Zgoda na koncentrację: przedsiębiorca powinien współdziałać z urzędem antymonopolowym

Przepisy o kontroli koncentracji nakładają na przedsiębiorców nie tylko obowiązek zgłoszenia zamiaru koncentracji, lecz nakazują również podawanie w toku postępowania prawdziwych i wyczerpujących informacji. Przedsiębiorcy mogą zwolnić się z obowiązku podawania prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów pewnych danych jedynie w określonych przypadkach. W trakcie rozpatrywania wniosku o wydanie zgody na dokonanie koncentracji jej uczestnicy mają również zakaz wprowadzenia koncentracji w życie. Aby nie narazić się na zarzut zawarcia porozumienia ograniczającego konkurencję, powinni powstrzymać się od wymiany danych wrażliwych.

Skutki w Polsce i progi obrotów

Zamiar koncentracji podlega zgłoszeniu prezesowi UOKiK, gdy dana koncentracja wywołuje lub może wywołać skutki na terytorium Polski oraz gdy uczestnicy koncentracji osiągają określone przepisami progi obrotów. Niedopełnienie obowiązku zgłoszenia może pociągnąć za sobą karę pieniężną w wysokości do 10 proc. przychodu. Kara zostaje nałożona na tego przedsiębiorcę, na którym spoczywał obowiązek dokonania zgłoszenia. Przykładowo w przypadku przejęcia kontroli będzie to firma przejmująca kontrolę nad innym przedsiębiorcą, a w przypadku utworzenia wspólnego przedsiębiorcy – wszystkie firmy tworzące wspólnego przedsiębiorcę. Niezależnie od kary nakładanej na przedsiębiorcę jako na osobę prawną kary – do pięćdziesięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia – mogą zostać nałożone na członków zarządu, którzy nie dokonali zgłoszenia zamiaru koncentracji.

Kary nakładane za niezgłoszenie zamiaru koncentracji są w porównaniu z maksymalnym wymiarem kary stosunkowo niewielkie. Przykładowo prezes UOKiK nałożył kary po 70 tys. zł na samorząd województwa podkarpackiego i Przedsiębiorstwo Państwowe Porty Lotnicze za niezgłoszenie zamiaru koncentracji, co stanowiło ok. 0,01 proc. ich zeszłorocznych przychodów. Prawidłowość nałożenia ww. kar potwierdziły ostatnio Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów oraz Sąd Apelacyjny w Warszawie.

Prawdziwe i kompletne

Już w samym zgłoszeniu przedsiębiorcy są obowiązani podawać prawdziwe i kompletne dane, a w toku postępowania zasadniczo nie mogą odmówić przedstawienia informacji żądanych przez organ antymonopolowy. Za naruszenie ww. obowiązków prezes UOKiK może nałożyć na przedsiębiorcę karę do 50 milionów euro, a do pięćdziesięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia na członka zarządu, nawet gdy sam zamiar koncentracji nie wzbudza zastrzeżeń z punktu widzenia przepisów o ochronie konkurencji.

Kary nakładane przez prezesa UOKiK za uchybienie obowiązkom podawania prawdziwych i kompletnych informacji, choć niezbyt częste, ze względu na ich wysokość nie pozostawiają wątpliwości, że organ antymonopolowy przywiązuje dużą wagę do wypełniania przez przedsiębiorców ich obowiązków w tym zakresie >patrz ramka.

Wspomniane sankcje finansowe mają na celu zagwarantowanie, że organ antymonopolowy oprze swoją ocenę koncentracji na wiarygodnych i obiektywnych danych.

Czas na rozpoznanie

Jednak to w interesie zgłaszających leży, aby informacje zarówno w zgłoszeniu, jak i w odpowiedzi na żądanie przedłożenia informacji były kompletne i zgodne ze stanem faktycznym, bo znacznie wpływa to na skrócenie czasu potrzebnego do rozpoznania zgłoszenia zamiaru koncentracji. Każde pismo prezesa UOKiK wzywające do uzupełnienia zgłoszenia bądź do podania dodatkowych danych powoduje zawieszenie biegu dwumiesięcznego terminu, w ciągu którego organ antymonopolowy jest zobowiązany rozpoznać zgłoszony zamiar koncentracji. Należy wskazać, że organ antymonopolowy może w terminie 14 dni od wpływu zgłoszenia zwrócić zgłoszenie zamiaru koncentracji przedsiębiorców, gdy nie zawiera ono informacji wskazanych w formularzu zgłoszeniowym WID. Z uwagi na czasowy przebieg planowanej transakcji jest to najdotkliwsza sankcja, przerywa bowiem bieg terminu na rozpoznanie zgłoszenia i powoduje konieczność ponownego notyfikowania zamiaru koncentracji. Literalne brzmienie przepisu uzasadnia dokonanie zwrotu zgłoszenia niezależnie od wagi uchybień. Praktyka pokazuje jednak, że zwrot zgłoszenia jest stosowany przez prezesa UOKiK jedynie w wyjątkowych sytuacjach, tj. wówczas, gdy braki zgłoszenia są tego rodzaju, że uniemożliwiają podstawową ocenę zamierzonej transakcji. Zwykle są to uchybienia dotyczące błędnego określenia przedsiębiorców bezpośrednio uczestniczących w koncentracji, brak określenia kryteriów uzasadniających dokonanie zgłoszenia lub niewłaściwe określenie formy koncentracji.

Jakie terminy

Wszystko to nie oznacza jednak, że zgłoszenie jest „bezpieczne" po upływie 14 dni, w ciągu których może nastąpić jego zwrot. W dalszym ciągu istnieje bowiem możliwość jego zwrotu, jeżeli zgłaszający, pomimo wezwania do uzupełniania braków w wyznaczonym terminie, takich uchybień nie usunęli. Różnica w stosunku do zwrotu zgłoszenia w terminie 14 dni polega na tym, że prezes UOKiK najpierw wzywa do usunięcia braków w oznaczonym terminie i zwraca zgłoszenie dopiero po bezskutecznym upływie terminu określonego w wezwaniu. Samo natomiast wezwanie powoduje jedynie zawieszenie dwumiesięcznego terminu na rozpatrzenie zgłoszenia.

Termin uzupełnienia zgłoszenia jest wyznaczany przez organ antymonopolowy i wynosi w większości przypadków 14 dni. Może on być przedłużany na wniosek przedsiębiorcy, w którym należy wskazać nowy termin przedstawienia informacji. W razie braku wyraźnych, normatywnych podstaw co do przedłużania terminów praktyka prezesa UOKiK nie jest jednolita. W większości przypadków aprobata dla przedłużenia terminu udzielana jest w drodze milczącej zgody (np. decyzja DDK 23/09), w innych przypadkach udzielana jest zgoda (np. decyzja RGD 6/2009).

Wydaje się, że w celu zwiększenia pewności prawnej organ antymonopolowy powinien przyjąć bardziej klarowne zasady przedłużania terminu lub odmowy. Standardowo wyznaczany 14-dniowy termin może bowiem, w przypadku konieczności przedłożenia kompleksowych informacji, okazać się niewystarczający. Przedsiębiorca powinien mieć wówczas pewność, że jeśli wystąpi ze stosownie uzasadnionym wnioskiem o przedłużenie, nie spotkają go negatywne konsekwencje niedochowania terminu w postaci kary finansowej. Należy w tym miejscu wskazać, że zgodnie z orzecznictwem prezesa UOKiK i sądów udzielenie żądanych informacji po terminie równoznaczne jest z brakiem ich udzielania w ogóle (decyzja DKK 23/09, wyrok SN z 7 kwietnia 2004, III SK 31/04).

Są wyjątki

Istnieją dwa wyjątki zwalniające zgłaszającego zamiar koncentracji z przedłożenia informacji. Otóż zgodnie z rozporządzeniem zawierającym wzór formularza zgłoszeniowego przedsiębiorca nie może powoływać się na brak dostępu do informacji dotyczących grupy kapitałowej, do której należy. A contrario zgłaszający nie ma obowiązku przedkładania organowi antymonopolowemu informacji, które przykładowo dotyczą grupy przejmowanej. W świetle tego przepisu prezes UOKiK powinien zwrócić się ze stosownym żądaniem do dysponenta informacji, czyli np. do przedsiębiorcy przejmowanego.