W myśl art. 2 pkt 5 ustawy z 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (tekst jedn. DzU z 2015 r., poz. 965 ze zm.; dalej: ustawa pomostowa) rekompensata jest formą odszkodowania za utratę możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze dla osób, które nie nabędą prawa do emerytury pomostowej. Można się o nią ubiegać po ukończeniu powszechnego wieku emerytalnego.
Rekompensata przysługuje osobie ubezpieczonej, urodzonej po 31 grudnia 1948 r., która do 31 grudnia 2008 r. przepracowała w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze co najmniej 15 lat. Na to odszkodowanie nie mogą jednak liczyć osoby, którym już ustalono prawo do emerytury wcześniejszej w wieku niższym niż 60 lat dla kobiety i 65 lat dla mężczyzny z tytułu wykonywania pracy „szczególnej" lub prawo do emerytury pomostowej (art. 21 ust. 2 ustawy pomostowej).
Rekompensata stanowi dodatek do kapitału początkowego i łącznie z nim podlega waloryzacjom. W efekcie powiększa ona podstawę emerytury i widnieje w decyzji ustalającej wysokość tego świadczenia.
ZUS ustala rekompensatę na wniosek ubezpieczonego. W tym celu do wniosku o emeryturę i o rekompensatę należy dołączyć:
1) świadectwo pracy lub zaświadczenie potwierdzające wykonywanie pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (wystawione przez pracodawcę lub jego następcę prawnego),
