Fiskus zbiera przeciw nam dowody, ale możemy się bronić

Na kim spoczywa ciężar dowodu w prowadzonym postępowaniu? Ordynacja podatkowa mówi, że to fiskus powinien podjąć wszelkie działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

Do wyjaśnienia wszelkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych zobowiązany jest zatem organ podatkowy, i to z urzędu. Co istotne, obowiązek ten dotyczy wszystkich okoliczności, a więc i tych, z których wynikają konsekwencje korzystne dla organu podatkowego, jak i tych potwierdzających stanowisko podatnika.

[srodtytul]Udowadnia urząd[/srodtytul]

Można zatem powiedzieć, że to na fiskusie spoczywa ciężar dowodu. To on prowadzi bowiem postępowanie i zobowiązany jest do zgromadzenia dowodów oraz ustalenia stanu faktycznego, tj. rzeczywistego przebiegu zdarzeń.Potwierdzają to sądy administracyjne. Orzecznictwo nie jest jednak jednolite. Spotkać więc można takie wyroki, w których składy orzekające uznawały, że obowiązek udowodnienia faktów spoczywa na tej ze stron postępowania, która wywodzi z nich korzystne dla siebie skutki.

Wyroki takie zapadały zwłaszcza w sprawach, które dotyczyły prawidłowości skorzystania przez podatników z przysługujących im ulg. Sądy uznawały, że skoro podatnik obniżył wysokość podatku należnego do zapłaty, to właśnie on powinien wykazać, iż do takiego obniżenia był uprawniony.

Przykładowo w [b]wyroku NSA z 15 listopada 2000 r. (sygn. III SA 2431/99)[/b] czytamy m.in.: „w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada, że ciężar dowodu spoczywa na tym, kto z określonego faktu wyprowadza skutki prawne”.

Jak zatem zachowywać się w trakcie postępowania podatkowego? Rozsądek podpowiada przyjęcie koncepcji mieszanej.

[srodtytul]Podatnik powinien być aktywny...[/srodtytul]

Uznanie, że wyłącznie organy podatkowe zobowiązane są do aktywności w zbieraniu dowodów i ustalaniu stanu faktycznego, podatnik zaś może zachowywać się całkowicie biernie, często prowadzi do niekorzystnych dla niego konsekwencji. Powołanie się bowiem na dowody, o których istnieniu podatnik nie wspomniał w toku postępowania, może nie zostać zaakceptowane przez organ odwoławczy lub sąd administracyjny. Wynika tak m.in. z [b]wyroku NSA z 6 czerwca 2000 r. (III SA 1252/99)[/b].

[srodtytul]... i wykazać swoje racje[/srodtytul]

Sąd stwierdził, że „wprawdzie przepis art. 122 ordynacji podatkowej nakłada na organy podatkowe obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, jednakże nie może to oznaczać obciążenia organu nieograniczonym obowiązkiem poszukiwania faktów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności w sytuacji, gdy podatnik nawet nie sygnalizował istnienia innych dowodów”.