Spadkobierca to niejedyna osoba, która powinna pomyśleć o zapoznaniu się z sytuacją podatkową zbywającego majątek. O własne interesy finansowe powinny zadbać również osoby, które decydują się nabyć przedsiębiorstwo, jego część lub składniki majątku innej firmy.
Przepisy ordynacji podatkowej mówią, że nabywca przedsiębiorstwa odpowiada całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem za powstałe do dnia nabycia zaległości podatkowe związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. W tej sytuacji zakres odpowiedzialności nabywcy jest ograniczony do wartości nabytego przedsiębiorstwa, jego zorganizowanej części lub składników majątku. Nie warto jednak aż tak ryzykować. Rozsądniej jest – jeszcze przed sfinalizowaniem transakcji – wystąpić do urzędu skarbowego o wydanie zaświadczenia stwierdzającego istnienie zaległości podatkowych zbywającego przedsiębiorstwo lub brak takich zaległości (na postawie art. 306g op). Podobnie jest, gdy kupujemy np. nieruchomość, samochód czy maszyny wykorzystywane do działalności gospodarczej zbywcy.
Warto jednak pamiętać, że zaświadczenie na żądanie nabywcy wydawane jest za zgodą zbywającego. Dodajmy, że na wydanie zaświadczenia stwierdzającego stan zaległości związanych z działalnością gospodarczą wystarczy zgoda wyrażona na piśmie z podpisem i pieczęcią używaną do celów prowadzonej przez zbywającego działalności gospodarczej.
Ponieważ nabywca odpowiada również za odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych zbywcy, koszty postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec zbywcy, a także za niezwrócone przez zbywcę w terminie zaliczki naliczonego VAT może żądać od fiskusa również zaświadczenia potwierdzającego istnienie i wysokość tych zobowiązań.
Nabywca może, nawet jeśli uzyska zaświadczenie z urzędu skarbowego, odpowiadać za zaległości podatkowe zbywcy powstałe po dniu wydania zaświadczenia i w nim niewykazane. Stanie się tak jednak tylko wtedy, gdy od dnia wydania zaświadczenia do dnia zbycia upłynie:
- 30 dni – przy zbyciu przedsiębiorstwa lub jego części,
- 3 dni – przy zbyciu składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą.
Rafał Mikulski, ekspert w MDDP Michalik Dłuska Dziedzic i Partnerzy
Organ podatkowy może odmówić wydania zaświadczenia lub zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą się o nie – wydając postanowienie. Najczęściej z odmową możemy się spotkać, gdy brak jest interesu prawnego osoby ubiegającej się o zaświadczenie, brak przepisu prawa wymagającego zaświadczenia, żądanie skierowano do niewłaściwego organu, treść żądanego zaświadczenia jest nie do zaakceptowania, podatnik nie wyraził zgody na wydanie zaświadczenia osobie trzeciej albo wnioskodawca nie uprawdopodobnił, że jest spadkobiercą.
Organ podatkowy nie może natomiast odmówić wydania zaświadczenia tylko dlatego, że nie jest możliwe zakończenie postępowania mającego na celu ustalenie lub określenie wysokości zobowiązań podatkowych podatnika przed upływem terminu wydania zaświadczenia. W takiej sytuacji organ podatkowy wydając zaświadczenie, podaje informację o prowadzonym postępowaniu.Organ podatkowy nie może odmówić wydania zaświadczenia, jeśli chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów lub z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu.
Jeśli żądaliśmy wydania zaświadczenia i fiskus nam odmówił, możemy złożyć zażalenie. Mamy na to siedem dni od doręczenia postanowienia odmownego. W razie negatywnego rozpatrzenia zażalenia możemy wnieść skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego na postanowienie organu drugiej instancji.
- Od roku nie mieszkam w kraju. Chcę jednak uzyskać od urzędu skarbowego zaświadczenie o niezaleganiu w podatkach spadkodawcy. Czy mogę je otrzymać?
Przepisy nie wykluczają możliwości wystąpienia o zaświadczenie, jeśli wnioskodawca przebywa za granicą. Czytelnik przebywający za granicą może wystąpić o wydanie zaświadczenia osobiście, za pośrednictwem przedstawicielstwa dyplomatycznego lub urzędu konsularnego albo też przez pełnomocnika zamieszkałego w kraju. W takich sytuacjach organ podatkowy przesyła zaświadczenie właściwemu polskiemu przedstawicielstwu dyplomatycznemu lub urzędowi konsularnemu w celu doręczenia wnioskodawcy po pobraniu opłaty konsularnej.
- Bank, w którym mam rachunek, wystąpił do urzędu skarbowego o zaświadczenie. Czy nie powinien wcześniej uzyskać na to mojej zgody?
Bank może wystąpić o wydanie zaświadczenia o zaległościach podatkowych czytelnika. Jednak w takiej sytuacji czytelnik musi wyrazić zgodę na wydanie zaświadczenia. Zgoda nie jest wymagana tylko wtedy, gdy z żądaniem wydania zaświadczenia występuje małżonek podatnika pozostający z nim we wspólności majątkowej. Wtedy wnioskujący małżonek składa oświadczenie o pozostawaniu z podatnikiem we wspólności majątkowej pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania.
Czytelników zachęcamy do zadawania pytań: dobrafirma@rp.pl
Oprócz omówionych obok możemy żądać wydania przez urząd skarbowy m.in. zaświadczenia:
- o wysokości zaległości podatkowych naszych kontrahentów prowadzących działalność gospodarczą oraz dzierżawców i użytkowników nieruchomości – w zakresie opodatkowania dzierżawionej lub użytkowanej nieruchomości (art. 306h ust. 1 pkt 2 op),
- o wysokości zaległości podatkowych małżonka podatnika, a także rozwiedzionego małżonka w zakresie zaległości powstałych w czasie trwania wspólności majątkowej (art. 306h ust. 1 pkt 3 op),
- o wysokości zaległości podatkowych wspólnika spółki cywilnej, jawnej i partnerskiej (art. 306h ust. 1 pkt 4 op),
- o wysokości dochodu lub obrotu podatnika (art. 306i op),
- o miejscu zamieszkania lub siedzibie podatnika (art. 306l op),
- potwierdzającego brak obowiązku uiszczenia VAT z tytułu przywozu nabywanych z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej innego niż terytorium Polski pojazdów, które mają być dopuszczone do ruchu na terytorium Polski (art. 105 ust. 2 ustawy o VAT),
- potwierdzającego, że podatnik jest zarejestrowany jako podatnik VAT czynny lub zwolniony (art. 96 ust. 13 ustawy o VAT).
