Grunty rolne oraz lasy, które należą do przedsiębiorców, zasadniczo należy opodatkować podatkiem od nieruchomości, który jest wyższy niż podatek rolny i podatek leśny. Istnieje jednak wyjątek. Jeżeli grunty rolne lub leśne nie są zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej, to powinny być obciążone tymi niższymi podatkami (rolnym lub leśnym). To, że należą one do przedsiębiorcy, nie jest tu istotne. W takim przypadku pojawia się pole do optymalizacji obciążeń podatkowych.
Nie wystarczy posiadanie
Kluczowe jest zatem ustalenie zakresu pojęcia „zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej". W orzecznictwie sądów administracyjnych (m.in. wyrok NSA z 12 kwietnia 2012 r., II FSK 1771/10; prawomocny wyrok WSA we Wrocławiu z 17 kwietnia 2012 r., I SA/Wr 196/12) wykształcił się pogląd, zgodnie ?z którym pojęcie „zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej" jest pojęciem o węższym zakresie od pojęcia „związane z prowadzeniem działalności gospodarczej", którym ?w ustawie z 12 stycznia 1991 r. ?o podatkach i opłatach lokalnych (dalej: upol) również posługuje się ustawodawca. W efekcie grunt jest zajęty na prowadzenie działalności gospodarczej, jeśli na tym gruncie przedsiębiorca faktycznie wykonuje czynności wchodzące w zakres prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Zdaniem sądów, jeżeli w posiadaniu przedsiębiorcy są użytki rolne lub lasy, to podlegają one opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. Przedsiębiorca może jednak wykazać, że takie grunty nie są zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej, jeśli w ogóle nie są wykorzystywane do jakiejkolwiek działalności albo są wykorzystywane do działalności rolnej lub leśnej.
Ważne jest, że przepisy upol nie uzależniają opodatkowania gruntów rolnych i leśnych podatkiem od nieruchomości od tego, czy grunty te są zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej przez ich właściciela, czy też przez inny podmiot. Można więc uznać, że taki grunt będzie podlegał opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości również wtedy, gdy na jego terenie działalność gospodarczą będzie prowadził dzierżawca lub najemca.
Przez faktyczne zajęcie gruntu na prowadzenie działalności gospodarczej można rozumieć bezpośrednie prowadzenie działalności na danej nieruchomości, np. prowadzenie zakładu przemysłowego. Istotne jest też, aby działalność na gruncie była prowadzona w sposób trwały. Ponadto, zgodnie z orzecznictwem sądowym, grunt jest zajęty na działalność również wtedy, gdy jest wykorzystywany dla celów pomocniczych takiej działalności (np. na składowanie towarów lub odpadów).
Decyduje podjęcie inwestycji
Nie jest natomiast jasny status gruntów rolnych i leśnych przeznaczonych na inwestycje (np. budowlane), które nie zostały jeszcze rozpoczęte. Orzecznictwo sądów nie jest w tym zakresie jednolite. Można przyjąć, za korzystnym dla podatników prawomocnym wyrokiem WSA ?w Krakowie z 4 grudnia 2007 r. ?(I SA/Kr 757/07), że moment powstania obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości jest zdeterminowany faktycznym podjęciem inwestycji, np. rozpoczęciem robót budowlanych, a nie samym już uzyskaniem pozwolenia na budowę. ?Z kolei w wyroku z 20 września 2013 r. (I SA/Ol 504/13) WSA ?w Olsztynie orzekł, że obowiązkiem organu podatkowego jest ustalenie, czy grunty, które ?w ewidencji gruntów są oznaczone jako grunty rolne, zostały przeznaczone pod budowę w lokalnych planach zagospodarowania (ewentualnie w decyzjach o warunkach zabudowy). Organ podatkowy powinien także ustalić, czy i kiedy grunty stały się przedmiotem obrotu gospodarczego i jakie konkretnie okoliczności zadecydowały, że zostały one zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej.
