Pytania na rozmowie kwalifikacyjnej: pracodawca nie może być nazbyt wścibski

Pani Ewa z Kalisza stara się o pracę asystentki w biurze zarządu spółki. Podczas rozmowy kwalifikacyjnej pracodawca zapytał, czy jest zamężna oraz czy jest w ciąży albo czy i kiedy planuje powiększenie rodziny. Czy miał do tego prawo? – pyta pani Ewa.

Osoba, która ubiega się o zatrudnienie, ma obowiązek podać pracodawcy tylko dane wymienione w kodeksie pracy: imię, nazwisko, adres, dotychczasowe zatrudnienie. Sytuacja rodzinna czy kwestia planowania rodziny są jej sprawą osobistą i pracodawcy nie wolno o to pytać. Jeśli jednak domaga się udzielenia tych informacji, zainteresowana może wcale nie odpowiedzieć lub odpowiedzieć wymijająco. Za podanie nieprawdy nie grozi jej żadna kara.

Co trzeba podać

Dane osobowe podlegają ochronie. W wypadku osób podejmujących pracę są to dane personalne: imię i nazwisko, imiona rodziców, data urodzenia, miejsce zamieszkania (adres do korespondencji) oraz dotyczące sfery zawodowej: wykształcenie, dotychczasowy przebieg zatrudnienia.

Kobieta, która  podejmuje pracę, nie ma obowiązku informować firmy, że jest w ciąży

Pracodawca ma prawo zażądać udokumentowania tych informacji i przedstawienia np. świadectwa pracy, dyplomu ukończenia studiów. A jeśli jest to wymagane na danym stanowisku – przedłożenia zaświadczenia o niekaralności.

Zatrudniający może także zapytać przyszłego pracownika o jego zainteresowania, znajomość języków obcych czy dodatkowe umiejętności (obsługa komputera, prawo jazdy itd.). Może domagać się tylko danych związanych z proponowanym stanowiskiem (wymagania, oczekiwania, zakres obowiązków itp.). Zakres tych informacji jest więc ściśle określony i żądanie innych niż wymienione w przepisach (np. numeru PESEL) jest niedopuszczalne. Nawet jeśli kandydat wyrazi zgodę na przetwarzanie danych w trakcie naboru, nie upoważnia to pracodawcy do pozyskiwania innych danych na jego temat (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 września 2011 r., sygn. I OSK 1476/2010).

Kiedy już zostanie pracownikiem, firma może żądać dużo więcej informacji, m.in. podania numeru PESEL, imion i nazwisk oraz dat urodzenia dzieci (jeśli jest to oczywiście niezbędne).

Kiedy powiedzieć o ciąży

Jeżeli pracę podejmuje kobieta, nie ma obowiązku informowania firmy, że jest w ciąży, pod warunkiem iż praca ta nie stanowi zagrożenia dla macierzyństwa (por. wyrok Sądu Najwyższego z 17 kwietnia 2007 r., sygn. I UK 324/06). Ujawnienie tej informacji mogłoby spowodować, że miałaby mniejsze szanse na otrzymanie posady. Wyjątkowo, gdy zatrudniający oferuje pracę niedozwoloną dla ciężarnej, może o to zapytać.

Przykład: Pani Ania ubiega się o pracę w dziale produkcji zakładów chemicznych. Jest w trzecim miesiącu ciąży. W trakcie rozmowy pracodawca zapytał ją o to. Ponieważ byłaby narażona na działanie substancji szkodliwych, powinna powiedzieć rozmówcy o swoim stanie.

Przykład: Pani Monika z Elbląga złożyła podanie o pracę na stanowisku sekretarki. Jest w drugim miesiącu ciąży. Nie musi powiadamiać o tym przełożonego, gdyż zajęcie to nie stanowi zagrożenia dla zdrowia przyszłej matki.

Jeżeli pracodawca domaga się od kandydata podania danych osobowych innych niż wskazane w kodeksie pracy, może odpowiadać za naruszenie jego dóbr osobistych (godności osobistej, stanu uczuć itp.). Przykładowo, zatrudniający w trakcie rozmowy kwalifikacyjnej wypytuje przyszłego pracownika o jego stan zdrowia, poglądy polityczne, wyznanie albo żąda udzielenia informacji dotyczącej życia rodzinnego.