Jakie prawa ma podatnik w trakcie kontroli i postępowania

Nakładanie podatków jest wyrazem jednostronnego aktu władztwa państwa nad obywatelami. Nie jest tajemnicą, że akt ten stanowi przede wszystkim realizację celów fiskalnych związanych z finansowaniem zadań publicznych. W krajach o ustroju demokratycznym wymaga się przestrzegania zasady wzajemnej lojalności między władzą publiczną a obywatelami. Chodzi przede wszystkim o utrzymanie równowagi między potrzebami finansowymi państwa a prawami jednostki.

Zasada lojalności ma też za zadanie gwarantować podatnikom rzetelne postępowanie administracyjne i sądowe oraz chronić ich przed nadmierną ingerencją organów podatkowych w sferę prywatną. Innymi słowy, przepisy powinny zabezpieczać interes jednostki przed nieprawidłowościami w procesie stanowienia i stosowania prawa podatkowego. Niestety od wielu lat obserwujemy znaczne obniżenie poziomu zaufania obywateli do państwa, zwłaszcza w relacji organy administracji publicznej – podatnik. Przedsiębiorcy narzekają na zbyt rygorystyczne podejście organów podatkowych do podejmowanych przez nich decyzji biznesowych, chociażby ze względu na coraz częstsze i mocno angażujące kontrole podatkowe. Nie polepsza tej sytuacji duża dysproporcja między zakresem praw podatników a uprawnieniami i narzędziami, jakimi dysponuje fiskus.