Abc franczyzy

Franczyza

(z ang. franchising) - system sprzedaży towarów, usług lub technologii. Jest on oparty na długotrwałej i ścisłej współpracy między odrębnymi przedsiębiorcami, franczyzodawcą i franczyzobiorcami. System polega na tym, że franczyzodawca daje swoim franczyzobiorcom prawo i obowiązek prowadzenia przez nich działalności zgodnie z koncepcją franczyzodawcy. W zamian za opłaty franczyzowe przekazuje franczyzobiorcy wiedzę na temat prowadzenia firmy, użycza swojej marki oraz innych praw własności intelektualnej lub przemysłowej.

Umowa franczyzowa należy do kategorii tzw. umów nienazwanych. Oznacza to, że nie ma żadnych przepisów, które regulowałyby obowiązkową treść takiej umowy. Zgodnie jednak z wyrażoną w kodeksie cywilnym zasadą swobody umów, strony mogą zawrzeć umowę według swego uznania, o ile jej treść lub cel nie sprzeciwiają się właściwości stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. Umowa franczyzowa ma charakter umowy mieszanej, tzn. zawiera w sobie elementy innych umów nazwanych jak np. umowa sprzedaży, dzierżawy czy najmu.

Ze względu na przedmiot umowy franczyzowej istotne znaczenie mogą mieć następujące przepisy prawa polskiego:

a) generalne zasady dotyczące zawierania umów dotyczące np. sposobu zawarcia umowy, jej formy, wad oświadczeń woli (art. 56-116 kodeksu cywilnego), przepisy dotyczące zobowiązań, w tym zwłaszcza wykonania bądź niewykonania zobowiązań (art. 353-396 k.c.), przepisy o firmie (art. 43 k.c.);

b) ustawa prawo własności przemysłowej oraz wydane na jej podstawie rozporządzenia dotyczące korzystania ze znaku towarowego, ochrony tego znaku towarowego itp.;

c) ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji w zakresie obowiązku zachowania tajemnicy przedsiębiorstwa, właściwego oznaczenia przedsiębiorstwa i towarów, nie utrudniania dostępu do rynku itp.;

d) ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów – w zakresie oceny legalności umów franchisingu, a w szczególności wydane na jej podstawie rozporządzenie Rady Ministrów z 19 listopada 2007 r. (Dz. U. 2007 Nr 230, poz. 1691) w sprawie wyłączenia określonych porozumień wertykalnych spod zakazu porozumień ograniczających konkurencję)

e) ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych.

Trudno jest opracować uniwersalny model umowy franczyzowej, którą można by zastosować we wszelkich porozumieniach noszących znamiona franchisingu. Można jednak określić zagadnienia, które powinny się znaleźć w każdej umowie tego typu.

Często umowę franczyzową rozpoczyna preambuła, w której określony zostaje stan faktyczny, intencje stron oraz idee i wartości, w oparciu o które prowadzona będzie współpraca między stronami. Następnie dobrze jest zamieścić definicje podstawowych pojęć, które są w niej stosowane. Kolejne postanowienia opisują z reguły poszczególne etapy współpracy prowadzonej na podstawie umowy. Ważnym elementem umowy są postanowienia końcowe mówiące najczęściej o aktach prawnych mających zastosowanie w sprawach nieuregulowanych umową.

Oto zagadnienia, których nie powinno zabraknąć w profesjonalnie opracowanym kontrakcie:

1. Zasady przystąpienia do systemu

2. Okres obowiązywania umowy

3. Teren działania franczyzobiorcy

4. Prawa i obowiązki stron

5. Ochrona znaków towarowych i oznaczeń sieci

6. Ochrona tajemnicy przedsiębiorstwa

7. Działalność konkurencyjna

8. Szkolenia

9. Opłaty licencyjne i opłata marketingowa

10. Promocja i reklama

11. Uprawnienia kontrolne franczyzodawcy

12. Rozwiązanie umowy

Minimum warunków umowy określa Kodeks Etyczny Franchisingu.

Ponadto umowy franczyzowe mogą zawierać dodatkowe postanowienia, dotyczące na przykład kar umownych, zabezpieczeń wierzytelności franczyzodawcy, czy ustalające zobowiązania stron po zakończeniu współpracy.

Ostatnim elementem umowy są postanowienia końcowe mówiące najczęściej o aktach prawnych mających zastosowanie w sprawach nieuregulowanych umową i formie dokonywania jej zmian.