Jakie wydatki, gdy szef procesuje się ze swoim pracownikiem

Pracodawca rozgoryczony zachowaniem pracownika, który niesłusznie rozwiązał umowę o pracę w trybie natychmiastowym na podstawie art. 55 § 11 kodeksu pracy, może żądać odszkodowania. Swoich praw będzie dochodził przed sądem pracy zgodnie z art. 61[sup]1[/sup] k.p. Napisze więc pozew. W tym pomoże mu kadrowa. Jednak pracodawca się zastanawia, jakie koszty sądowe poniesie. Słyszy różne wersje odpowiedzi. Jedna z nich to taka, że nic nie zapłaci. Czy będzie aż tak dobrze?

Pracodawca wie, że wszczęcie, prowadzenie i zakończenie każdego postępowania sądowego związane jest przecież z pewnymi kosztami. Dlatego od uczestników postępowania pobierane się opłaty, które są rodzajem ekwiwalentu za czynności sądu jako organu państwa. Zasady i tryb pobierania kosztów sądowych w sprawach cywilnych, do których zalicza się także sprawy z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, zawiera [link=http://aktyprawne.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr?id=179014]ustawa z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (DzU nr 167, poz. 1398 ze zm.)[/link]. Tu też szef znajdzie odpowiedź na nurtujące go pytanie o koszty związane z dochodzeniem odszkodowania od pracownika.

[srodtytul]Opłaty i wydatki[/srodtytul]

Koszty sądowe obejmują opłaty i wydatki. Mówi o tym art. 2 ustawy o kosztach sądowych. Co do zasady do ich uiszczania zobowiązana jest strona, która wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki.

Opłacie podlega pismo, jeżeli przepis ustawy przewiduje jej pobranie. Zgodnie z ustawą o kosztach sądowych dotyczy m.in. pozwów, apelacji, zażaleń czy sprzeciwów od wyroków zaocznych.

Jest kilka rodzajów opłat:

- stała – pobierana w sprawach o prawa niemajątkowe oraz w niektórych sprawach o prawa majątkowe. Jej wysokość nie zależy od wartości przedmiotu sporu lub wartości przedmiotu zaskarżenia. Nie może być niższa niż 30 zł i wyższa niż 5000 zł.

[b]- stosunkowa[/b] – uiszczana w sprawach o prawa majątkowe. Wynosi 5 proc. wartości przedmiotu sporu lub zaskarżenia w granicach od 30 zł do 100 000 zł.

[b]- podstawowa[/b] – pobierana w sprawach, w których przepisy nie przewidują opłaty stałej, stosunkowej lub tymczasowej. Jej wysokość to 30 zł.

[b]- tymczasowa[/b] – określa ją przewodniczący od pisma w sprawie o prawa majątkowe, w której wartości przedmiotu sprawy nie da się ustalić w chwili wszczęcia. Opłata waha się od 30 zł do 1000 zł.

Wydatki obejmują np. koszty podróży strony zwolnionej od kosztów sądowych związane z nakazanym przez sąd jej osobistym stawiennictwem czy koszty osadzenia i pobytu w areszcie.

[srodtytul]Sprawy pracownicze[/srodtytul]

Nasz pracodawca jest pewien, że jego sprawa należy do spraw z zakresu prawa pracy. Umowę o pracę rozwiązał z nim pracownik. Powodem takiej decyzji miało być to, że pracodawca nie wypłacał mu wynagrodzenia. W jego ocenie pracodawca dopuścił się ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków wobec podwładnego. Z tym samym pracownikiem przedsiębiorcę dodatkowo łączyła umowa-zlecenia. Pracownik, rozwiązując angaż, automatycznie przestał wywiązywać się ze zobowiązań wynikających ze zlecenia. Pracodawca poniósł przez to znaczną szkodę. Z tym także pójdzie do sądu. Czy to także będzie sąd pracy? Strony te same – ale czy sprawa dotyczy prawa pracy? Może to sąd cywilny będzie właściwy? Gdzie to sprawdzić?

O tym, które ze spraw należy kwalifikować jako należące do zakresu prawa pracy, mówi art. 476 § 1 [link=http://aktyprawne.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr?id=70930]kodeksu postępowania cywilnego[/link]. Zgodnie z nim są to sprawy:

- o roszczenia ze stosunku pracy lub z nim związane,

- o ustalenie istnienia stosunku pracy, jeżeli łączący strony stosunek prawny wbrew zawartej między nimi umowie ma cechy stosunku pracy,

- o roszczenia z innych stosunków prawnych, do których z mocy odrębnych przepisów stosuje się przepisy prawa pracy,

- o odszkodowania dochodzone od zakładu pracy na podstawie przepisów o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych.

Nasz czytelnik ma zatem rację co do pierwszej sprawy. Odszkodowania za niesłuszne rozwiązanie umowy przez pracownika będzie dochodził przed sądem pracy.

Natomiast umowa-zlecenie to kontrakt cywilnoprawny. Jeśli przedsiębiorca poniósł straty na skutek niewykonania przedmiotu tej umowy, może swoich praw dochodzić przed sądem cywilnym. Inaczej byłoby np. wtedy, gdyby pracownik się upierał, że mimo nazwy zlecenie czy dzieło umowa jest umową o pracę. Wówczas mógłby żądać ustalenia istnienia stosunku pracy przez sąd pracy.

W praktyce spory o to, czy sprawa jest z zakresu prawa pracy w rozumieniu art. 476 § 1 k.p.c., nie należą do rzadkości. Świadczy o tym liczne orzecznictwo sądowe.

Taką będzie np. sprawa z powództwa nabywcy wierzytelności przysługującej pracodawcy przeciwko pracownikowi o zwrot nienależnie pobranego wynagrodzenia za pracę ([b]uchwała Sądu Najwyższego z 9 kwietnia 2008 r., II PZP 4/08[/b]). Będzie to także sprawa o roszczenie pracownika z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych ([b]wyrok SN z 4 lipca 2007 r., II PK 25/07[/b]). Ale już sprawa o roszczenia pracownika z tytułu naruszenia dóbr osobistych wniesiona przeciwko osobie fizycznej niebędącej pracodawcą nie jest sprawą z zakresu prawa pracy ([b]uchwała SN z 3 sierpnia 2007 r., I PZP 7/07[/b]).

Sprawy obejmujące prawo pracy rozpoznawane są w postępowaniu odrębnym uregulowanym w art. 459 – 477[sup]7[/sup] k.p.c.

[srodtytul]Liczy się wartość przedmiotu sporu[/srodtytul]

Zgodnie z art. 35 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych, w sprawach z zakresu prawa pracy, w których wartość przedmiotu sporu nie przewyższa 50 000 zł, pobiera się opłatę podstawową w wysokości 30 zł wyłącznie od apelacji, zażalenia, skargi kasacyjnej i skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Zatem nie pobiera się w takich sprawach opłaty od pozwu, sprzeciwu od wyroku zaocznego czy skargi na wznowienie postępowania. Nie pobiera się także opłaty kancelaryjnej.

Nasz czytelnik zgodnie z art. 612 [link=http://aktyprawne.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr?id=76037]k.p.[/link] może dochodzić odszkodowania w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia danego pracownika. Odszkodowanie za niesłuszne zerwanie umowy jest zryczałtowane i pełni rolę kary umownej. Nie wymaga przeprowadzenia przez pracodawcę dowodu powstania szkody i jej wysokości. Przyjmijmy, że podwładnemu przysługiwał trzymiesięczny okres wynagrodzenia, a jego zarobki wynosiły 4000 zł miesięcznie. Zatem wysokość możliwego odszkodowania dla pracodawcy to 12 000 zł (3 x 4000 zł). Przedsiębiorca nic więc nie zapłaci, składając pismo w I instancji, bo wartość odszkodowania nie przekracza 50 000 zł.

Jeśli pracodawca nie będzie zadowolony z rozstrzygnięcia sądu i postanowi wnieść apelację, to zapłaci 30 zł. Jeśli jednak apelację wnosi pracodawca, którym jest urząd skarbowy, to nie poniesie kosztów. [b]Tak orzekł SN w uchwale z 8 stycznia 2008 r. (II PZP 8/07)[/b].

Sąd uznał bowiem, że art. 94 ustawy o kosztach sądowych zwalnia z opłat Skarb Państwa. Jednakże z uwagi na fakt, że nieposiadające osobowości prawnej jednostki działają na jego rzecz należy uznać, że również one są zwolnione z opłat sądowych. Stroną postępowania w sprawach z zakresu prawa pracy jest urząd skarbowy jako pracodawca, jednak odpowiedzialność materialną ponosi Skarb Państwa, z którego to środków pochodziłyby pieniądze na ewentualne koszty sądowe, których wniesienie byłoby jedynie transferem środków budżetowych.

[srodtytul]Wszystko wynika z pisma [/srodtytul]

Skąd sąd będzie wiedział, ile wynosi wartość przedmiotu sporu? Wyczyta to z pisma podlegającego opłacie. Na nim bowiem należy podać wartość przedmiotu sporu, gdy od niej zależy wysokość opłaty. Zgodnie z art. 1261 § 3 k.p.c., wartości przedmiotu sporu podaje się w złotych, zaokrąglając w górę do pełnego złotego. Przykładowo wartość sporu to 51 567,61 zł. W piśmie procesowym trzeba zatem podać 51 568 zł. Kwota ta przekracza 50 000 zł, a to oznacza, że trzeba uiścić opłatę stosunkową wynoszącą 5 proc. wartości przedmiotu sporu. W tym przypadku będzie to zatem 2578,40 zł (5 proc. x 51 558 zł).

W sprawie z zakresu prawa pracy z powództwa pracownika, w której wartość przedmiotu sporu przekracza 50 000 zł, od apelacji pozwanego pracodawcy, w przypadku gdy wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa od tej kwoty, pobiera się opłatę stosunkową obliczoną od wartości przedmiotu zaskarżenia ([b]uchwała SN z 11 września 2007 r., II PZP 5/07[/b]).

Opłacie podlega nie tylko pozew i wniosek wszczynający postępowanie sporządzony w formie pisemnej, lecz również złożony ustnie do protokołu (np. w sprawach pracowniczych). Sąd nie podejmuje żadnej czynności, jeśli nie zostanie uiszczona opłata. Z kolei pismo tylko częściowo opłacone sąd traktuje jako nieopłacone i zwraca je albo odrzuca.