Gdy zdarzy się wypadek, musisz wypełnić stosy druków

Zacząć trzeba od wyjaśnienia, jakie zdarzenie jest wypadkiem przy pracy. Pamiętać przy tym trzeba, że na równi z nim są traktowane także inne sytuacje. Dopiero po takim ustaleniu można wyjaśnić, kiedy i jaką sporządza się dokumentację.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (DzU nr 199, poz. 1673) za wypadek przy pracy uważa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło w związku z pracą:

- podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika zwykłych czynności lub poleceń przełożonych;

-podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika czynności na rzecz pracodawcy, nawet bez polecenia;

- w czasie pozostawania pracownika w dyspozycji pracodawcy w drodze między siedzibą pracodawcy a miejscem wykonywania obowiązku wynikającego ze stosunku pracy.

Na równi z wypadkiem przy pracy, w zakresie uprawnienia doświadczeń, traktuje się też wypadek, któremu pracownik uległ:

-w czasie podróży służbowej w okolicznościach innych niż określone wyżej, chyba że wypadek spowodowany został postępowaniem pracownika, które nie pozostaje w związku z wykonywaniem powierzonych mu zadań,

-podczas szkolenia w zakresie powszechnej samoobrony,

-przy wykonywaniu zadań zleconych przez działające u pracodawcy organizacje związkowe. Zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (DzU z 2002 r. nr 199, poz. 1673) za wypadek przy pracy uważa się też nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło w okresie ubezpieczenia wypadkowego z danego tytułu.

Jeżeli zatem wypadkowi ulegnie osoba, która nie jest pracownikiem, ale nastąpi to w czasie trwania okresu ubezpieczenia społecznego od wypadków przy pracy, zdarzenie to jest traktowane jako wypadek przy pracy.

Do wypadku związanego z pracą może dojść także w drodze do firmy lub przy powrocie z niej do domu. Za wypadek w drodze do pracy lub z pracy uważa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną, które nastąpiło w drodze do lub z miejsca wykonywania zatrudnienia lub innej działalności stanowiącej tytuł ubezpieczenia rentowego. Tak stanowi art. 57b ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (DzU z 2004 r. nr 39, poz. 353). Aby jednak taką okoliczność uznać za wypadek przy pracy, ta droga musi być najkrótsza i nie może zostać przerwana.

Jeśli w firmie doszło już do wypadku w pracy, to ustaleniem jego przyczyn i okoliczności zajmuje się zespół powypadkowy. Jego skład zależy od rodzaju wypadku i przyjętego u pracodawcy systemu w zakresie bhp. Zespół zawsze powołuje pracodawca, a przy wypadkach śmiertelnych, ciężkich i zbiorowych składa się on z pracownika kierującego komórką służby bhp oraz zakładowego społecznego inspektora pracy. Przy pozostałych zdarzeniach do zespołu wchodzi pracownik służby bhp oraz oddziałowy (wydziałowy) społeczny inspektor pracy.

Tam, gdzie nie trzeba tworzyć służby bhp, zespół składa się z pracodawcy lub pracownika zatrudnionego przy innej pracy, któremu szef powierzył wykonywanie zadań służby bhp, albo specjalista spoza zakładu. Z kolei w firmie, w której nie działa społeczna inspekcja pracy, w skład tego zespołu zamiast społecznego inspektora pracy wchodzi przedstawiciel pracowników. Musi mieć on jednak aktualne zaświadczenie o ukończeniu szkolenia w zakresie bhp.

Po ustaleniu przyczyn i okoliczności wypadku, co nie może trwać dłużej niż 14 dni od zawiadomienia o nim, zespół sporządza protokół. Jego wzór określa rozporządzenie ministra gospodarki i pracy z 16 września 2004 r. w sprawie wzoru protokołu ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy.

Z kolei ustalenie przyczyn i okoliczności wypadku w drodze do pracy lub z pracy to samodzielne zadanie pracodawcy. Nie musi powoływać zespołu powypadkowego. Po wskazaniu okoliczności i przyczyn wypadku (nie może to trwać dłużej niż 14 dni od zawiadomienia o wypadku) szef sporządza kartę wypadku w drodze do/z pracy. Jej wzór określa rozporządzenie ministra pracy i polityki społecznej z 24 grudnia 2002 r. dotyczące szczegółowych zasad oraz trybu uznawania zdarzenia za wypadek w drodze do pracy lub z pracy, sposobu jego dokumentowania, wzoru karty wypadku w drodze do pracy lub z pracy oraz terminu jej sporządzania (DzU nr 237, poz.2015).

Przyczyny i okoliczności wypadku w czasie trwania okresu ubezpieczenia społecznego od wypadków przy pracy ustala się w karcie wypadku. Jej wzór określa rozporządzenie ministra pracy i polityki społecznej z 19 grudnia 2002 r. w sprawie trybu uznawania zdarzenia powstałego w okresie ubezpieczenia wypadkowego za wypadek przy pracy, kwalifikacji prawnej zdarzenia, wzoru karty wypadku i terminu jej sporządzenia (DzU nr 236, poz.1992).

Wymienione na wstępie dwa rozporządzenia ustalają m.in. wzory dokumentacji powypadkowej, obowiązek jej sporządzenia wynika także z:

-rozporządzenia RM z 28 lipca 1998 r. w sprawie ustalania okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy oraz sposobu ich dokumentowania, a także zakresu informacji zamieszczanych w rejestrze wypadków przy pracy (DzU nr 115, poz. 744 ze zm.),

-rozporządzenia ministra gospodarki i pracy z 16 września 2004 r. w sprawie wzoru protokołu ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy (DzU nr 227, poz. 2298),

-rozporządzenia ministra gospodarki i pracy z 8 grudnia 2004 r. w sprawie statystycznej karty wypadku przy pracy (DzU nr 269, poz. 2672),

-rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z 29 listopada 2002 r. w sprawie różnicowania stopy procentowej składki na ubezpieczenie społeczne z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych w zależności od zagrożeń zawodowych i ich skutków (DzU nr 200, poz.1692 ze zm.).

Wypadek przy pracy, wypadek w drodze do lub z pracy oraz wypadek przy pracy powstały w okresie ubezpieczenia to trzy różne zdarzenia. Po ustaleniu okoliczności i przyczyn ich wystąpienia należy sporządzić dokumentację powypadkową, stosując do tego trzy różne, ściśle określone przepisami, wzory druków.