Spółka nie może kupować swoich udziałów

Odpowiedzialność za takie czyny grozić może wyłącznie członkom zarządu spółki albo likwidatorom. W każdym przypadku sprawca musi działać umyślnie, czyli musi mieć zamiar popełnienia przestępstwa.

Przestępcze zachowania członka zarządu spółki lub likwidatora polegają na dopuszczeniu do nabycia przez spółkę własnych udziałów albo wzięciu ich w zastaw. Takie zabronione zachowania sprowadzają się do działania albo zaniechania, czyli nieprzeciwstawienia się przez członka zarządu albo likwidatora dokonaniu takiej transakcji przez inną osobę. Działania podejmowane przez sprawcę przestępstwa mogę polegać na samodzielnym nabyciu własnych udziałów albo na zleceniu innym osobom dokonania takich transakcji. Co ważne, w celu uniknięcia odpowiedzialności karnej sprawca nie może się skutecznie powoływać na to, że walne zgromadzenie podjęło uchwałę nakazującą albo zezwalającą na nabycie własnych udziałów lub akcji przez spółkę.

Do przestępstwa dochodzi, gdy nastąpi nabycie lub wzięcie w zastaw udziałów. Samo podejmowanie działań zmierzających do dokonania takiej transakcji, gdy w rzeczywistości ona nie nastąpi, nie jest karalne. Jeśli jednak transakcja dojdzie do skutku, to nie ma znaczenia, jak wiele udziałów zostało nabytych. Do popełnienia przestępstwa dochodzi bowiem już w przypadku przeprowadzenia takiej transakcji w stosunku do choćby jednego udziału. Liczba nabytych udziałów może wpłynąć jedynie na stopień społecznej szkodliwości czynu i wysokość kary.

Dopuszczenie przez członka zarządu spółki lub jej likwidatora do nabycia przez spółkę własnych udziałów może prowadzić do wyrządzenia jej szkody, gdy przepłacono za te udziały. Jeżeli na skutek niekorzystnej transakcji spółka poniesie znaczną szkodę, przekraczającą 200 tys. zł, to członek zarządu czy likwidator może ponieść surowszą karę. Zgodnie z art. 296 § 1 k.k. kto, będąc obowiązany na podstawie przepisu ustawy, decyzji właściwego organu lub umowy do zajmowania się sprawami majątkowymi lub działalnością gospodarczą, m.in. spółki kapitałowej, przez nadużycie udzielonych mu uprawnień lub niedopełnienie ciążącego na nim obowiązku wyrządza jej znaczną szkodę majątkową, popełnia przestępstwo. Grozi za nie od trzech miesięcy do pięciu lat pozbawienia wolności.