Patent jednolity: Więcej strat niż zysków

Jeżeli państwo UE ratyfikuje umowę o Jednolitym Sądzie Patentowym (dalej: umowa), to wówczas udzielony patent jednolity będzie na terytorium tego państwa obowiązywał. Polska na  razie nie zdecydowała się na podpisanie umowy. Pojęcie jednolitości patentu europejskiego oznacza, że patent taki ma mieć jednolitą ochronę patentową na terenie całej Unii.

Sam system jednolitej ochrony patentowej zacznie obowiązywać po ratyfikacji umowy przez co najmniej 13 państw, w tym przez 3 państwa z największą liczbą patentów europejskich. Są to Francja, Niemcy i Wielka Brytania.

Atrakcyjne rozwiązania

Uzyskanie jednolitej ochrony patentowej na terenie Unii poddanie sporów jurysdykcji jednego sądu, którego orzeczenie byłyby skuteczne w całej UE, jest atrakcyjne >patrz ramka. Będzie jedna procedura, której zwieńczenie w postaci udzielenia przez Europejski Urząd Patentowy patentu daje uprawnionemu z patentu taką samą ochronę w całej Unii. Rozwiązanie to jest korzystne, w szczególności dla przedsiębiorców z Francji, Niemiec i Anglii. To tam dokonuje się najwięcej zgłoszeń patentowych w Europie. Najwięcej jest też udzielonych patentów. Jednolita i tania procedura jest więc dla przedsiębiorców z tych państw znakomitym rozwiązaniem.

W Polsce ocena systemu patentu jednolitego dokonywana jest najczęściej – i zresztą słusznie (w skali roku polscy przedsiębiorcy uzyskują średnio 0,05–0,09 proc. patentów z ogółu udzielanych patentów europejskich), z punktu widzenia podmiotu skonfrontowanego z obowiązywaniem jednolitego patentu na terenie Polski.

Co byłoby po ratyfikacji

Po ratyfikacji umowy skierowane zostałyby do Polski tysiące patentów, które korzystałyby automatycznie z ochrony prawnej, a polski przedsiębiorca musiałby starać się o ich przetłumaczenie (system automatycznego tłumaczenia merytorycznie może być niedoskonały, z zasady ma mieć charakter informacyjny, a co ważniejsze nie ma mocy prawnie wiążącej) i aby nie narazić się na dotkliwe konsekwencje, musiałby ich przestrzegać.

Słuszna decyzja

Jednolity patent europejski to instytucja, która wywołuje negatywne emocje przedsiębiorców. Dlaczego tak jest? Polski przedsiębiorca, nie znając treści chronionego prawa, pozbawiony  byłby podstawowej gwarancji, jaką jest gwarancja bezpieczeństwa prawnego. W przypadku, gdyby chciał korzystać z opatentowanego wynalazku, musiałby ubiegać się o kosztowną licencję, w niektórych sytuacjach zaś, aby kontynuować działalność, mógłby być nawet zmuszony do zawarcia umowy licencyjnej. Równowaga pomiędzy polskimi małymi i średnimi przedsiębiorstwami a potentatami na rynku europejskim byłaby zachwiana. Wszystko to powoduje, że system patentu jednolitego wywołuje negatywne emocje w Polsce.  Dodać należy, że brak tłumaczeń patentów na język polski jest niezgodny z polską konstytucją. Ocena skutków wdrożenia systemu jednolitego patentu w Polsce w obecnych realiach nie może być pozytywna. Rachunek zysków i strat przemawia za słusznością decyzji o niepodpisywaniu umowy.

Ewentualne koszty

Z ekspertyzy firmy Deloitte wynika, że jeśli Polska wdrożyłaby nowy system, to koszty spraw sądowych, zakupu licencji, sprawdzania tzw. czystości patentowej oraz koszty dostosowawcze byłyby wyższe w okresie 20 lat o 53 mld zł, niż gdyby Polska tego systemu nie przyjęła. Przez kolejną dekadę koszty te wzrosłyby w sumie do 79,4 mld zł. Jest to kolejna przesłanka która była brana pod uwagę przy ocenie zaproponowanego systemu.

Jaki sąd

Jednolity Sąd Patentowy będzie miał trzy centralne siedziby, w Paryżu, Londynie i Monachium. Może  mieć on oddziały lokalne. Oddział taki mógłby powstać w Polsce. Językiem postępowania przed oddziałem lokalnym ma być język obowiązujący w danym państwie. Sądy patentowe mają działać na podstawie o jednolitych zasad proceduralnych. Sędziami mają być sędziowie z poszczególnych państw, natomiast  orzeczenia  będą egzekwowalne we wszystkich państwach stronach umowy. W przypadku, gdy będzie ono niekorzystne dla przedsiębiorcy, spowoduje utratę patentu przez  niego we wszystkich państwach będących stronami umowy.

Skutkiem braku takiego oddziału w Polsce  stanie się ograniczenie dostępności do sądu oraz zwiększenie kosztów postepowania. Polski przedsiębiorca, aby uzyskać ochronę swoich praw albo bronić się przed zarzutami konkurenta  zostanie narażony na koszty podróży, tłumaczeń, specjalistycznej pomocy. Nawet gdyby doszło do powołania oddziału sądu w Polsce, to niektóre sprawy będą się mogły toczyć wyłącznie przez odziałem centralnym z uwagi na jego wyłączną właściwość. Ponadto polski podmiot  zostanie pozwany przed oddział w Polsce, gdy rzeczywiste lub rzekome naruszenie jednolitego patentu miało miejsce w Polsce. Instancją odwoławczą  ma być Sąd Apelacyjny w Luksemburgu.

Zdaniem autorki:

Agnieszka Raczyńska, rzecznik patentowy, wspólnik w kancelarii Nowakowski i Wspólnicy

Powodem wprowadzenia jednolitego patentu europejskiego było dążenie do obniżenia kosztów uzyskania i utrzymania ochrony patentowej, a także ujednolicenie wykładni przepisów poprzez wprowadzenie jednolitego systemu sądownictwa.