi na to, że ustawa o VAT nie określa wprost, w jaki sposób ma zostać dokonana zapłata na rachunek bankowy (gotówką czy przelewem), niektóre organy podatkowe akceptują, że warunek zapłaty na konto bankowe zostanie zachowany, gdy należność wobec rolnika zostanie uregulowana gotówką wpłaconą w banku bezpośrednio na rachunek rolnika ryczałtowego [b](tak interpretacja Izby Skarbowej w Warszawie z 6 września 2007 r., IP-PP2-443-1/07-02/KCH)[/b].
Można również spotkać pogląd, że zapłatę może uiścić inna osoba niż nabywca, której powierzono wpłacenie należności na rachunek bankowy rolnika ryczałtowego, bo art. 116 ust. 6 ustawy o VAT nie wymaga, żeby należność rolnika ryczałtowego była mu bezpośrednio wypłacana przez nabywcę produktów rolnych [b](tak interpretacja Izby Skarbowej w Warszawie z 29 czerwca 2009 r., IPPP2/443-379/ 09-4/MS)[/b].
[srodtytul]Płatności w ratach[/srodtytul]
Zawierane z rolnikami ryczałtowymi umowy kontraktacji mogą przewidywać płatności ratalne. Tymczasem organy podatkowe często stoją na stanowisku, że skorzystanie z prawa do odliczenia będzie możliwe dopiero z chwilą uiszczenia całej należności.
Natomiast dokonanie zapłaty jedynie w części (np. raty) nie uprawnia do odliczenia (proporcjonalnej) części zryczałtowanego zwrotu podatku [b](tak interpretacje izb skarbowych: w Poznaniu z 5 października 2009 r., ILPP2/443-948/09-3/SJ, w Warszawie z 11 grudnia 2008 r., IPPP2/443-1600/08-2/PW)[/b].
Odmiennie do tej kwestii podchodzą natomiast sądy administracyjne, które przyjmują, że w przypadku częściowej zapłaty można powiększyć kwotę podatku naliczonego o stosowną część zryczałtowanego zwrotu w rozliczeniu za okres, w którym jej dokonano [b](tak np. wyroki: NSA z 7 kwietnia 2009 r., I FSK 254/ 08; WSA w Lublinie z 20 maja 2009 r., I SA/ Lu 117/09, WSA w Poznaniu z 9 marca 2010 r., I SA/Po 51/10; zob. DF z 26 kwietnia br.)[/b].
[srodtytul]Przelew na błędny rachunek bankowy[/srodtytul]
Może się zdarzyć, że nabywca produktów rolnych dokona zapłaty na błędny numer rachunku bankowego i z tego powodu nie dochowa terminu (ustawowego lub umownego).
Wychodząc z założenia, że nie ma znaczenia to, czy zwłoka w zapłacie nastąpiła z przyczyn leżących po stronie rolnika ryczałtowego (np. gdy błędnie wskazał numer rachunku bankowego), czy z przyczyn leżących po stronie nabywcy, niektóre organy podatkowe kwestionują możliwość odliczenia zryczałtowanego zwrotu podatku od należności wpłaconej po terminie [b](tak interpretacja Drugiego Urzędu Skarbowego w Białymstoku z 20 lipca 2005 r., IIUSppII/443-172/ 225a/181 /05/ JR)[/b].
Warto w tym miejscu zwrócić uwagę, że [b]Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z 27 kwietnia 2004 r. (K 24/03)[/b] stwierdził, że „jeżeli określona osoba zachowała się w sposób zgodny z ustawą podatkową, nie można obciążać jej skutkami działań lub zaniechań innych osób, na które nie miała ona wpływu”. W świetle tego wyroku takie stanowisko władz skarbowych może budzić wątpliwości.
[srodtytul]Wpłata na konto komornika[/srodtytul]
Nie zawsze wpłata na rachunek bankowy rolnika jest warunkiem niezbędnym do odliczenia kwoty zwrotu. Organy podatkowe akceptują pogląd, że zapłata należności za produkty rolne na rachunek wskazany przez organ egzekucyjny nie może (zgodnie z zasadą neutralności VAT) pozbawiać nabywcy produktów rolnych prawa do odliczenia, jeżeli spełnione są pozostałe warunki, o których mowa w art. 116 ust. 6 pkt 1 i 3 z uwzględnieniem art. 116 ust. 8 ustawy o VAT [b](por. interpretacja Izby Skarbowej w Poznaniu z 28 stycznia 2009 r.,ILPP2/ 443-1034/08-2/MN)[/b].
Wydaje się, że analogiczne założenie należy przyjąć w razie zapłaty na rachunek komornika sądowego. Zatem nabywca produktów rolnych przekazując pieniądze na konto bankowe komornika, na podstawie zajęcia wierzytelności, ma prawo odliczyć zwrot VAT zawarty w fakturach VAT RR, a mimo to nie dokona on zapłaty bezpośrednio na rachunek bankowy rolnika ryczałtowego.
Natomiast przelew na konto wierzyciela rolnika ryczałtowego, zgodnie z umową o przelewie wierzytelności, nie odpowiada wymogom ustawy o VAT. W konsekwencji w takim wypadku kwota zryczałtowanego zwrotu podatku nie powiększa kwoty podatku naliczonego [b](tak interpretacja Drugiego Urzędu Skarbowego w Bielsku-Białej z 7 lipca 2006 r., PP/443-48/06/JW)[/b].
[ramka][b]Pomyłki przy wskazaniu numerów faktur na przelewach[/b]
Zryczałtowany zwrot podatku powiększa podatek naliczony, jeżeli – stosownie do art. 116 ust. 1 pkt 3 ustawy o VAT, w dokumencie stwierdzającym dokonanie zapłaty należności za produkty rolne zostaną podane numer i data wystawienia faktury potwierdzającej nabycie tych produktów albo na fakturze potwierdzającej zakup produktów rolnych podano dane identyfikacyjne dokumentu stwierdzającego zapłatę.
Gdy wystawiana jest duża liczba dokumentów, nie można wykluczyć wystąpienia pomyłek w przelewach (błędy w numeracji faktur lub dacie ich wystawienia). Warto zwrócić uwagę na pogląd zawarty w [b]interpretacji Izby Skarbowej w Katowicach w z 2 lipca 2008 r. (IBPP1/443-548/08/ES)[/b], że w razie wystąpienia takich pomyłek nie można odmówić nabywcy produktów rolnych prawa do odliczenia kwoty zryczałtowanego zwrotu wykazanego w fakturze VAT RR, której dotyczy taki przelew. Należy jednak mieć na uwadze, że inne organy podatkowe mogą prezentować mniej liberalne podejście. [/ramka]
[ramka][b]Gdy termin przypada w dniu świątecznym[/b]
Jeżeli w umowie z rolnikiem ryczałtowym postanowiono, że gdy ostatni dzień terminu zapłaty za zobowiązanie z faktury przypada na sobotę lub niedzielę i święto, to za ostatni dzień terminu strony uważają następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy; zapłata w tym dniu nie uchybia wymogom zawartym w art. 116 ust. 6 ustawy o VAT.
Potwierdza to interpretacja [b]Izby Skarbowej w Katowicach z 9 marca 2009 r. (IBPP2/443-1167/ 08/RSz)[/b].
Ponadto należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 12 § 5 ordynacji podatkowej jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, to za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy.
Można spotkać pogląd, opierający się na tej regulacji, że termin określony w art. 116 ust. 6 pkt 2 ustawy o VAT należy uznać za zachowany, gdy zapłata należności za produkty rolne nastąpiła nie później niż 14 dnia od dnia zakupu, a gdy 14 dzień przypadał na dzień ustawowo wolny od pracy, to w dniu następnym po dniu lub po dniach wolnych od pracy, nawet jeżeli nie wynika to z postanowień umownych między stronami [b](tak interpretacja Warmińsko-Mazurskiego Urzędu Skarbowego z 27 października 2004 r., US.PPM/443-147/IS/04)[/b].[/ramka]
[srodtytul]KOMPENSATA NA RÓWNI Z ZAPŁATĄ[/srodtytul]
[b]Wymóg rozliczeń za pomocą rachunku bankowego nie ma zastosowania do tej części należności z tytułu dostaw produktów rolnych, które zostaną skompensowane z należnościami z tytułu dostawy towarów i usług na rzecz rolnika ryczałtowego[/b]
Warunek zapłaty na rachunek bankowy rolnika dotyczy bowiem tylko tej części należności, która stanowi różnicę między kwotą należności za dostarczone produkty rolne a kwotą należności za towary i usługi dostarczone rolnikowi ryczałtowemu przez nabywcę produktów rolnych (art. 116 ust. 8 ustawy o VAT).
Przykładem należności za towary i usługi dostarczane rolnikowi ryczałtowemu może być zapłata za materiał nasienny [b](por. interpretacja Izby Skarbowej w Gdańsku z 14 września 2005 r., PI/005-55/05/ Z/09)[/b], nawozy sztuczne, środki ochrony roślin.
Są nimi również składki na ubezpieczenia zawierane przez nabywcę na rzecz rolników ryczałtowych dla upraw (hodowli), bo w tym wypadku należy przyjąć, że nabywca produktów rolnych w stosunku do rolnika świadczy usługi ubezpieczeniowe ([b]tak interpretacja Opolskiego Urzędu Skarbowego z 6 października 2005 r., PP/443-90-1-BS/05)[/b].
Stosownie do art. 116 ust. 9 ustawy o VAT przez należności za towary i usługi dostarczane rolnikowi ryczałtowemu rozumie się również potrącenia z tytułu spłat rat pożyczek i zaliczek udzielanych rolnikowi ryczałtowemu dostarczającemu produkty rolne, dokonane przez nabywcę tych produktów, pod warunkiem że:
1) zaliczka została przekazana na rachunek bankowy rolnika ryczałtowego, a na fakturze potwierdzającej zakup produktów rolnych podano dane identyfikacyjne dokumentu potwierdzającego dokonanie tej wpłaty;
2) raty i pożyczki wynikają z umów zawartych w formie pisemnej. Pojawia się pytanie, czy w przypadku wypłaty zaliczki rolnikowi ryczałtowemu przed dokonaniem dostawy produktów rolnych istnieje obowiązek wystawienia faktury VAT RR?
Moim zdaniem nie ([b]tak też interpretacja Izby Skarbowej w Poznaniu z 29 kwietnia 2009 r., ILPP1/443-181/09-2/KG)[/b].
Co istotne organy podatkowe negują możliwość odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktury VAT RR potwierdzającej wypłatę zaliczki rolnikowi ryczałtowemu na poczet dostawy produktów rolnych [b](por. interpretacja Opolskiego Urzędu Skarbowego z 9 sierpnia 2004 r., PP/443-83-2-GK/04)[/b].
Gdy na poczet dostaw produktów rolnych uiszczono zaliczkę, na fakturach VAT RR wystawianych po wykonaniu dostawy przez rolnika ryczałtowego należy podać dane identyfikacyjne dokumentu potwier- dzającego dokonanie tej wpłaty.
[ramka]Pomniejszenie zapłaty należności rolnikowi ryczałtowemu o kwotę naliczonej wpłaty na fundusz promocji produktów rolnych nie powoduje utraty prawa do odliczenia zryczałtowanego zwrotu podatku [/ramka]
Zgodnie z art. 116 ust. 9a ustawy o VAT przez należności za towary i usługi dostarczane rolnikowi ryczałtowemu, o których mowa w art. 116 ust. 8 ustawy o VAT, rozumie się również potrącenia, jeżeli wynikają z innych ustaw, rozporządzeń Rady UE lub tytułów wykonawczych (egzekucyjnych).
Przykładowo nabywcy produktów rolnych mogą być zobowiązani – na podstawie ustawy z 22 maja 2009 r. o funduszach promocji produktów rolno-spożywczych, do naliczania i pobierania wpłat na fundusze wymienione w tej ustawie, tj. Fundusz Promocji Mleka, Fundusz Promocji Mięsa Wieprzowego, Fundusz Promocji Mięsa Wołowego, Fundusz Promocji Mięsa Końskiego, Fundusz Promocji Mięsa Owczego, Fundusz Promocji Ziarna Zbóż i Przetworów Zbożowych, Fundusz Promocji Owoców i Warzyw, Fundusz Promocji Mięsa Drobiowego, Fundusz Promocji Ryb.
Zatem pomniejszenie zapłaty należności rolnikowi ryczałtowemu za produkty rolne o kwotę uprzednio naliczonej wpłaty na dany fundusz nie powoduje utraty prawa do odliczenia zryczałtowanego zwrotu podatku. Może być on odliczony przez nabywcę produktów rolnych w rozliczeniu za okres, w którym dokonał on pomniejszonej (o wpłatę na fundusz) zapłaty, jeśli oczywiście wszystkie inne warunki odliczenia będą spełnione.
Potwierdza to [b]interpretacja Izby Skarbowej w Katowicach z 25 września 2009 r. (IBPP1/443-788/09/AW)[/b].
[ramka][b]Zamknięty katalog wyłączeń[/b]
Wyjątki od reguły zapłaty na rachunek bankowy zawarte w art. 116 ust. 8 i 9i 9a ustawy o VAT mają charakter wyczerpujący, jest to katalog zamknięty [b](tak interpretacja Izby Skarbowej w Warszawie z 12 marca 2009 r., IPPP2/443-120/09-2/PW)[/b].
Jeżeli dokonane potrącenie nie mieści się w tym katalogu, to nabywca produktów rolnych może odliczyć tylko taką kwotę zryczałtowanego zwrotu podatku, jaka odpowiada procentowi kwoty przekazanej na rachunek bankowy rolnika w stosunku do całej kwoty należności.
Jako przykłady kompensat nieuprawniających do powiększenia kwoty podatku naliczonego o zryczałtowany zwrot podatku, w części odpowiadającej kompensacie, można wskazać:
- kary umowne nakładane na rolnika ryczałtowego, np. z powodu opóźnień w dostawach (tak [b]interpretacja Warmińsko-Mazurskiego Urzędu Skarbowego z 11 lipca 2006 r., US.PPM/443-30a/AT/06)[/b];
- należności za udziały w spółce z o.o. (będącej nabywcą produktów rolnych) przysługujące spółce od rolników będących jej udziałowcami (tak [b]wyrok WSA w Poznaniu z 20 listopada 2007 r., I SA/Po 929/07)[/b].[/ramka]
[i]Autor jest doradcą podatkowym prowadzącym własną kancelarię w Warszawie[/i]
