Jeśli kontrahent nie zapłacił, zalicz wierzytelność do kosztów

Te działania pozwolą zaliczyć wierzytelność do podatkowych kosztów. Oczywiście jeśli wcześniej była wykazana jako przychód należny.

Musimy pamiętać, aby się nie przedawniła, wtedy bowiem nie odliczymy kosztu (art. 16 ust. 1 pkt 20 ustawy o CIT).

[srodtytul]Postanowienie komornika... [/srodtytul]

Wierzytelność może być zaliczona do kosztów, gdy była uprzednio zarachowana jako przychód należny, a jej nieściągalność została odpowiednio udokumentowana (art. 16 ust. 1 pkt 25 lit. a) w związku z ust. 2 ustawy o CIT). Aby udokumentować nieściągalność wierzytelności, trzeba mieć:

- [b]postanowienie o nieściągalności[/b], uznane przez wierzyciela, wydane przez organ postępowania egzekucyjnego, albo

- [b]postanowienie sądu o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości [/b]lub o umorzeniu postępowania upadłościowego, obejmującego likwidację majątku, gdy majątek nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania, lub o ukończeniu postępowania upadłościowego obejmującego likwidację majątku, albo

- [b]protokół sporządzony przez podatnika[/b] stwierdzający, że przewidywane koszty procesowe i egzekucyjne związane z dochodzeniem wierzytelności byłyby nie niższe od jej kwoty.

Postanowienie o bezskuteczności egzekucji wobec dłużnika dotyczące części wierzytelności jest wystarczające dla uznania jej całej kwoty za nieściągalną. Gdy wierzytelność była zabezpieczona, należy również udokumentować jej nieściągalność od poręczycieli [b](wyrok NSA z 16 grudnia 2008 r., II FSK 173/ 08[/b], opisywany w artykule "[link=http://www.rp.pl/artykul/270146.html]Postanowienie o nieściągalności także od poręczyciela[/link]").

[srodtytul]...albo własny protokół [/srodtytul]

Najmniej problematyczne jest sporządzenie protokołu przez samego przedsiębiorcę. Jednak w ten sposób można udokumentować nieściągalność tylko niewielkich wierzytelności. Udokumentowanie nieściągalności należności protokołem wymaga ustalenia przewidywanych kosztów procesowych i egzekucyjnych, jakie przedsiębiorca musiałby ponieść, gdyby zdecydował się na jej dochodzenie.

[ramka][b]Przykład 1 [/b]

Spółka z o.o. Alfa ma wierzytelność ze sprzedaży towarów na kwotę 122 000 zł (100 000 zł netto + 22 000 zł VAT). Z uwagi na wysokość należności udokumentowanie jej nieściągalności w formie protokołu nie jest możliwe. Alfa musi wystąpić na drogę postępowania sądowego, a po zasądzeniu wierzytelności skierować tytuł egzekucyjny do wykonania przez komornika. Dopiero po wydaniu postanowienia o nieściągalności wierzytelności przez komornika Alfa będzie mogła zaliczyć ją do kosztów uzyskania przychodu.[/ramka]

[srodtytul]Odpis to koszt tymczasowy[/srodtytul]

Łatwiej jest zaliczyć do kosztów odpisy aktualizujące wartość należności, ponieważ ich nieściągalność musi być jedynie odpowiednio uprawdopodobniona. O podstawach uprawdopodobnienia mówi art. 16 ust. 2a ustawy o CIT. Będzie to możliwe m.in. wtedy, gdy wierzytelność jest kwestionowana przez dłużnika na drodze powództwa sądowego czy też została potwierdzona prawomocnym orzeczeniem sądu i skierowana na drogę postępowania egzekucyjnego.

Należy pamiętać, że odpisy aktualizujące to „tymczasowe” koszty podatkowe. W razie umorzenia, przedawnienia lub odpisania wierzytelności jako nieściągalnej jej część, od której dokonano odpisu aktualizującego stanowiącego koszt, należy wykazać jako przychód podatkowy (art. 12 ust. 1 pkt 4d ustawy o CIT).

[srodtytul]Alternatywą zwolnienie z długu...[/srodtytul]

Jeśli przedsiębiorca zdaje sobie sprawę, że trudno będzie mu odzyskać należność, może zwolnić dłużnika z zapłaty. Nie wystarczy tu jednak jednostronne oświadczenie. Zgodnie bowiem z art. 508 kodeksu cywilnego zobowiązanie wygasa, gdy wierzyciel zwalnia dłużnika z długu, a dłużnik zwolnienie przyjmuje. Tak więc dla skutecznego prawnie zwolnienia z długu konieczna jest zgoda dłużnika (np. uzyskana w wyniku ugody czy też poprzez stosowne oświadczenie). Wartość umorzonej w ten sposób należności może być kosztem podatkowym (potwierdza to np. [b]interpretacja Izby Skarbowej w Poznaniu z 18 grudnia 2007 r., ILPB3/423-114/07-2/ŁM[/b]).

[ramka][b]Przykład 2[/b]

Spółka z o.o. Beta złożyła dłużnikowi oświadczenie o zwolnieniu z długu. Chodziło o należność za dostawę towaru na kwotę 122 000 zł (100 000 zł netto + 22 000 zł VAT). Dłużnik oświadczył, że przyjmuje zwolnienie. Do momentu zawarcia ugody z dłużnikiem wierzytelność nie przedawniła się. Umorzona należność może być podatkowym kosztem, ponieważ została wcześniej zarachowana przez spółkę Beta jako przychód należny (art. 16 ust. 1 pkt 44 ustawy o CIT).[/ramka]

Organy podatkowe uważają, że kosztem podatkowym może być jedynie wartość netto umorzonego zobowiązania (np. [b]interpretacja Izby Skarbowej w Warszawie z 13 października 2008 r., IP-PB3-423-1092/08-2/KB, interpretacja Izby Skarbowej w Katowicach z 13 października 2008 r., IBPB3/423-618/08/NG[/b]).

[srodtytul]...lub sprzedaż wierzytelności[/srodtytul]

Do kosztów można zaliczyć również straty ze sprzedaży swoich wierzytelności np. firmie windykacyjnej. Jest to możliwe, jeżeli wierzytelność została uprzednio zarachowana jako przychód należny (art. 16 ust. 1 pkt 39 ustawy o CIT).