Uwaga! Zgodnie z art. 112 k.c. termin oznaczony w latach kończy się z upływem dnia, który datą odpowiada początkowemu dniowi terminu (kończy się o północy upływającego terminu).
Skazany może w terminie trzech miesięcy od daty uprawomocnienia się orzeczenia wystąpić do sądu, który wydał wyrok, o zwolnienie go z zakazu pełnienia funkcji we władzach spółki kapitałowej lub o skrócenie czasu jego obowiązywania >patrz przykład 9. Wniosek ten nie zostanie jednak uwzględniony, gdy przestępstwo popełniono umyślnie >patrz przykład 10 i 11. Rozstrzygnięcie następuje w formie postanowienia. „(...) Podlega ono zaskarżeniu na podstawie art. 6 § 1 k.k.w., zgodnie ze standardami konstytucyjnymi, wynikającymi z art. 45 ust. 1, art. 78 i art. 176 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej" (z postanowienia Sądu Najwyższego z 25 października 2007 r., I KZP 33/07).
Uwaga! W przypadku zwolnienia z komentowanego zakazu brak jest przeszkód, aby być ponownie wybranym, gdyż mandat wygasł i nie „odżywa" z chwilą zwolnienia z niego.
Przykład 9
Pani Oliwia została skazana za nieumyślne ujawnienie informacji niejawnej o klauzuli „tajne" w związku z otrzymanym upoważnieniem na karę ograniczenia wolności w wymiarze trzech miesięcy. Wyrok ten uprawomocnił się w 1 lutego 2015 r. Natomiast 1 marca wystąpiła ona do sądu, który ją skazał, z wnioskiem o zwolnienie z zakazu pełnienia funkcji organu oraz likwidatora w spółce kapitałowej. Jako uzasadnienie podała, że działała nieumyślnie, zakaz ten faktycznie pełni funkcję dodatkowej kary niewspółmiernej do wagi czynu, a ponadto otrzymała ona intratną propozycję objęcia funkcji prezesa zarządu P sp. z o.o., którą już kiedyś bez zastrzeżeń pełniła. Jeżeli sąd uzna wskazane argumenty za zasadne, zwolni ją z zakazu statuowanego treścią art. 18 § 2 k.s.h.
Przykład 10
Pani Alicja została skazana za przestępstwo oszustwa. Wyrok ten uprawomocnił się 1 grudnia 2014 r. Pani Alicja 5 marca 2015 r. zgłosiła do sądu, który wydał orzeczenie, wniosek o zwolnienie z zakazu pełnienia funkcji organu oraz likwidatora w spółce kapitałowej. Wniosek ten zostanie jednak oddalony, nie tylko z powodu złożenia go po upływie zakreślonego ustawowo trzymiesięcznego terminu, ale przede wszystkim z uwagi na to, że pani Alicja popełniła wymieniony czyn zabroniony umyślnie.
Przykład 11
Pani Nadia została skazana za kradzież rozbójniczą. Wyrok uprawomocnił się 3 lutego 2015 r. Natomiast 1 marca złożyła wniosek o skrócenie czasu obowiązywania zakazu określonego w art. 18 § 2 k.s.h. Mimo że został on zgłoszony we właściwym terminie, to i tak nie będzie podlegał uwzględnieniu, ponieważ pani Nadia dopuściła się kradzieży rozbójniczej umyślnie.
Z kręgu podmiotów mogących piastować stanowisko w zarządzie sp. z o. o. (też spółki lub spółdzielni zależnej) wyłączeni są nadto członkowie jej rady nadzorczej i komisji rewizyjnej oraz likwidatorzy i prokurenci >patrz przykład 12. Osoba zasiadająca w zarządzie może natomiast być jednocześnie kierownikiem oddziału lub zakładu >patrz przykład 13.
Przykład 12
Pan Arkadiusz był sekretarzem rady nadzorczej Y sp. z o.o. Zrezygnował z tej funkcji, ponieważ wspólnicy zamierzali powołać go na wiceprezesa zarządu ww. spółki. Jeden z udziałowców doszedł do wniosku, że pan Arkadiusz nie może jednak objąć tego stanowiska, gdyż wcześniej wchodził w skład organu nadzoru. Pogląd ten nie jest właściwy. Wolno powołać pana Arkadiusza do zarządu, bo nie jest on już członkiem rady nadzorczej. Zakazane byłoby zasiadanie przez niego w zarządzie Y sp. z o.o. tylko wtedy, gdyby równocześnie był sekretarzem rady nadzorczej.
Przykład 13
Pani Olga jest prezesem zarządu ABC sp. z o.o. Równocześnie zawarto z nią umowę o pracę na stanowisku kierownika jednego z oddziałów ww. spółki. Jest to dopuszczalne.
Uwaga! Jeżeli członek zarządu zostanie jednocześnie powołany w skład rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej sp. z o.o., wybór ten będzie z mocy prawa nieważny (pomijam w tym artykule wszelkie kwestie dotyczące procedury stwierdzenia nieważności ww. czynności prawnej).
Ważne powody
Generalnie odwołanie osoby wchodzącej w skład zarządu może nastąpić w dowolnym czasie (z poniższym zastrzeżeniem). Prawo odwołania członka zarządu zawsze przysługuje wspólnikom, nawet gdy został on powołany przez radę nadzorczą.
Uwaga! Fakt odwołania członka zarządu sp. z o.o. nie pozbawia go roszczeń ze stosunku pracy lub innego stosunku prawnego dotyczącego pełnienia funkcji w ww. organie.
Umowa spółki może zawierać odmienne uregulowania w kwestii powoływania i odwoływania obsady zarządu, w szczególności ograniczać prawo jej odwoływania do ważnych powodów, np. wprowadzać zapis, że członkowie tego gremium mogą być odwołani tylko w określonych sytuacjach czy okresie. Dopuszczalne jest też ustalenie konkretnych reguł związanych z odwołaniem, m.in. jego formę. Te ważne powody nie muszą być zawinione przez członka zarządu. Zalicza się do nich np. chorobę, podjęcie działalności konkurencyjnej, popełnienie przestępstwa czy narażenie spółki na straty >patrz przykład 14.
Przykład 14
Umowa R sp. z o.o. stanowi, iż członkowie zarządu mogą być odwołani tylko z powodu podjęcia przez nich działalności konkurencyjnej wobec profilu zadaniowego R sp. z o.o. oraz prawomocnego skazania za popełnienie przestępstwa. Taki zapis jest dopuszczalny.
Istotne jest, że odwołany członek zarządu jest uprawniony i zobowiązany do złożenia wyjaśnień w toku przygotowania sprawozdań tego organu: z działalności sp. z o.o. i finansowego, obejmujących okres pełnienia przez niego funkcji w tymże gremium, oraz do udziału w zgromadzeniu wspólników zatwierdzającym ww. sprawozdania za ubiegły rok obrotowy, chyba że akt odwołania stanowi inaczej >patrz przykład 15.
Przykład 15
Pani Ksenia została odwołana z funkcji wiceprezesa zarządu C sp. z o.o. Piastowała ją w okresie od 1 stycznia do 15 marca 2015 r. 21 marca pani Ksenia, powołując się na art. 203 § 3 k.s.h., wystąpiła do zarządu z pisemnym wnioskiem o poinformowanie jej o terminie zwyczajnego zgromadzenia wspólników spółki, tak aby mogła uczestniczyć w tej części jego obrad dotyczącej zatwierdzenia sprawozdania zarządu z działalności sp. z o.o. i finansowego, obejmujących okres od 1 stycznia do 15 marca 2015 r. Zaznaczyła, że w razie potrzeby na stosowne wezwanie złoży konieczne wyjaśnienia na etapie przygotowywania ww. dokumentów. Nowy prezes zarządu pan Janusz odmówił jednak, podnosząc, że byłemu członkowi zarządu sp. z o.o. nie przysługują już żadne uprawnienia i obowiązki korporacyjne. To nie jest słuszne stanowisko. Pan Janusz miałby rację tylko w sytuacji, gdyby akt odwołania pani Kseni z funkcji wiceprezesa zarządu C sp. z o.o. zawierał adnotację, że nie jest ona ani uprawniona, ani zobligowana do złożenia wyjaśnień w toku przygotowywania sprawozdania zarządu z działalności s p. z o.o. i finansowego, obejmujących okres pełnienia przez nią funkcji w tym organie, a nadto że nie może ona brać udziału w zebraniu udziałowców zatwierdzającym te sprawozdania.
Wygaśnięcie mandatu
Jeżeli umowa konkretnej sp. z o.o. nie stanowi inaczej, mandat członka zarządu wygasa z dniem odbycia zgromadzenia wspólników zatwierdzającego sprawozdanie finansowe za pierwszy pełny rok obrotowy pełnienia funkcji w zarządzie. W przypadku powołania do tego gremium na okres dłuższy niż rok mandat członka zarządu wygasa z dniem odbycia zgromadzenia wspólników, zatwierdzającego sprawozdanie finansowe za ostatni pełny rok obrotowy piastowania funkcji w owym organie, chyba że umowa spółki odmiennie reguluje przedmiotową kwestię. W sytuacji, w której umowa danego podmiotu przewiduje, że członków zarządu powołuje się na okres wspólnej kadencji, mandat członka zarządu powołanego przed upływem danej kadencji zarządu wygasa równocześnie z wygaśnięciem mandatów pozostałych członków zarządu, chyba że umowa spółki stanowi inaczej. Mandat członka zarządu wygasa również wskutek śmierci, rezygnacji albo odwołania ze składu zarządu. Do złożenia rezygnacji przez członka zarządu stosuje się odpowiednio przepisy o wypowiedzeniu zlecenia przez przyjmującego zlecenie.
Autorka jest adwokatem
podstawa prawna: art. 18, 201, 202, 203, 214 § 1 i 3, art. 227, 245 oraz art. 247 § 2 ustawy z 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (tj. DzU z 2015 r. poz. 4)
