Przewłaszczenie na zabezpieczenie to, wykształcona przez praktykę (oprócz hipoteki i zastawu), instytucja w obrocie gospodarczym, służąca zabezpieczaniu wierzytelności. Dłużnik przenosi na własność wierzyciela przedmiot zabezpieczenia, czemu towarzyszy równoczesne zobowiązanie wierzyciela do powrotnego przewłaszczenia tego przedmiotu, z chwilą zaspokojenia jego roszczenia przez dłużnika.
Ważnym elementem umowy przewłaszczenia na zabezpieczenie jest porozumienie stron o pozostawieniu przedmiotu umowy w rękach dłużnika (zazwyczaj na podstawie umowy użyczenia), tym samym wierzyciel, mimo że jest właścicielem przewłaszczonego przedmiotu, faktycznie nim nie włada.
Kiedy VAT
Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług (VAT) transakcją opodatkowaną jest odpłatna dostawa towarów. Stosownie do art. 7 ust. 1 tej ustawy dostawą (o której mowa w art. 5) jest przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel.
Organy podatkowe jednoznacznie stwierdzają, że powstanie obowiązku podatkowego w związku z dokonaną dostawą łączy się z uzyskaniem przez podatnika faktycznej możliwości dysponowania towarami, a nie tytułem prawnym do nich (tak np. Izba Skarbowa w Bydgoszczy w interpretacji z 7 lutego 2001, ITPP1/443-1087/10/MN). Opodatkowanie VAT jest zatem niezależne od przeniesienia własności, tak jak jest ona rozumiana w prawie cywilnym.
Zatem zawarcie umowy przewłaszczenia na zabezpieczenie nie rodzi konsekwencji w VAT, wierzyciel nie włada bowiem przedmiotem umowy, który pozostaje u dłużnika. Jeżeli dłużnik nie spłaci zabezpieczonej wierzytelności, nastąpi wydanie rzeczy wierzycielowi. Dopiero w tym momencie wierzyciel definitywnie przejmuje ekonomiczne władztwo nad rzeczą, co skutkuje powstaniem obowiązku podatkowego. Wynika to z art. 19 ust. 1 ustawy o VAT.
