Zgodnie z art. 552 kodeksu spółek handlowych spółka przekształcana staje się spółką przekształconą z chwilą jej wpisu do rejestru, a jednocześnie sąd rejestrowy z urzędu wykreśla tę pierwszą. O tym, że wykreślenie spółki przekształcanej następuje z urzędu, stanowi również art. 45 ust. 5 [link=http://aktyprawne.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr?id=238358]ustawy z 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym[/link] (dalej: ustawa). Treść powołanego przepisu k.s.h. sugeruje, że obie czynności, tj. wpis spółki przekształconej, który następuje pod nowym numerem KRS, oraz wykreślenie spółki przekształcanej, następują jednocześnie, ewentualnie w krótkim odstępie czasu, np. w trakcie tego samego dnia.
Jednak praktyka sądowa jest zupełnie inna, bo sądy rejestrowe, wbrew wyraźnemu brzmieniu tego przepisu, wykreślają spółkę przekształcaną z rejestru przedsiębiorców kilka tygodni, a nawet kilka miesięcy po wpisie spółki przekształconej. Tłumaczone to jest tym, że sąd czeka na uprawomocnienie się postanowienia o wpisie spółki przekształconej, by dopiero po tym zdarzeniu wykreślić spółkę przekształconą. Ma to zapobiec sytuacji, gdy w wyniku skutecznego zaskarżenia postanowienia o wpisie spółki przekształconej, w rejestrze przedsiębiorców nie figurowałaby ani spółki przekształcana, ani przekształcona.
[srodtytul]Niepokojąca praktyka[/srodtytul]
Abstrahując od prawidłowości takiego postępowania, warto zwrócić uwagę na niepokojącą praktykę niektórych sądów rejestrowych. Otóż dokonując z urzędu wykreślenia spółki przekształcanej, żądają od spółki przekształconej, jako uczestnika tego postępowania, 300 zł opłaty sądowej, której obowiązek zapłaty wynika rzekomo z art. 54 pkt 2 [link=http://aktyprawne.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr?id=179014]ustawy z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych[/link] (dalej: ustawa o kosztach). Zgodnie z tym przepisem opłatę stałą w kwocie 300 zł pobiera się od wniosku o wykreślenie podmiotu z rejestru przedsiębiorców. Pogląd, jakoby opłata ta była należna od wykreślenia z rejestru przedsiębiorców spółki przekształcanej, budzi poważne wątpliwości i, jak się wydaje, wynika z błędnej interpretacji przepisów ustawy o kosztach.
W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na to, co – stosownie do postanowień ustawy o kosztach – jest przedmiotem opłaty sądowej w sprawach cywilnych. Zgodnie z art. 3 ust. 1 opłacie podlega pismo, jeżeli przepis ustawy przewiduje jej pobranie. Zatem przedmiotem opłaty sądowej w sprawach cywilnych jest złożone pismo. Tymczasem w analizowanej kwestii taki przedmiot opłaty sądowej (pismo) nie pojawia się w ogóle, skoro sąd rejestrowy z urzędu wykreśla spółkę przekształcaną z rejestru przedsiębiorców (art. 552 k. s. h. i art. 45 ust. 5 ustawy o KRS). W takiej sytuacji nie można zatem żądać uiszczenia opłaty sądowej.
