Jak zwolnić z obowiązku prowadzenia spraw spółki jawnej

Zwolnienie z obowiązku prowadzenia spraw spółki jawnej może nastąpić albo przez sąd i to tylko z ważnych powodów, albo też poprzez podjęcie przez pozostałych wspólników uchwały o zmianie umowy spółki w tym zakresie, jeżeli kontrakt stanowi, że – w świetle art. 9 kodeksu spółek handlowych – modyfikacja jej treści nie wymaga jednogłośności. Opisane sytuacje dotyczą zatem wyłącznie tych przypadków, w których wspólnik nie wyraża zgody na dobrowolne ujęcie mu opisanego obowiązku bądź to jeszcze na etapie sporządzania umowy spółki albo w późniejszej uchwale (powziętej jednomyślnie).

Rangę przyczyn, które skłoniły do wystąpienia z pozwem o zwolnienie (albo zwolnienie się przez samego zainteresowanego) uczestnika podmiotu z obowiązku prowadzenia jego spraw, ocenia sąd gospodarczy (bo jest to sprawa ze stosunku spółki) miejscowo właściwy dla siedziby spółki. Następuje to z uwzględnieniem całokształtu okoliczności danej sprawy. Kodeks spółek handlowych nie zawiera katalogu owych ważnych powodów. Żadnych wskazówek w tej kwestii nie dostarcza również orzecznictwo. Mogą być one jednak określone w umowie spółki (ale nie są wtedy wiążące dla sądu) i dotyczyć wszelkich zachowań, niekoniecznie zawinionych przez wspólnika. Wydaje się, że można do nich zaliczyć m. in.: długotrwałą chorobę, czy wyjazd uniemożliwiające mu świadczenie pracy >patrz wzór pozwu.

Uwaga! Zwolnienie wspólnika spółki jawnej z obowiązku prowadzenia jej spraw należy do kategorii spraw ze stosunku spółki, a więc do tych z zakresu spraw gospodarczych.  Pozew wnosi się zatem do sądu gospodarczego właściwego według siedziby spółki. Jeżeli wartość przedmiotu sporu (czyli wartość majątku spółki) nie przekracza 75 000 zł, wówczas powództwo wytacza się przed sąd rejonowy. W sytuacji zaś, w której wartość ta jest wyższa od 75 000 zł (wynosi np. 75 000,01 zł), pozew należy złożyć w sądzie okręgowym.

Opłata sądowa od  omawianego pozwu wynosi 5 proc. od wartości przedmiotu sporu (ale nie mniej niż 30 zł i nie więcej niż 100 tys zł).

Uwaga! Ważny powód musi wystąpić przy sądowym zwolnieniu wspólnika z obowiązku prowadzenia spraw spółki jawnej. Takiej konieczności nie ma, gdy wspólnik sam rezygnuje z tego obowiązku w umowie podmiotu albo uchwale podjętej przez wszystkich jego uczestników włącznie z zainteresowanym.

Przepis art. 47 k.s.h. (dotyczący zwolnienia z obowiązku prowadzenia spraw sp.j.) ma charakter dyspozytywny. Oznacza to, że umowa danej spółki jawnej  może – przewidziane w nim – uregulowanie wyłączać albo zmodyfikować >patrz przykład  1 i 2.

Przykład 1.

W umowie spółki jawnej znajduje się zapis, w świetle którego żaden jej wspólnik nie może domagać się sądowego zwolnienia go z obowiązku prowadzenia spraw tego podmiotu. Pani Malwina wystąpiła jednak z takim żądaniem, twierdząc, że skoro w art. 47 k.s.h. przewidziane jest takie uprawnienie, to zakazane jest jego wyłączenie w kontrakcie podmiotu. Nic bardziej błędnego. Cytowana norma ma wyłącznie dyspozytywny charakter. Umowa danej spółki może ją więc dowolnie modyfikować albo wręcz – jak w opisanym przypadku – wyłączać. Jest to dopuszczalne. Jedynym wyjściem dla pani Malwiny jest zatem próba nakłonienia pozostałych uczestników spółki do zmiany  umowy polegającej na usunięciu opisanego postanowienia. Gdy taka modyfikacja zostanie zarejestrowana, wówczas będzie ona mogła zgłosić żądanie zwolnienia jej z obowiązku prowadzenia spraw podmiotu, bez obawy o to, że sąd oddali powództwo tylko z tego powodu, że umowa nie pozwalała na jego wytoczenie.

Przykład 2.

Umowa spółki jawnej stanowi, że zwolnienie wspólnika z obowiązku prowadzenia jej spraw następuje w przypadku jego wyjazdu poza granice Polski na czas nie krótszy od 4 miesięcy. To postanowienie jest prawidłowe.

Autorka jest adwokatem

podstawa prawna: art. 37 oraz 47 ustawy z 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (tekst jedn. DzU z 2013 r. poz. 1030 ze zm.)

podstawa prawna: art. 2 ust. 2 pkt 2 ustawy z 24 maja 1989 r. – o rozpoznawaniu przez sądy spraw gospodarczych (DzU nr 33, poz. 175 ze zm.)

podstawa prawna: art. 16, 17 pkt 4 oraz art. 40 ustawy z 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (DzU nr 43, poz. 296 ze zm.)

podstawa prawna: art. 13 ust. 1 ustawy z 28 lipca 2005 r. – o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst jedn. DzU z 2010 nr. 10, poz. 594 ze zm.)

Wzór pozwu o zwolnienie wspólnika sp.j. z obowiązku prowadzenia jej spraw

Płock, 3 grudnia 2013 r.

Do Sądu Rejonowego

V Wydział Gospodarczy

w Płocku

Powód: Diana Iksińska

zam. ul. Morska 21, 09-400 Płock

PESEL: 80021300111

wspólnik spółki pod firmą

Przedsiębiorstwo Handlowe Elwira Nowak sp.j. z/s w Płocku,

ul. Wilcza 45, 09-400 Płock (Nr KRS: 0000012345);

Pozwany:

1. Elwira Nowak

zam. ul. Balonowa 56, 09-400 Płock,

2. Martyna Igrekowska

zam. ul. Okopowa 43, 09-400 Płock-

wspólnicy Przedsiębiorstwo Handlowe Elwira Nowak sp.j. z/s w Płocku,

ul. Wilcza 45, 09-400 Płock.