Z orzecznictwa sądów wynika, że nie ma przeszkód do podwyższenia przez przedsiębiorcę podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, aby otrzymać wyższe świadczenia, m.in. w razie choroby lub macierzyństwa. Sąd Najwyższy stwierdził, że ZUS nie może ingerować w wysokość deklarowanej przez ubezpieczonego podstawy wymiaru składek, jeżeli mieści się ona ?w granicach ustawowych (uchwała z 21 kwietnia 2010 r., ?II UZP 1/10, OSNP z 2010/21-22/267; wyrok z 12 kwietnia 2012 r., I UK 350/11).
Sytuacja, że prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą podnoszą nawet kilkunastokrotnie składkę na ubezpieczenie chorobowe, naliczając ją od maksymalnej podstawy wynoszącej w 2014 roku 9365 zł, nie jest rzadka. Nie wszyscy dokonują jednak przed tym stosownych obliczeń, aby stwierdzić, czy będzie miało to odzwierciedlenie w kwocie zasiłku. Trzeba bowiem pamiętać, że zadeklarowanie wyższej podstawy wymiaru składek skutkuje nie tylko obowiązkiem naliczania od niej składki chorobowej, ale także emerytalnej, rentowej i wypadkowej.
Przedsiębiorca, rozważając zwiększenie wpłat do ZUS, musi przede wszystkim uwzględnić, że zasiłki z ubezpieczenia chorobowego wylicza się nie tylko od podstawy wymiaru składek po podwyższeniu, ale od przeciętnej za 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy. W razie choroby czy urodzenia dziecka przed upływem roku obliczeń należy dokonywać od średniej kwoty stanowiącej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe za pełne kalendarzowe miesiące ubezpieczenia. Podstawę składek pomniejsza się o 13,71 proc. Jeśli zatem osoba prowadząca działalność tuż przed chorobą albo porodem zacznie opłacać wyższe składki na ubezpieczenia społeczne, w tym na ubezpieczenie chorobowe, to zwykle nie zostanie to zrekompensowane kwotą otrzymywanego zasiłku.
Przedsiębiorca powinien także wziąć pod uwagę, że ?w przepisach określono sytuację, w której nie dokonuje się ponownego ustalania podstawy zasiłku. Jest tak, gdy między okresami pobierania zasiłków zarówno tego samego, jak i innego rodzaju nie było przerwy albo przerwa była krótsza niż ?trzy miesiące kalendarzowe. Gdy zatem przedsiębiorca np. pobierał zasiłek chorobowy, ?a następnie zadeklarował wyższą podstawę składek i po miesiącu nabył prawo do zasiłku macierzyńskiego, to fakt opłacania większej składki chorobowej w ogóle nie zostanie uwzględniony w kwocie tego drugiego świadczenia. ZUS do jego ustalenia zastosuje bowiem poprzednio obliczoną podstawę.
Przy kalkulacji trzeba także przyjąć, że w przypadku zadeklarowania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne w wysokości wyższej niż minimalna (ta wynosi ?60 proc. przeciętnego wynagrodzenia albo 30 proc. minimalnego wynagrodzenia, czyli ?w 2014 r. 2247,60 zł albo ?504 zł) nie można będzie proporcjonalnie jej zmniejszyć w razie niezdolności do pracy, która będzie trwała przez część miesiąca i za którą będzie przysługiwał zasiłek. Tak postanowił gdański oddział Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w decyzji nr 237 z 8 czerwca 2014 r. (DI/?100000/43/643/2014).
