Jak zatem ustalić, czy polski przedsiębiorca będzie uprawniony do zawezwania do próby ugodowej swojego zagranicznego kontrahenta?
W pierwszej kolejności podkreślić należy, że dla oceny zaistnienia jurysdykcji krajowej bez znaczenia jest regulacja dotycząca właściwości miejscowej sądu w postępowaniu ?o zawezwanie. Pojęcie jurysdykcji krajowej oznacza generalne uprawnienie do rozstrzygnięcia danej sprawy przez sądy polskie, a nie możliwość złożenia wniosku przed konkretnym sądem (w tym przypadku zgodnie z ogólną właściwością miejscową dłużnika, tj. miejscem jego zamieszkania). Inne są również konsekwencje braku jurysdykcji i braku właściwości miejscowej sądu. W pierwszym przypadku sąd będzie zobligowany do odrzucenia wniosku, w drugim zaś sprawę przekaże do sądu właściwego miejscowo.
W obrocie pomiędzy podmiotami z siedzibą w państwach członkowskich (za wyjątkiem Danii) podstawy jurysdykcji krajowej należy poszukiwać przede wszystkim w rozporządzeniu Rady (WE) ?nr 44/2001 z 22 grudnia 2000 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych (dalej – rozporządzenie nr 44/2001), które 10 stycznia 2015 r. zostanie zastąpione przez rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1215/2012 ?z 12 grudnia 2012 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych.
Są wątpliwości
W literaturze przedmiotu pojawiały się jednak wątpliwości, czy rozporządzenie nr 44/2001 może być stosowane do postępowania polubownego, którego jedyną formą zakończenia jest zawarcie ugody, czy też jest ono wyłącznie właściwe do postępowań sądowych, które rozstrzygane są co do zasady w drodze orzeczenia, a jedynie wyjątkowo mogą zakończyć się ugodą. Skoro jednak brak jest wyraźnego wyłączenia stosowania rozporządzenia nr 44/2001 w takich sprawach, co więcej rozporządzenie to znajduje zastosowanie zarówno w postępowaniu procesowym, jak i nieprocesowym, a postępowanie o zawezwanie do próby ugodowej za przedmiot może mieć sprawę cywilną bądź handlową, to zgodzić należy się z poglądami literatury, że dopuszczalne jest oznaczenie na podstawie wyżej wymienionej regulacji jurysdykcji sądów także w postępowaniu polubownym.
Miejsce zamieszkania lub siedziba
Zgodnie z generalną zasadą do rozpoznania wniosku o zawezwanie do próby ugodowej uprawniony jest sąd rejonowy ogólnie właściwy dla przeciwnika. Oznacza to, że wniosek powinien być złożony w sądzie miejsca zamieszkania, ewentualnie miejsca położenia siedziby dłużnika. W przypadku kontrahentów zagranicznych niemożliwe będzie zatem posłużenie się wyżej wymienioną regulacją, jako że nie mają oni siedziby, ani miejsca zamieszkania na terytorium RP. ?W którym zatem sądzie złożyć wniosek, jeżeli nasz dłużnik jest z innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej?
