Prezes musi niekiedy oddać składki za spółkę

– W 2002 r. byłem wiceprezesem spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, która teraz jest niewypłacalna. Nieuregulowane przez nią składki na ubezpieczenia społeczne ZUS chce egzekwować teraz z mojego własnego majątku. W artykule „ZUS bez prawa egzekucji” zamieszczonym w „Rzeczpospolitej” z 29 października przeczytałem, że nie może tego robić. Czy to prawda? – pyta czytelnik DOBREJ FIRMY.

Cytowany artykuł mówi o niedawnej zmianie statutu ZUS, która nieopatrznie pozbawiła go prawa do prowadzenia postępowania egzekucyjnego jako organ egzekucyjny. Nie znaczy to jednak, że zaległości wobec ZUS będą narastały i nikt ich nie przypilnuje. Dłużników będą po prostu ścigać naczelnicy urzędów skarbowych. Ale zacznijmy od początku.

Osoby zasiadające w zarządzie odpowiadają za długi spółki z o.o. z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, jeżeli całkowita lub częściowa egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna. Wynika tak z rozdziału 15 ordynacji podatkowej oraz z art. 31 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. DzU z 2007 r. nr 137, poz. 74 ze zm.). Menedżerów z zarządu wolno jednak nękać dopiero, gdy postępowanie egzekucyjne z mienia przedsiębiorstwa okaże się bezskuteczne. Potwierdził to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 1 sierpnia 2007 r. (III SA/Wa 176/07). Od odpowiedzialności tej mogą się uwolnić, wskazując, że:

- we właściwym czasie złożyli wniosek o ogłoszenie upadłości spółki lub wszczęli postępowanie zapobiegające jej ogłoszeniu, np. układowe,

- nie zgłosili wprawdzie wniosku o ogłoszenie upadłości czy wszczęcie postępowania układowego, ale nie nastąpiło to z ich winy,

- mienie spółki pozwala zaspokoić jej zaległości w znacznej części.

Członkowie zarządu odpowiadają za zaległości składkowe spółki powstałe w trakcie pełnienia przez nich obowiązków. Do końca 2002 r. ręczyli natomiast za zaciągnięte wtedy zobowiązania bez względu na to, kiedy przekształciły się w one w długi. Zgodnie bowiem z art. 21 nowelizacji z 12 września 2002 r. ordynacji podatkowej (DzU nr 169, poz. 1387) do odpowiedzialności podatkowej osób trzecich za zaległości podatkowe powstałe przed 1 stycznia 2003 r. stosujemy art. 1 ordynacji w brzmieniu dotychczasowym.

Zarządca odpowiada za zobowiązania spółki powstałe w 2002 r. podczas sprawowania wiceprezesury, choćby termin płatności przypadał już po tym, jak stracił funkcję

.

W świetle art. 118 ordynacji podatkowej decyzji o odpowiedzialności członka zarządu nie wolno wydać, jeśli od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość, minęło pięć lat. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego (orzeczenie z 6 stycznia 2006 r.; II FSK 135/05) wydanie decyzji oznacza też jej doręczenie osobie trzeciej przed upływem tych pięciu lat. Reasumując: członek zarządu odpowiada wtedy, gdy decyzja o pociągnięciu go do tej odpowiedzialności została wydana i doręczona mu przed upływem pięciu lat od końca roku kalendarzowego, kiedy powstał dług. Egzekucji z jego majątku można jednak dokonać – według art. 118 § 2 ordynacji podatkowej – tylko w ciągu trzech lat od końca roku kalendarzowego, w którym dostał taką decyzję.

Wyjaśniłam już, że ZUS – pozbawiony organów egzekucyjnych – nie pozostaje jednak bezczynny.