Likwidowany dodatek do wynagrodzenia podwyższy zasiłek chorobowy

Premie, nagrody i dodatki należy uwzględniać w podstawie wymiaru zasiłków chorobowych, jeżeli – w myśl postanowień układów zbiorowych pracy, regulaminów wynagradzania czy przepisów o wynagrodzeniu – pracownik nie ma do nich prawa za okres pobierania tych świadczeń. W ten sposób zapobiega się dwukrotnej wypłacie tych samych składników – raz w postaci pełnej wysokości niezależnie od absencji chorobowej, a drugi raz – w formie świadczenia chorobowego.

Jednocześnie w podstawie wymiaru świadczeń chorobowych nie uwzględnia się komentowanych składników płacowych, jeżeli ich wypłaty zaprzestano (art. 41 ust. 3 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, dalej ustawa zasiłkowa). Oznacza to, że nawet jeżeli dotychczas składnik wynagrodzenia typu premia, nagroda czy dodatek był uwzględniany w podstawie (ponieważ był pomniejszany za okres choroby), to wypłacając zasiłek należny po jego odebraniu, trzeba go wyłączyć z podstawy wymiaru świadczenia.

Zasady tej nie stosuje się jednak w sytuacji, gdy składnik, którego wypłaty zaprzestano, wszedł w całości lub w części do innego elementu płacy. Wątpliwości praktyków budzi sytuacja, kiedy pracodawca, likwidując składnik płacowy, którego dotychczas nie uwzględniał w podstawie wymiaru zasiłku, wprowadza go w całości albo w części do innego składnika, który jest wliczany przy naliczaniu świadczenia chorobowego.

- Nasz pracownik, zatrudniony od 1 maja 2012 r. w charakterze sprzedawcy, zachorował w maju br. i otrzymał wynagrodzenie chorobowe (80 proc.). Podstawą jego wymiaru jest przeciętne wynagrodzenie wypłacone mu za okres 12 miesięcy poprzedzających zachorowanie, tj. od maja 2012 r. do kwietnia 2013 r. Od 1 marca br. zmieniliśmy zasady wynagradzania pracowników, wprowadzając stosowne zapisy do regulaminu wynagradzania.

Zmiany polegają m.in. na zaprzestaniu wypłaty dodatku stażowego przy jednoczesnym włączeniu go do płacy zasadniczej pracowników. Ten dodatek zawsze był pomijany przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku, ponieważ pracownicy mieli do niego prawo również za czas absencji chorobowych. W jaki sposób należy ustalić podstawę wymiaru wynagrodzenia chorobowego w związku ze zmianą zasad wynagradzania?

W tej sytuacji w rachunkach trzeba uwzględnić dodatek stażowy, który pracownik otrzymał przed datą zaprzestania jego wypłaty – za miesiące, z których jest liczony majowy zasiłek (tj. od maja 2012 r. do lutego br.). Przesądza o tym fakt wliczenia tego składnika płacy do wynagrodzenia zasadniczego. Z elementu płacy, który nie podlegał uwzględnieniu w wysokości zasiłku, zmienił się bowiem w taki, który należy doliczać (bo obecnie – jako część pensji – będzie zmniejszany za czas absencji zdrowotnej).

Nie ma znaczenia, że ten dodatek nie jest wypłacany już od marca br. Został bowiem włączony do innego składnika wynagrodzenia, więc nie można go traktować jako takiego, którego wypłaty zaprzestano.

Brak wypłaty nie wystarczy

Zasadą jest, że podstawę wymiaru świadczeń chorobowych ustala się, biorąc pod uwagę wszystkie składniki wynagrodzenia, od których została odprowadzona składka na ubezpieczenie chorobowe. Pomijać należy jedynie te elementy płacy, do których pracownik zachowuje prawo w okresie pobierania zasiłku, zgodnie z wewnątrzzakładowymi regulacjami. Oczywiście pod warunkiem, że faktycznie otrzymuje je za okres niezdolności do pracy. Wynika to z art. 41 ust. 1 ustawy zasiłkowej.

W praktyce, licząc zasiłek, wlicza się więc te składniki wynagrodzenia, wobec których przepisy wewnętrzne przewidują ich pomniejszanie za czas absencji zdrowotnej albo wskazują, że dany element płacy ustala się procentowo od stawki wynagrodzenia zasadniczego należnego za czas faktycznie przepracowany w danym miesiącu.

Dodatek stażowy, o którym mowa w pytaniu czytelnika, do 28 lutego 2013 r. był składnikiem, do którego pracownik zachowywał prawo w okresie absencji chorobowej. Słusznie więc pracodawca nie uwzględniał go, licząc wysokość zasiłków. Od 1 marca br., po zmianie regulaminu wynagradzania, firma zaprzestała jego wypłaty, wprowadzając go do płacy zasadniczej.

Jak wskazuje art. 41 ust. 2 i 3 ustawy zasiłkowej, składniki wynagrodzenia przysługujące – w myśl umowy o pracę lub innego aktu, na podstawie którego powstał stosunek pracy – tylko do określonego terminu, należy uwzględniać w podstawie wymiaru zasiłku chorobowego tylko do tego terminu (pod warunkiem że nie są wypłacane za okres absencji chorobowej). Nie wolno ich wliczać do podstawy zasiłku należnego za okres po tym czasie. Zasada ta ma odpowiednie zastosowanie również w razie podjęcia przez pracodawcę decyzji o zaprzestaniu wypłaty składnika wynagrodzenia. Jednak reguły tej nie stosuje się w przypadku włączenia elementu płacy – w całości lub w części – do innego składnika lub zamiany na inny składnik wynagrodzenia.

Ponieważ w sytuacji opisanej w pytaniu dodatek stażowy (wcześniej niepomniejszany w przypadku absencji chorobowej), stał się – wchodząc do wynagrodzenia zasadniczego – zarobkiem podlegającym zmniejszeniu za czas nieobecności w pracy z powodu pobierania zasiłków, to obecnie należy go uwzględniać w podstawie wymiaru zasiłku przysługującego podwładnym za okres po zmianie sposobu wynagradzania.

Przykład

Odnosząc się do sytuacji opisanej przez czytelnika, przyjmijmy założenie, że za 12 miesięcy poprzedzających maj br. pracownik otrzymał następujące wynagrodzenie:

Składniki pensji wliczane do podstawy wymiaru zasiłku w zł

Miesiąc / Rok

Płaca zasadnicza

Dodatek stażowy (niepomniejszany za czas choroby)

Razem brutto

Po odliczeniu składek ZUS finansowanych przez pracownika

04/2013

3400

3400

2933,86

03/2013

3400

3400

2933,86

02/2013

3100