W ramach procedury przekształcenia spółki w inną spółkę plan przekształcenia bada biegły rewident wyznaczany przez sąd rejestrowy na wniosek spółki przekształcanej. Sądy rejestrowe bez podstawy prawnej i uzasadnionej potrzeby żądają załączenia planu przekształcenia do wniosku o wyznaczenie biegłego.
Plan przekształcenia to podstawowy dokument określający sposób i warunki przekształcenia spółki w inną spółkę handlową. Plan wraz z wszystkimi załącznikami należy, zgodnie z art. 559 § 1 kodeksu spółek handlowych, poddać badaniu biegłego rewidenta w zakresie poprawności i rzetelności. Biegłego rewidenta wyznacza sąd rejestrowy właściwy według siedziby spółki przekształcanej na wniosek tej spółki. K.s.h nic nie wspomina o ewentualnych obligatoryjnych załącznikach do tego wniosku. Z przepisu art. 59 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych wynika jedynie, że wniosek ten podlega opłacie sądowej w kwocie 300 złotych.
Tymczasem wielu przedstawicieli nauki prawa twierdzi, że do wniosku o wyznaczenie biegłego rewidenta do badania planu przekształcenia należy dołączyć plan przekształcenia wraz załącznikami. Tak uważa na przykład A. Kidyba (Kodeks spółek handlowych, tom II, komentarz do art. 301 – 633 k. s. h., Kraków 2002), stwierdzając, że spółka ma obowiązek złożyć w sądzie rejestrowym plan przekształcenia wraz z załącznikami. Podnosi wręcz, że to do planu przekształcenia należy dołączyć wniosek o wyznaczenie biegłego rewidenta, a nie na odwrót. Autor nie pokusił się jednak o uzasadnienie takiego stanowiska ani nie wskazał podstawy tego rzekomego obowiązku spółki przekształcanej.
A żaden przepis k. s. h. nie zobowiązuje jej do złożenia planu przekształcenia do akt rejestrowych. Owszem, obowiązek złożenia sądowi rejestrowemu planu połączenia i planu podziału przewidują przepisy k.s.h. regulujące odpowiednio łączenie spółek (art. 500 §1, art. 519) oraz podział spółek (art. 535 §1), brak jest jednak analogicznej regulacji w przepisach o przekształceniu.
Zakładając racjonalność ustawodawcy, należałoby się opowiedzieć za stanowiskiem, że skoro nie przewidział on takiego obowiązku w ramach procedury przekształcenia, to nie miał takiego zamiaru. Jako że przy jednoznaczności językowej przepisów o badaniu planu przekształcenia brak jest podstaw, by odwoływać się do innych reguł wykładni niż reguły językowe, nieuzasadnione byłoby zatem stosowanie analogii z przepisami o łączeniu i podziale. Być może dlatego A. Szumański (w: Sołtysiński, Szajkowski, Szumański, Szwaja, komentarz k.s.h., t. IV, Warszawa 2004, s. 1069) stwierdza, że względy pragmatyczne (a nie jurydyczne – A. G.) przemawiają za potrzebą dołączenia do wniosku o wyznaczenie biegłego rewidenta planu przekształcenia wraz z załącznikami. Jednakże trudno dostrzec tutaj względy pragmatyczne. Należy bowiem mieć na uwadze, iż k.s.h. nie przyznaje sądowi rejestrowemu kompetencji do badania planu przekształcenia, tylko powierza to zadanie biegłemu rewidentowi, który ma go zbadać zarówno pod względem poprawności, jak i rzetelności. Kontrola ta ma charakter formalny – czy wszystkie obligatoryjne elementy zawarte są w planie przekształcenia, oraz merytoryczny – w zakresie zgodności z rzeczywistym stanem faktycznym (P. Pinior, [w:] komentarz do k.s.h., red. J. A. Strzępka, t. II, Warszawa 2005, s. 689). Zatem złożenie tego planu na etapie składania wniosku o wyznaczenie biegłego rewidenta wydaje się zbędne.
