Nie odliczysz VAT z faktury, jeśli dokumentuje transakcję nieobjętą tym podatkiem

Tak wynika z ustawy z 19 września 2007 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz o zwrocie osobom fizycznym niektórych wydatków związanych z budownictwem mieszkaniowym (DzU nr 192 poz. 1382).

Nie jest to co prawda zapowiadana od dawna obszerna nowelizacja, bo prace nad nią utknęły w parlamencie, niemniej wprowadza kilka istotnych dla przedsiębiorców nowości.

[srodtytul]Z jakich faktur nie odliczymy VAT[/srodtytul]

Zgodnie z nowym brzmieniem art. 88 ust. 3a pkt 2 ustawy o VAT, faktury i dokumenty celne dokumentujące transakcję, która nie podlega opodatkowaniu lub jest zwolniona od VAT, nie są podstawą do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego.

Obecnie przepisy pozwalają na odliczenie VAT z każdej faktury, o ile tylko cała wynikająca z niej należność została uregulowana przez podatnika korzystającego z odliczenia. Jest to bardzo wygodne dla podatników. Dzięki temu nabywca towaru lub usługi nie musi rozstrzygać, czy sprzedawca prawidłowo zidentyfikował przedmiot swojej sprzedaży jako opodatkowany VAT. Jeśli poweźmie jakąkolwiek wątpliwość, jedynym krokiem, jaki musi uczynić w celu zagwarantowania sobie bezpieczeństwa, jest uregulowanie należności wynikającej z faktury przed odliczeniem podatku.

Od nowego roku sytuacja podatników wyraźnie się pogorszy. Kwestia uregulowania lub nieuregulowania należności wynikającej z faktury nie będzie już miała żadnego wpływu na prawo do odliczenia.

[b]Jeśli faktura VAT zostanie wystawiona w związku z transakcją niepodlegającą VAT lub zwolnioną z tego podatku, to nabywca nie odliczy wynikającego z niej VAT naliczonego. Jest to powrót do sytuacji sprzed 1 czerwca 2005 r., kiedy to nabywca towaru lub usługi musiał sprawdzać, czy wystawca faktury słusznie uznał daną sprzedaż za opodatkowaną. [/b]

Problem może dotyczyć przykładowo: szkoleń, usług pośrednictwa finansowego, kar umownych, odsetek, a także czynności wykonywanych przez organy władzy publicznej i obsługujące je urzędy.

[srodtytul]Kiedy organ będzie mógł oszacować obrót[/srodtytul]

Ze zmienionego art. 32 ustawy o VAT wynika, że organ podatkowy określa wysokość obrotu na podstawie wartości rynkowej pomniejszonej o kwotę podatku:

> gdy między nabywcą a dokonującym dostawy towarów lub usługodawcą (sprzedawcą) istnieje związek (jaki – o tym dalej) oraz

> gdy wynagrodzenie jest:

– niższe od wartości rynkowej, a nabywca towarów lub usług nie ma – zgodnie z art. 86, 88, 90 oraz przepisami wydanymi na podstawie art. 92 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 – pełnego prawa do odliczenia VAT,

– niższe od wartości rynkowej, i sprzedawca nie ma – zgodnie z art. 86, 88, 90 oraz z przepisami wydanymi na podstawie art. 92 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 – pełnego prawa do odliczenia, a dostawa towarów lub świadczenie usług są zwolnione od podatku,

– wyższe od wartości rynkowej, a sprzedawca nie ma zgodnie z art. 86, 88, 90 oraz z przepisami wydanymi na podstawie art. 92 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 – pełnego prawa do odliczenia VAT,

> związek ten miał wpływ na ustalenie wynagrodzenia z tytułu dostawy towarów lub świadczenia usług.

Związek, o którym mowa wyżej, istnieje, gdy między kontrahentami lub osobami pełniącymi u kontrahentów funkcje zarządcze, nadzorcze lub kontrolne zachodzą powiązania o charakterze:

> rodzinnym lub z tytułu przysposobienia,

> kapitałowym,

> majątkowym,

> wynikającym ze stosunku pracy lub ? gdy którakolwiek z tych osób łączy funkcje zarządcze, nadzorcze lub kontrolne w obu podmiotach.

Zaletą nowej regulacji jest niewątpliwie doprecyzowanie i zawężenie takich sytuacji, w których dochodzi do określania obrotu przez organ podatkowy. Wadą jest niedokładność redakcyjna. Nie do końca wiadomo, czy warunki:

> istnienia związku między kontrahentami,

> zawyżenia lub zaniżenia ceny przy jednoczesnym ograniczeniu prawa do odliczenia VAT muszą wystąpić łącznie, czy wystarczy zaistnienie któregokolwiek z nich.

Dodajmy, że do postępowań w sprawie oszacowania obrotu wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie nowelizacji (do 1 stycznia 2008 r.) zastosowanie będzie miał art. 32 ustawy o VAT w starym brzmieniu.

[srodtytul]Jak określimy wartość rynkową[/srodtytul]

Ustawodawca zdecydował się wreszcie na zdefiniowanie pojęcia wartość rynkowa. Ma to znaczenie przy określaniu:

> co jest prezentem o małej wartości (do 5 zł), którego przekazanie nie jest odpłatną dostawą towarów,

> podstawy opodatkowania należności określonej w naturze,

> podstawy opodatkowania, gdy nie określono ceny,

> podstawy opodatkowania przez organ podatkowy.

Według nowego art. 2 pkt 27b ustawy o VAT jest to całkowita kwota, jaką w celu uzyskania w danym momencie danych towarów lub usług nabywca lub usługobiorca na takim samym etapie sprzedaży jak ten, na którym dokonywana jest dostawa towarów lub świadczenie usług, musiałby, w warunkach uczciwej konkurencji, zapłacić niezależnemu dostawcy lub usługodawcy na terytorium kraju. Gdy nie można ustalić porównywalnej dostawy towarów lub świadczenia usług, przez wartość rynkową rozumie się: