Zakaz stosowania takich postanowień dotyczy nie tylko tego przedsiębiorcy, przeciwko któremu zapadł wyrok w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone, lecz również innych firm. Taka interpretacja wynika z podstawowego celu postępowania w sprawach o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone, jakim jest usunięcie z obrotu postanowień, które Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznał za sprzeczne z obowiązującym porządkiem prawnym, bądź dobrymi obyczajami. Chodzi bowiem o to, aby prawa i obowiązki przyszłych potencjalnych konsumentów nie były kształtowane na podstawie postanowień umownych uznanych za niedozwolone.
Ponadto należy zaznaczyć, że zgodnie z licznymi wyjaśnieniami SOKiK zakaz ten dotyczy także postanowień tożsamych. Może zdarzyć się bowiem taka sytuacja, w której przedsiębiorca stosować będzie umowę, w której zawarte będą postanowienia, których istota jest taka sama, chociaż sama konstrukcja gramatyczna, szyk wyrazów w zdaniu są różne. W związku z tym należy pamiętać, że zakazane jest stosowanie postanowienia, którego zakres jest tożsamy z zakresem postanowienia wpisanego do tego rejestru. Nie jest zatem konieczna dokładna, literalna identyczność postanowień. Czy zatem w rejestrze znajdują się postanowienia podobne do zacytowanego w pierwszym zdaniu?
Szukaj w rejestrze
Okazuje się, że przeszukując ten rejestr (dostęp do niego jest jawny dla wszystkich) można trafić na podobne klauzule. I tak pod pozycją nr 726 widnieje wpis o treści „Nieusprawiedliwione zaleganie z uiszczeniem czesnego lub innych opłat spowoduje skreślenie z listy studentów" albo pod nr 3495 o treści „Dziekan może skreślić studenta z listy w przypadku (...) niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów".
Porównując postanowienie zakwestionowane przez urząd antymonopolowy oraz postanowień wpisanych do rejestru można zauważyć, że wywołują one taki sam skutek dla konsumenta, a mianowicie powodują skreślenie studenta z listy, co uniemożliwia mu kontynuowanie studiów. A przyczyną takiego stanu rzeczy jest nieuiszczenie w terminie opłaty związanej z odbywaniem studiów. Dlaczego zacytowane klauzule znalazły się w rejestrze? Ponieważ SOKiK dopatrzył się tu naruszenia dobrych obyczajów.
Co mówi kodeks
Przepis art. 491 § 1 kodeksu cywilnego wymaga, aby w stosunku do strony zobowiązania, która pozostaje w zwłoce w jego wykonaniu, druga strona umowy wyznaczyła jej odpowiedni termin do wykonania z zagrożeniem, że w razie bezskutecznego upływu terminu będzie uprawniona do odstąpienia od umowy.
Co prawda, zgodnie z art. 492 k.c., w razie zastrzeżenia w umowie prawa do odstąpienia od umowy w związku z niewykonaniem zobowiązania w terminie ściśle określonym, strona uprawniona może w razie zwłoki drugiej strony od umowy odstąpić bez wyznaczania terminu dodatkowego, to uznaje się, że w obrocie z konsumentami dobry obyczaj nakazuje przesłanie w razie zwłoki w zapłacie dodatkowego wezwania do jej dokonania. Jak wskazuje UOKiK w swojej decyzji zwłoka konsumenta w zapłacie może być spowodowana okolicznościami od niego niezależnymi.
