- Czy przedsiębiorca niezatrudniający nikogo na podstawie umów o pracę w stosunku do osób, z którymi zawarł indywidualne umowy o dzieło na wykonanie pewnych robót budowlanych, musi im dostarczyć ubrania robocze, środki ochrony indywidualnej, wypłacać ekwiwalent za pranie odzieży roboczej itp.? Umowa cywilnoprawna tego nie reguluje. Czy inspektorowi pracy wolno wydać decyzję w tych sprawach w stosunku do podmiotu, który nie jest pracodawcą?
Generalnie art. 304 § 3 k.p. zobowiązuje również przedsiębiorców niebędących pracodawcami, aby wypełniali obowiązki zapisane w art.207 §2 k.p. Muszą więc chronić zdrowie i życie zatrudnionych, zapewniając im bezpieczne i higieniczne warunki, a w szczególności organizując pracę w sposób gwarantujący bezpieczne i higieniczne warunki pracy oraz przestrzeganie przepisów i zasad bhp. Oznacza to, że przedsiębiorca organizujący pracę wykonywaną przez osoby fizyczne na innej podstawie niż stosunek pracy lub osoby prowadzące na własny rachunek działalność gospodarczą ma im zapewnić m.in. odzież i obuwie robocze, środki ochrony indywidualnej oraz wiele innych przywilejów wymaganych przez przepisy. Z umowy cywilnoprawnej zawartej między stronami może jednak wynikać, że wymogi te leżą po stronie osoby wykonującej pracę. Zatem ostatecznie to strony powinny w umowie określić i rozgraniczyć obowiązki wynikające z przepisów oraz zasad bhp.
Ponadto zgodnie z art. 13 ustawy z 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (DzU nr 89, poz. 589) kontroli PIP podlegają pracodawcy -a w zakresie bhp oraz kontroli legalności zatrudnienia także przedsiębiorcy, niebędący pracodawcami -na rzecz których pracę świadczą osoby fizyczne, w tym osoby wykonujące na własny rachunek działalność gospodarczą, bez względu na podstawę jej świadczenia. Jeśli więc inspektor pracy stwierdzi naruszenia przepisów bhp, to może wobec tych osób zastosować np. decyzję nakazową.
- Jako spółdzielnia mieszkaniowa zleciliśmy sprzątanie osiedla firmie prowadzonej przez osobę fizyczną (zarejestrowana działalność gospodarcza). Usługi wykonuje właściciel firmy oraz zatrudnione przez niego osoby. Czy spółdzielni wolno od tych osób (lub ewentualnie od kogo - właściciela firmy i jego pracowników) egzekwować zaświadczenia lekarskie - badania okresowe oraz wymóg zapewnienia bhp (firma wykonuje usługi własnym sprzętem i środkami czystości)?
Kodeks pracy nakazuje zapewnić bezpieczne i higieniczne warunki pracy nie tylko pracownikom, zleceniobiorcom oraz zatrudnionym na podstawie umowy o dzieło, ale także osobom prowadzącym w zakładzie pracy lub w miejscu wyznaczonym przez pracodawcę na własny rachunek działalność gospodarczą. Przepis ten rodzi wątpliwości, bo obejmie nie tylko wykonujących pracę na podstawie umowy o pracę, umowy cywilnoprawnej, ale również samodzielnych przedsiębiorców, np. firmy sprzątające.
