Czy zapłata w ratach za fakturę VAT RR daje prawo do odliczenia?

Spółka (podatnik VAT czynny) na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej nabywa produkty rolne od rolników ryczałtowych. Umowy z rolnikami przewidują dłuższe niż 14-dniowe terminy płatności, a dodatkowo umowy te przewidują rozłożenie zapłaty należnej rolnikom na raty.

Czy spółka ma prawo do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur VAT RR w sytuacji częściowej (ratalnej) zapłaty za fakturę VAT RR? – pyta czytelnik

Rolnikowi ryczałtowemu dokonującemu dostawy produktów rolnych dla podatnika VAT, który rozlicza ten podatek, przysługuje zryczałtowany zwrot podatku z tytułu nabywania niektórych środków produkcji dla rolnictwa opodatkowanych tym podatkiem. Kwota zryczałtowanego zwrotu podatku jest wypłacana rolnikowi ryczałtowemu przez nabywcę produktów rolnych (art. 115 ust. 1 ustawy o VAT).

Stawka zryczałtowanego zwrotu podatku wynosi aktualnie 7 proc. kwoty należnej z tytułu dostawy produk- tów rolnych pomniejszonej o kwotę zryczałtowanego zwrotu podatku (art. 115 ust. 2 w zw. z art. 146a pkt 3 ustawy o VAT).

Podatnik zarejestrowany jako podatnik VAT czynny nabywający produkty rolne od rolnika ryczałtowego wystawia w dwóch egzemplarzach fakturę dokumentującą nabycie tych produktów. Oryginał faktury jest przekazywany dostawcy (art. 116 ust. 1 ustawy o VAT). Faktura VAT RR powinna zawierać dane określone w art. 116 ust. 2 i 3 ustawy o VAT, w tym kwotę zryczałtowanego zwrotu podatku od wartości nabytych produktów rolnych.

Zryczałtowany zwrot podatku jest dla nabywcy produktów rolnych kwotą podatku naliczonego. (art. 86 ust. 2 pkt 3 ustawy o VAT).

Jest kilka warunków

Stosownie do art. 116 ust. 6 ustawy o VAT, zryczałtowany zwrot podatku zwiększa u nabywcy produktów rolnych kwotę podatku naliczonego w rozliczeniu za okres rozliczeniowy, w którym realizował on zapłatę, pod warunkiem, że:

- nabycie produktów rolnych jest związane z dostawą opodatkowaną;

- zapłata należności za produkty rolne, obejmująca również kwotę zryczałtowanego zwrotu podatku, nastąpiła na rachunek bankowy rolnika ryczałtowego nie później niż 14. dnia, licząc od dnia zakupu, z wyjątkiem przypadku, gdy rolnik zawarł umowę z podmiotem nabywającym produkty rolne określającą dłuższy termin płatności;

- w dokumencie stwierdzającym zapłatę należności za produkty rolne zostaną podane numer i data wystawienia faktury potwierdzającej nabycie tych produktów albo na fakturze potwierdzającej zakup produktów rolnych podano dane identyfikacyjne dokumentu stwierdzającego zrealizowanie zapłaty.

Za datę zapłaty uważa się datę wydania dyspozycji bankowej przekazania środków finansowych na rachunek bankowy rolnika ryczałtowego, jeżeli dyspozycja ta została zrealizowana (art. 116 ust. 7 ustawy o VAT).

Warunek przekazania rolnikowi zapłaty w ciągu 14 dni dotyczy tej części zapłaty, która jest różnicą między kwotą należności za dostarczone produkty rolne a kwotą należności za towary i usługi dostarczone rolnikowi ryczałtowemu przez nabywcę tych produktów rolnych (art. 116 ust. 8 ustawy o VAT).

Z przedstawionego stanu faktycznego wynika, że spółka zawiera z rolnikami ryczałtowymi umowy na dostawy produktów rolnych przewidujące dłuższe niż 14-dniowe terminy płatności. Dodatkowo umowy te przewidują rozłożenie zapłaty należnej rolnikom na raty.

Sprzedaż na raty definiuje art. 583 § 1 kodeksu cywilnego. Sprzedażą na raty jest dokonana w zakresie działalności przedsiębiorstwa sprzedaż rzeczy ruchomej osobie fizycznej za cenę płatną w określonych ratach, jeżeli według umowy rzecz ma być kupującemu wydana przed całkowitym zapłaceniem ceny.

Sądy są przychylne nabywcom

W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażany jest pogląd, że w sytuacji gdy podatnik VAT czynny zawarł z rolnikiem ryczałtowym umowę określającą dłuższy niż 14 dni termin płatności i realizuje tę płatność nie w ostatnim dniu tego terminu, lecz w uiszczanych wcześniej ratach, to brak jest podstaw do czasowego ograniczania możliwości odliczania przez niego zryczałtowanego zwrotu podatku z tytułu tych częściowych płatności, pod warunkiem, że w dokumentach stwierdzających dokonanie tej zapłaty zostaną każdorazowo podane numer i data wystawienia faktury potwierdzającej nabycie produktów rolnych, a podatnik wykaże, że w takiej ratalnej płatności zawarta jest – w stosownej proporcji – część kwoty zryczałtowanego zwrotu podatku. Ograniczenie podatnikowi VAT czynnemu (nabywcy produktów rolnych od rolnika ryczałtowego) prawa do odzyskania uiszczonych kwot zryczałtowanego zwrotu podatku z tytułu zrealizowanych płatności ratalnych ze stosowną częścią tego podatku i umożliwienie tego odliczenia dopiero w rozliczeniu za miesiąc dokonania ostatniej zapłaty nie jest zatem właściwe (por. wyrok NSA z 7 kwietnia 2009 r., I FSK 254/08; wyrok WSA w Bydgoszczy z 8 maja 2009 r., I SA/Bd 156/09).

Przykład

1 czerwca 2016 r. spółka (podatnik VAT czynny) nabyła na potrzeby działalności opodatkowanej VAT (wyłącznie) produkty rolne od rolnika ryczałtowego. Na udokumentowanie nabycia wystawiła fakturę VAT RR na kwotę 10 000 zł plus 800 zł (ryczałtowy zwrot VAT). Zgodnie z umową zapłata ceny na rachunek bankowy miała nastąpić w ratach:

- I rata 5 400 zł do 30 czerwca 2016 r.,