Zwrotu wkładu do kasy zapomogowo-pożyczkowej można żądać przez dekadę

Pracownicze kasy zapomogowo-pożyczkowe (PKZP) tworzone są w zakładach pracy w celu udzielania ich członkom pomocy materialnej w formie pożyczek i zapomóg.

[link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr?id=71048]Rozporządzenie Rady Ministrów z 19 grudnia 1992 r. w sprawie pracowniczych kas zapomogowo-pożyczkowych oraz spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych (DzU nr 100, poz. 502 ze zm.)[/link] określa podstawowe zasady funkcjonowania tych kas.

Nie odnosi się jednak do terminu przedawnienia roszczeń PKZP wobec jej członków i na odwrót. Na tym tle powstaje wątpliwość, czy zastosowanie ma trzyletni „pracowniczy” termin, czy może termin (co do zasady) dziesięcioletni, wynikający z ogólnych przepisów kodeksu cywilnego.

[srodtytul]Środki w funduszach[/srodtytul]

Kasy gromadzą środki finansowe w formie funduszy i wypłacają z nich odpowiednie świadczenia swoim członkom. Istnieje fundusz oszczędnościowo-pożyczkowy, składający się z wkładów członkowskich, który przeznaczony jest na udzielanie pożyczek.

PKZP tworzą też fundusz rezerwowy, z którego pokrywane są ewentualne szkody i straty oraz dokonywane odpisy na fundusz zapomogowy. O świadczenia z tego ostatniego funduszu można ubiegać się w razie szczególnych wypadków losowych.

Oprócz wkładów członkowskich środki finansowe PKZP pochodzić mogą m.in. z darowizn, dobrowolnych wpłat członkowskich oraz z oprocentowania lokat terminowych. Dysponowaniem pieniędzy zajmuje się zarząd PKZP. Kontrola jego działalności finansowej należy do komisji rewizyjnej. Dodatkowo nadzór społeczny nad PKZP sprawują związki zawodowe.

[srodtytul]Samodzielny podmiot[/srodtytul]

Kasy są jednostkami niezwiązanymi ani z pracodawcą, ani ze związkami zawodowymi. Są samodzielne, mają własne organy, mogą zaciągać zobowiązania, zawierać umowy.

[b]Sąd Najwyższy w uchwale z 13 października 2006 r. (III CZP 79/06)[/b] uznał, że PKZP mają również zdolność sądową, a zatem mogą występować w procesie jako strona.

[wyimek]Dług związany z zaciągniętą przez członka PKZP pożyczką ma charakter cywilnoprawny[/wyimek]

W związku z działalnością PKZP mogą powstać po stronie kasy oraz jej członków różnego rodzaju roszczenia. Przykładowo osoba skreślona z listy członków PKZP ma roszczenie o zwrot wniesionych wkładów członkowskich, a kasa może mieć roszczenie o zwrot udzielonej pożyczki.

Powstaje pytanie, czy do roszczeń związanych z działalnością PKZP będzie miał zastosowanie art. 291 § 1 [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr;jsessionid=AE89BF528781D2C42167CAF23691862B?id=76037]kodeksu pracy[/link], czy może art. 117 i następne [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr;jsessionid=86F27ADE2102E1D67842E76D535F1BD1?id=70928]kodeksu cywilnego[/link]?

[srodtytul]Pomoc od SN i fiskusa [/srodtytul]

Trzyletni termin przedawnienia przewidziany w kodeksie pracy odnosi się do „roszczeń ze stosunku pracy”.

Są to roszczenia powstające na bazie stosunku pracy, podnoszone przez pracownika przeciwko pracodawcy lub odwrotnie, które mają podstawę w przepisach prawa pracy [b](wyrok SN z 4 lipca 2007 r., II PK 25/07). [/b]

W przypadku roszczeń związanych z działalnością PKZP sytuacja wygląda nieco inaczej. Owszem, ze świadczeń oferowanych przez PKZP mogą skorzystać wyłącznie pracownicy lub emeryci i renciści, a zatem występuje tu ścisły związek ze stosunkiem pracy. Jednak drugą stroną stosunku prawnego związanego z działalnością kasy nie jest pracodawca, ale PKZP.