CIT: Kwota utraconego wadium nie jest kosztem uzyskania przychodu

Tak wynika z interpretacji Izby Skarbowej w Łodzi z 8 stycznia 2013 r. (IPTPB3/423- -367/12-2/GG).

Wnioskodawca (dalej również jako „spółka") wziął udział w przetargu na zakup maszyn produkcyjnych i sprzętu laboratoryjnego. Zgodnie z regulaminem, przed przystąpieniem do przetargu spółka uiściła należne wadium. Po wygraniu przetargu przez spółkę odebrała ona sprzęt laboratoryjny i wpłaciła za niego umówioną cenę. Jeżeli chodzi o maszyny produkcyjne, to w międzyczasie okazało się, że oprócz kosztów zakupu spółka będzie musiała dodatkowo ponieść koszty demontażu i remontu maszyn. Ponadto, klienci, dla których spółka miałaby produkować towary, wykorzystując nabyte maszyny, wycofali swoje zamówienia.

W tej sytuacji, kierując się względami ekonomicznymi i chcąc uniknąć zbędnych kosztów, wnioskodawca podjął decyzję o rezygnacji z zakupu maszyn i w konsekwencji utracił część wadium, przypadającą na nieodebrane maszyny produkcyjne.

Zdaniem spółki, w przedstawionym stanie faktycznym utracona część wadium mogła stanowić koszt uzyskania przychodu z tego względu, że rezygnacja z zakupu maszyn była korzystniejsza niż zrealizowanie do końca przyrzeczonej umowy. W ten sposób, zdaniem spółki, dążyła ona do osiągnięcia, zabezpieczenia lub zachowania źródła swoich przychodów. W ocenie spółki, koszty utraconego wadium nie zostały również wyłączone wprost z kosztów uzyskania przychodów na podstawie art. 16 ust. 1 ustawy o CIT.

Izba Skarbowa w Łodzi uznała stanowisko spółki za nieprawidłowe. Powołała się przy tym na art. 16 ust. 1 pkt 56, zgodnie z którym nie uważa się za koszty uzyskania przychodów strat (kosztów) powstałych w wyniku utraty dokonanych przedpłat (zaliczek, zadaków) w związku z niewykonaniem umowy.

Marek Suchowiecki konsultant w Dziale Prawnopodatkowym PwC

Komentuje Marek Suchowiecki, konsultant w Dziale Prawnopodatkowym PwC

W komentowanej sprawie wnioskodawcy zależało na potwierdzeniu, że utracona cześć wadium może być kosztem uzyskania przychodu na gruncie ustawy o CIT.

Biorąc pod uwagę argumenty przedstawione przez wnioskodawcę, tj., że:

- oprócz kosztów zakupu maszyn produkcyjnych musiałby on ponieść nieprzewidywane wcześniej koszty, związane z demontażem i remontem maszyn,

- po wycofaniu zamówień przez kontrahentów maszyny te nie byłyby najprawdopodobniej wykorzystywane,

– można przyjąć, że rezygnacja przez spółkę z zakupu maszyn i w konsekwencji utrata części wadium była racjonalną decyzją, zmierzającą do zminimalizowania zbędnych wydatków.

W związku z tym, koszty odpowiadające części utraconego wadium mogłyby zostać zakwalifikowane do kosztów uzyskania przychodów spółki, zgodnie z zasadą ogólną wyrażoną w art. 15 ust. 1 ustawy o CIT, stanowiącą, że kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów.

Niemniej, po wstępnej kwalifikacji wydatku jako kosztu uzyskania przychodu zgodnie z powyższą zasadą, należy również pamiętać o dokładnej analizie katalogu wydatków wyłączonych wprost z kosztów uzyskania przychodów na podstawie art. 16 ust. 1 ustawy o CIT. To właśnie na jeden z punktów wymienionych w tym przepisie powołała się Izba Skarbowa w Łodzi.

Zdaniem organu podatkowego, zabezpieczająca funkcja wadium (polegająca na tym, że w przypadku uchylania się przez zwycięzcę przetargu od wykonania swojego zobowiązania, traci on wadium) jest zbliżona swoim charakterem do zadatku. W konsekwencji, zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 56 ustawy o CIT, utracone wadium (czy też jego część, jak to miało miejsce w przypadku spółki) nie może stanowić kosztu uzyskania przychodu na gruncie ustawy o CIT.

Za koszty uzyskania przychodów nie uważa się strat (kosztów) powstałych w wyniku utraty dokonanych przedpłat (zaliczek, zadatków) w związku z niewykonaniem umowy. Izba skarbowa w swojej argumentacji powołała się również na wyrok NSA z 21 kwietnia 2011 r. (II FSK 2199/09), w którym została zaprezentowana ta sama argumentacja.

W uzasadnieniu swojego wniosku spółka odwołała się od również do orzecznictwa NSA (wyrok z 2 marca 2000 r., I SA/Gd 2099/97) oraz do interpretacji Izby Skarbowej w Warszawie z 30 marca 2009 r. (IPPB1/415-19/09-2/ES), w których dopuszczono możliwość uznania za koszt uzyskania przychodu utraconego wadium. Rozstrzygnięcia zapadły wprawdzie na gruncie ustawy o PIT, ale przepisy tej ustawy oraz ustawy o CIT są analogiczne w tym zakresie.