O prowadzeniu firmy decyduje wiele okoliczności

Tak uznał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 7 lutego 2017 r. (II FSK 4025/14).

Stan faktyczny

Urzędnicy fiskusa ustalili, że w latach 2004-2010 podatniczka nabyła i sprzedała cztery samochody. We wszystkich przypadkach sprzedaż następowała ze znacznym zyskiem. Skarbówka uznała, że źródłem tak ustalonych dochodów była działalność gospodarcza, choć podatniczka oficjalnie nie prowadziła firmy. O zarobkowym charakterze jej działań miały świadczyć w szczególności niewielkie nakłady na zakup i naprawy nabywanych pojazdów przy jednoczesnym osiąganiu znacznych cen ich sprzedaży.

Podatniczka odwołała się od tej decyzji, ale organ odwoławczy powtórzył, że wszystkie jej działania w zakresie sprzedaży samochodów miały charakter powtarzalny i podporządkowane były zasadzie racjonalnego gospodarowania. Źródłem uzyskanych przychodów była zatem działalność gospodarcza.

Sprawa trafiła do sądu administracyjnego. Skarżąca uważała, że pieniądze ze zbycia aut prawidłowo zakwalifikowała do przychodów z odpłatnego zbycia składników majątkowych (art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. d ustawy o PIT). Sąd pierwszej instancji nie przyznał jej jednak racji. W jego ocenie działania skarżącej związane ze sprzedażą samochodów miały charakter zorganizowany, ciągły i służyły celom zarobkowym.

Rozstrzygnięcie

Na sprawę inaczej spojrzał dopiero Naczelny Sąd Administracyjny. W ocenie NSA argumentacja WSA nie pozwala na przyjęcie, że przychody uzyskane przez skarżącą w ciągu siedmiu lat ze sprzedaży samochodów należy zakwalifikować do przychodów z działalności gospodarczej w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT.

Ustawa o PIT wymienia pozarolniczą działalność gospodarczą jako jedno ze źródeł przychodu (art. 10 ust. 1 pkt 3) i określa elementy konstrukcyjne prowadzące do kalkulacji podstawy opodatkowania z tego tytułu. Zobowiązuje także do prowadzenia odpowiednich ewidencji i ksiąg rachunkowych na zasadach określonych w odrębnych przepisach, wprowadzając domniemanie ich rzetelności i poprawności. Definicja pozarolniczej działalności gospodarczej zawarta została w odrębnym przepisie, tj. w art. 5a pkt 6 ustawy o PIT.

Z kolei, do odrębnego źródła przychodów zaliczone zostały przychody z odpłatnego zbycia m.in. rzeczy, jeżeli nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej i zostało dokonane przed upływem pół roku, licząc od końca miesiąca, w którym nastąpiło nabycie.

W ocenie NSA, proste zestawienie spornych unormowań nie pozwala na skonkretyzowanie uniwersalnego wzorca, który w sposób jednolity rozstrzygałby, jak w sposób jednoznaczny oddzielić sprzedaż zaliczaną do związanej z wykonywaniem działalności gospodarczej, od odpłatnego zbycia.

O zaliczeniu określonych form aktywności podatnika do działalności gospodarczej zadecydują okoliczności faktyczne świadczące o tym, że jego działania miały charakter zorganizowany i ciągły oraz były prowadzone w celu zarobkowym we własnym imieniu i na własny lub cudzy rachunek, a uzyskane w ten sposób przychody nie są zaliczane do innych źródeł przychodów.

Na pojęcie „zorganizowanie" składa się zespół celowych, uporządkowanych czynności o charakterze profesjonalnym, realizowanych w ramach mniej lub bardziej wyodrębnionej struktury, mieszczących się zarówno w tzw. fazie przygotowawczej, związanej z uruchomieniem określonej działalności, jak i w fazie realizacyjnej. Może to dotyczyć również działań podejmowanych w odniesieniu do przedmiotu sprzedaży (np. jego przetworzenie w celu zwiększenia wartości, podejmowanie akcji marketingowej). Z kolei przez „ciągłość" działań należy rozumieć stałość (trwałość) ich wykonywania, powtarzalność, regularność i stabilność.

W spornym przypadku okoliczności dotyczące nabycia samochodów, porównanie ceny nabycia z ceną sprzedaży świadczą, że skarżąca działała z zamiarem uzyskania korzyści majątkowej (faktycznie ją uzyskała), a zatem w celu zarobkowym. Nie ulega też wątpliwości, że sporne transakcje zostały przeprowadzone w imieniu własnym podatniczki oraz na jej rachunek. Niemniej, zdaniem NSA, spełnienie tylko tych dwóch warunków nie pozwala przyjąć, że przychody ze sprzedaży samochodu można zaliczyć do działalności gospodarczej.