Majątek kupiony przed założeniem firmy można ująć w ewidencjach

[b]Zamierzam rozpocząć działalność gospodarczą. W firmie będę wykorzystywał meble, sprzęt komputerowy, części elektroniczne, oprogramowanie itd. oraz materiały zużywane do produkcji. Niektóre z nich kupiłem dwa – trzy lata temu. Nie mam rachunków. W jaki sposób je wycenić i jak zewidencjonować?[/b] – pyta czytelnik DF.

To zależy od charakteru tych przedmiotów. Zakładamy, że czytelnik będzie opodatkowany na zasadach ogólnych i będzie rozliczał się z podatku dochodowego prowadząc księgę przychodów i rozchodów.

[srodtytul]Według oficjalnego wzoru [/srodtytul]

Szczegółowe zasady prowadzenia księgi normuje [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr?id=170500]rozporządzenie ministra finansów z 26 sierpnia 2003 r. (DzU nr 152, poz.1457 ze zm.)[/link]. W nim też ustalony został oficjalny urzędowy wzór księgi, którym przedsiębiorca musi się posługiwać. Integralnie z nim związane są objaśnienia do niej. Są one dla prowadzącego księgę wiążące, a jednocześnie ułatwiają jej prowadzenie.

W myśl rozporządzenia przedsiębiorca wraz z tą księgą ma obowiązek prowadzić także inne ewidencje:

- ewidencję środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych,

- ewidencję wyposażenia.

Dodatkowe ewidencje prowadzą podatnicy zatrudniający pracowników, prowadzący działalność kantorową i lombardy. Ci natomiast, którzy zdecydowali się na powierzenie prowadzenia księgi biuru rachunkowemu, muszą – dodatkowo – prowadzić w miejscu wykonywania działalności ewidencję sprzedaży. Jeśli jednak ewidencjonują obrót za pomocą kas fiskalnych, ostatniej z tych ewidencji nie prowadzą. Wystarczy kasa fiskalna lub ewidencja sprzedaży dla celów [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr?id=172827]VAT[/link] (por. § 8 ust. 2, 3 i 4 rozporządzenia z 2003 r.).

Składniki majątkowe wskazane w pytaniu mają różny charakter. Wśród nich są takie, które będą figurowały w remanencie, inne w ewidencji środków trwałych, a część także prawdopodobnie w ewidencji wyposażenia.

[srodtytul]Najpierw remanent [/srodtytul]

Zacznijmy od remanentu, czyli spisu z natury. Przed zaprowadzeniem podatkowej księgi przy- chodów i rozchodów i dokonaniem w niej pierwszego wpisu dotyczącego uzyskanego przychodu lub pierwszego poniesionego wydatku należy wpisać do niej wartość remanentu – spisu z natury. O terminie sporządzenia spisu trzeba zawiadomić naczelnika urzędu skarbowego na piśmie, co najmniej na siedem dni przed datą jego sporządzenia. Spis sporządza się na dzień rozpoczęcia działalności. W remanencie tym ujmuje się tylko następujące towary stanowiące własność podatnika znajdujące się w jego zakładzie, a także poza nim:

- materiały i towary handlowe,

- półwyroby (półfabrykaty),

- wyroby gotowe i braki własnej produkcji,

- odpady użytkowe a także

- towary obce znajdujące się w zakładzie podatnika (tych ostatnich się nie wycenia).

Podatnik ma dwie możliwości: albo wpisać do księgi szczegółowy wykaz składników objętych remanentem, albo tylko kwotę zbiorczą, a arkusz ze spisem dołączyć do księgi.

[srodtytul]Na wycenę 14 dni [/srodtytul]

Spis z natury powinien być wyceniony najpóźniej w ciągu 14 dni po jego zakończeniu. W momencie sporządzania remanentu można więc tylko zarejestrować rodzaj i ilość, natomiast później przeprowadzić wycenę.

Zasadą jest, że materiały i towary handlowe wycenia się według cen zakupu lub nabycia. Jeżeli jednak ich aktualna cena rynkowa jest niższa od ceny zakupu lub nabycia, wycenia się je według ceny rynkowej z dnia sporządzania spisu. Zatem także wówczas, gdy podatnik rozpoczynający działalność wnosi do niej materiały, których cena zakupu nie jest znana, powinien je wycenić według cen rynkowych.

W razie przyjęcia wyceny towarów w kwocie niższej od ceny zakupu lub nabycia albo kosztów wytworzenia, np. z powodu uszkodzenia, starzenia się technicznego, należy przy poszczególnych pozycjach uwidocznić również cenę jednostkową zakupu (nabycia) lub koszt wytworzenia. Dodać można, że spis z natury półwyrobów (półfabrykatów), wyrobów gotowych i braków własnej produkcji wycenia się według kosztów wytworzenia, a odpadków użytkowych, które w toku działalności utraciły pierwotną wartość użytkową, według wartości wynikającej z oszacowania uwzględniającego ich przydatność do użytkowania.

W razie wątpliwości co do sposobu zakwalifikowania dóbr objętych remanentem warto sięgnąć do szczegółowych definicji towarów handlowych, materiałów podstawowych (surowców) i pomocniczych itd. zamieszczonych w § 3 wskazanego rozporządzenia z 2003 r. Tam też trzeba szukać definicji: ceny zakupu, ceny nabycia a także kosztu wytworzenia.

[ul][li] [/li][/ul] [srodtytul]Majątek trwały[/srodtytul]

Do prowadzenia ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych zobowiązuje przedsiębiorców art. 22n ustawy o [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr;jsessionid=F2E887FE086DC1759E63324E65DE1105?id=80474]PIT [/link]oraz § 4 rozporządzenia z 2003 r. w sprawie księgi. Wpisanie danego dobra trwałego do tej ewidencji jest nieodzownym warunkiem dokonania w ciężar kosztów firmy odpisów amortyzacyjnych.

Definicję środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych a także zasady ich wyceny wyczytać można w ustawie o PIT.

W świetle jej art. 22a są to stanowiące własność lub współwłasność podatnika nabyte lub wytworzone we własnym zakresie, kompletne i zdane do użytku w dniu przyjęcia do używania:

- budowle, budynki, lokale stanowiące odrębną własność,

- maszyny, urządzenia, środki transportu oraz inne przedmioty

o przewidywanym okresie używania dłuższym niż rok, wykorzystywane na potrzeby związane z działalnością gospodarczą prowadzoną przez podatnika lub oddane w najem, dzierżawę lub w leasing, a także wzięte w leasing, niebędące jego własnością, jeśli zgodnie z umową odpisów amortyzacyjnych dokonuje ten podatnik jako leasingobiorca.

Środkami trwałymi podlegającymi amortyzacji są też m.in. przyjęte do używania inwestycje w obcych środkach trwałych a także budynki i budowle wzniesione na cudzym gruncie (art. 22b oraz 22c ustawy o PIT).

Za wartości niematerialne i prawne, które także muszą figurować w tej ewidencji, uważa się m.in. licencje i programy komputerowe o okresie używania dłuższym niż rok.

[srodtytul]Według wartości rynkowej [/srodtytul]