Przekształcenie to nie sposób na uniknięcie długów podatkowych spółki

Potwierdzają to orzeczenia sądów administracyjnych, według których w przypadku przekształcenia spółki osobowej w kapitałową (np. spółki cywilnej czy jawnej w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością) nie dochodzi do zwolnienia wspólników z odpowiedzialności za zobowiązania, które powstały w czasie funkcjonowania spółki osobowej.

Przykładem jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 9 lutego 2012 r. (I SA/Ol 719/11).

O co chodziło w sprawie

Początek sprawie dała decyzja organu podatkowego, który orzekł wobec spółki z o.o. powstałej z przekształcenia spółki cywilnej (w trybie art. 551 § 2 kodeksu spółek handlowych) o odpowiedzialności za podatek akcyzowy. Ponieważ spółka nie posiadała majątku, w postępowaniu egzekucyjnym nie udało się uzyskać żadnych kwot na pokrycie zobowiązań. To zaś stało się powodem orzeczenia o odpowiedzialności dwóch byłych wspólników spółki cywilnej.

Oczywiście od decyzji tej byli wspólnicy odwołali się. Jednak bezskutecznie, gdyż dyrektor izby celnej utrzymał ją w mocy. Stwierdził, że powstała w wyniku przekształcenia spółka z o.o. stała się sukcesorem praw i obowiązków przekształconej spółki cywilnej.

Zaznaczył przy tym, że za zobowiązania powstałe przed przekształceniem spółki cywilnej w spółkę z o.o. odpowiadają wspólnicy spółki cywilnej na równi z samą spółką, która w wyniku przekształcenia przejęła zobowiązania spółki cywilnej. To dlatego, że przekształcenie nie zwalnia wspólników spółki cywilnej z tych zobowiązań.

Nieprzekonujące argumenty

Wspólnicy twierdzili, że nie mogą ponosić odpowiedzialności, bo nie nastąpiło przejęcie przez spółkę przekształconą zaległości podatkowych podatnika, gdyż spółka przekształcona jest stale tym samym podatnikiem. Poza tym, ich zdaniem, w przepisach ordynacji podatkowej dotyczących odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania podatkowe nie ma mowy o wspólniku spółki przekształconej, a jedynie o wspólniku spółki osobowej oraz byłym wspólniku spółki osobowej.

Argumenty te nie przekonały jednak izby skarbowej. Początkowo uznał je jednak za słuszne wojewódzki sąd administracyjny, do którego trafiła skarga wspólników. Jednak na skutek skargi organu podatkowego do NSA zmienił swoje rozstrzygnięcie i ostatecznie skargę wspólników oddalił.

Sukcesor przejmuje obowiązki

Uzasadniając rozstrzygnięcie, sąd przypomniał, że w myśl art. 107 § 1 ordynacji podatkowej (dalej op) w przypadkach i w zakresie przewidzianym w jej rozdziale 15 za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem również osoby trzecie, a zakres tej odpowiedzialności, co do zasady,  obejmuje również odpowiedzialność za:

- podatki niepobrane oraz pobrane, a niewpłacone przez płatników lub inkasentów,

- odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych,

- niezwrócone w terminie zaliczki naliczonego podatku od towarów i usług oraz za oprocentowanie tych zaliczek,

- koszty postępowania egzekucyjnego.

Osoby trzecie odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z następcą prawnym podatnika za przejęte przez niego zaległości podatkowe. Spółka z o.o. powstała z przekształcenia spółki cywilnej. Zobowiązanie w podatku akcyzowym powstało w czasie, gdy obaj wspólnicy byli zaangażowani w spółce cywilnej.

Ponieważ w myśl art. 93a §1 i 2 op osoba prawna powstała w wyniku przekształcenia spółki niemającej osobowości prawnej, wstępuje we wszelkie przewidziane w przepisach prawa podatkowego prawa i obowiązki przekształcanej osoby lub spółki, spółka z o.o. stała się następcą spółki cywilnej.

W wyniku przekształcenia spółki cywilnej w spółkę z o.o. nie doszło do likwidacji działalności gospodarczej prowadzonej przez spółkę cywilną (jak twierdzili wspólnicy), a jedynie do zmiany formy prawnej tej działalności, a spółka z o.o. stała się sukcesorem praw i obowiązków przekształconej spółki cywilnej.

Rację mają zatem organy podatkowe – podsumował sąd. Następcą spółki cywilnej jest spółka z o.o. Są też osoby trzecie: dwaj byli wspólnicy spółki cywilnej, którzy odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z następcą prawnym podatnika.

Trzeba będzie zapłacić

Sąd podkreślił, że z § 2 art. 115 op wynika, że zasady dotyczące odpowiedzialności obecnych wspólników spółek osobowych stosuje się również do odpowiedzialności byłych wspólników za zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań powstałych w okresie, gdy byli oni wspólnikami. Ponieważ zaległości w akcyzie powstały w czasie, gdy dwaj obecni wspólnicy spółki z o.o. byli wspólnikami spółki cywilnej, będą ponosili za nie odpowiedzialność.

„Fakt przekształcenia spółki cywilnej w spółkę z o.o. skutkuje tym, że za jej zobowiązania do odpowiedzialności mogą być pociągnięci jej byli wspólnicy w trybie określonym przywołanymi przepisami ordynacji podatkowej” – czytamy w uzasadnieniu wyroku.

Odpowiednie stosowanie przepisów

Sąd w uzasadnieniu wyroku zwrócił uwagę, że sposób przekształcenia spółki cywilnej w spółkę jawną (dobrowolny lub przymusowy) nie ma żadnego znaczenia dla odpowiedzialności byłych wspólników spółki cywilnej za jej zobowiązania powstałe przed przekształceniem.

Przepisy kodeksu spółek handlowych nie rozróżniają bowiem zasad odpowiedzialności byłych wspólników spółki cywilnej w zależności od sposobu jej przekształcenia. Podkreślił to Sąd Najwyższy w wyroku z 13 września 2007 r. (III CSK 30/07).

Do przekształcenia spółki cywilnej w spółkę handlową inną niż spółka jawna stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące przekształcenia spółki jawnej w inną spółkę handlową (art. 551 § 3 k.s.h.). Zdaniem WSA rozważania te mają w pełni zastosowanie do przekształcenia spółki cywilnej w spółkę z o.o.