Wykonywanie poleceń przełożonych to podstawowy obowiązek każdego zatrudnionego. Wynika on z samej istoty stosunku pracy. Wskazuje na to przede wszystkim art. 22 § 1 k.p. Zawarte w tym przepisie wyrażenie „pod kierownictwem" ma to samo znaczenie co pojęcie „podporządkowanie" zawarte w art. 100 § 1 k.p., który wyraźnie przewiduje wymóg stosowania się do poleceń przełożonych.
Ochrona zdrowia i życia
Wyjątkowo odmowa wykonania polecenia pracodawcy może skutkować natychmiastowym rozwiązaniem angażu z winy pracownika (na podstawie art. 52 § 1 pkt 1 k.p.). Będzie tak, gdy taką negację zakwalifikuje się jako ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków służbowych. Chodzi tu o przypadki, gdy z okoliczności sprawy będzie wynikać, że uchybienie wymogowi miało charakter ciężkiego naruszenia. W szczególności, gdy było to naruszenie popełnione z winy umyślnej pracownika lub wskutek jego rażącego niedbalstwa. Przykładem może być świadome zlekceważenie przez pracownika nakazu przeprowadzenia badań lekarskich wymaganych na zajmowanym przez niego stanowisku (np. kierowcy, pilota, spawacza).
Zgodnie bowiem z art. 211 pkt 5 k.p. zatrudniony musi przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, w szczególności poddawać się wstępnym, okresowym i kontrolnym oraz innym zaleconym badaniom lekarskim i stosować się do wskazań medycznych. Celem tej regulacji jest ochrona życia i zdrowia pracownika, czyli dóbr zasługujących na najwyższą ochronę.
Niewykluczona dyscyplinarka
Udział w badaniach lekarskich stanowi podstawowy obowiązek pracownika, jeśli szef wystawi mu odpowiednie skierowanie. Nie ma więc uzasadnienia powstrzymanie się od tego nakazu, chyba że następuje to bez winy pracownika. Podkreślał to także Sąd Najwyższy w wyroku z 10 maja 2000 r. (I PKN 642/99). Stwierdził, że zawinione (umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa) niewykonanie przez pracownika zgodnego z prawem polecenia skontrolowania stanu zdrowia, jako naruszające wymóg wykonania dyspozycji dotyczącej pracy, może być podstawą niezwłocznego rozwiązania umowy na mocy art. 52 § 1 pkt 1 k.p.
Także w wyroku z 10 stycznia 2006 r. (I PK 131/05) SN uznał, że odmowa poddania się badaniom kontrolnym po długotrwałej nieobecności w pracy spowodowanej chorobą, w czasie której pracownik nabył prawo do stałej renty z racji całkowitej niezdolności do pracy, narusza podstawowe obowiązki służbowe. Podobnie wypowiadał się SN w wyroku z 2 marca 2011 r. (II PK 188/10). W myśl niego wymóg poddania się kontrolnym badaniom lekarskim przez pracownika ma charakter trwały. To, że nie przeprowadził ich, choć zlecił je pracodawca, może uzasadniać natychmiastowe rozstanie w każdym czasie.
