Tyle samo zadań dla samozatrudnionych i etatowych kierowców

Przed wejściem w życie zmian wobec tych szoferów nie było obowiązku tworzenia ewidencji czasu pracy. Przedsiębiorca, na rzecz którego kierowcy wykonywali przewozy drogowe, miał zapewnić, aby wykresówki oraz wszystkie dane wczytane zarówno z jednostki pojazdowej, jak i z karty kierowcy, były przechowywane przez co najmniej 12 miesięcy po ich zarejestrowaniu.

Ponadto na żądanie funkcjonariusza służb kontrolnych miał je udostępnić bezpośrednio albo na odległość na terenie tego przedsiębiorstwa. Wprost wynikało to z art. 10 ust. 5 rozporządzenia WE 561/2006 i art. 14 ust. 2 rozporządzenia EWG nr 3821/85.

Wprowadzenie regulacji wynikających z dyrektywy 2002/15/WE oprócz tych obowiązków narzuca dodatkowe zadanie tworzenia ewidencji czasu pracy.

Kto jest za to odpowiedzialny? Zmiany w ustawie (zgodnie z dyrektywą) wskazują, że to przewoźnik musi rejestrować czas pracy kierowców wykonujących czynności związane z przewozem.

Ewidencję czasu pracy dla:

- przedsiębiorców osobiście wykonujących przewozy drogowe (właściciel licencji, właściciel zaświadczenia na potrzeby własne) – prowadzi ten przedsiębiorca,

- osób niezatrudnionych przez przedsiębiorcę, lecz osobiście wykonujących na jego rzecz przewozy drogowe (samozatrudnienie osób wynajmujących się do kierowania pojazdem, umowy cywilnoprawne) – prowadzi podmiot, na rzecz którego wykonywany jest przewóz drogowy (właściciel licencji, właściciel zaświadczenia na potrzeby własne).

Co wykazać

Sposób prowadzenia ewidencji dla szoferów niezatrudnionych na etacie nie został zdefiniowa- ny. Dodane przepisy odsyłają do art. 25 ustawy o czasie pracy kierowców (dotyczącego ewidencji kierowców etatowych). Obejmuje on:

- zapisy na wykresówkach,

- wydruki danych z karty kierowcy i tachografu cyfrowego,

- pliki pobrane z karty kierowcy i tachografu cyfrowego,

- inne dokumenty potwierdzające czas pracy i rodzaj wykonywanej czynności lub

- rejestry opracowane na podstawie dokumentów określonych wyżej.

Ewidencję należy przechowywać przez 2 lata po zakończeniu objętego nią okresu. To inny okres niż u pracowników, gdzie rejestry czasu pracy trzeba trzymać dłużej, bo 3 lata.

Analizując te zmiany, należy podkreślić, że firmy, w której przewozy wykonują kierowcy nieetatowi, muszą przechować m.in. wykresówki, dane z kart kierowców i tachografów cyfrowych przez 2 lata, jeśli nie tworzą dodatkowych rejestrów czasu pracy. Oznacza to, że Inspekcja Transportu Drogowego może skontrolować dokumentację dotyczącą czasu pracy, czasu prowadzenia pojazdu, odbierania odpowiednich odpoczynków i przerw za 2 lata, a nie rok, jak do 16 lipca.

Z żadnych przepisów dotyczących transportu drogowego czy jego kontroli nie wynika bowiem zakaz cofnięcia się dalej niż 12 miesięcy. Ograniczenie to było jedynie wynikiem okresu przechowywania dokumentacji źródłowej niezbędnej do zbadania. Skoro zatem wydłużono termin trzymania dokumentów, to również dopuszcza się skontrolowanie starszych okresów.

Podobnie wygląda sytuacja przy kontroli Państwowej Inspekcji Pracy, gdzie 3-letni okres, z jakiego inspektorzy analizują dane, jest skorelowany z terminem przedawnienia roszczeń ze stosunku pracy.

Oczywiście po roku od dnia zarejestrowania czynności na wykresówce, karcie kierowcy lub tachografie można zamienić je na rejestr opracowany na podstawie tych danych. Przedsiębiorcy pozwoli to przechować informacje, czyli:

- zapisy na wykresówkach,

- wydruki danych z karty kierowcy i tachografu cyfrowego,

- pliki pobrane z karty kierowcy i tachografu cyfrowego,

- inne dokumenty potwierdzających czas pracy i rodzaj wykonywanej czynności,

tylko przez rok od dnia zarejestrowania, na kolejny rok pozostawiając jedynie utworzone rejestry.

Rejestr, o którym mowa w ustawie o czasie pracy kierowców, nie ma narzuconej formy. Wolno więc samodzielnie stworzyć taki zapis >patrz tabela.

Uwaga! Podmiot, na rzecz którego wykonuje się przewóz drogowy, wydaje kierowcom samozatrudnionym lub na umowach cywilnoprawnych kopię ewidencji czasu pracy.

Gdy przedsiębiorcy, na rzecz których kierowcy samozatrudnieni lub przyjęci na umowy cywilnoprawne wykonują przewóz, nie prowadzą ewidencji czasu pracy, muszą liczyć się z karą 1000 zł.

Jakie sankcje

Ustawodawca nie precyzuje jednak, czy sankcja ta dotyczy braku ewidencji dla każdego kierowcy osobno, czy może jest to łączna kwota za wszystkie braki w tej dokumentacji wykryte podczas kontroli. Trzeba się jednak liczyć z wykładnią niekorzystną dla firm transportowych. Ewidencja to dokument prowadzony imiennie dla każdego szofera, a nie zbiorczy spis. Zatem kary powinny być nakładane za to, że nie prowadzi się jej w stosunku do konkretnych kierowców, a nie globalnie.

Młotki, koperta i łóżko

Zgodnie z dyrektywą państwa członkowskie ustanawiają system kar za naruszanie krajowych przepisów przyjętych na mocy unijnych regulacji i podejmują wszelkie kroki, aby zapewnić, że te sankcje są stosowane. Określone w ten sposób kary mają być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.

Zmiany w ustawie o transporcie drogowym dotyczą zarówno taryfikatora dla kierującego pojazdem, jak i przedsiębiorcy, na rzecz którego kierowcy wykonują przewozy drogowe. Kary dla kierującego dotyczą tygodniowego czasu pracy i nakłada się je w postępowaniu mandatowym. Z kolei sankcje dla przewoźnika dotyczą tego, że nie prowadzi ewidencji czasu pracy, nie udziela przerw oraz przekracza tygodniowe normy czasu pracy. Będą one nałożone w postępowaniu administracyjnym (decyzjami administracyjnymi).

Kary te stosuje się zarówno za przekroczenie maksymalnego tygodniowego czasu pracy, wynoszącego 60 godzin, jak i przeciętnego tygodniowego (48 godzin). Jednak w praktyce podczas kontroli na drodze ITD sprawdzi jedynie naruszenie 60 godzin maksymalnego czasu pracy. A to dlatego, że przeciętny czas pracy wynoszący 48 godzin może rozkładać się na nawet 4 miesiące. Taki okres w całości nie podlega kontroli drogowej (inspektor może żądać udokumentowania bieżącego dnia i 28 dni poprzedzających).

Podczas analizy do czasu pracy zaliczone zostaną zdarzenia zarejestrowane przez tachograf jako czas prowadzenia pojazdu oraz inne prace, tzw. młotki. Zdarzenia zapisane jako dyspozycyjność, tzw. koperta, i przerwa, tzw. łóżko, nie wchodzą do czasu pracy.

Przykład