Takie stanowisko zajął ZUS Oddział w Lublinie w decyzji nr 1104/2014 z 7 października 2014 r. (WPI/200000 /43/1104/2014).
Przedsiębiorca zwrócił się do ZUS z wnioskiem o wydanie indywidualnej interpretacji. Wskazał, że w związku z przejściem części zakładu pracy na podstawie art. 231 kodeksu pracy przejmie zatrudnionych tam pracowników. Przy czym u wnioskodawcy, w przeciwieństwie do przejmowanego pracodawcy, nie ma zakładowego funduszu świadczeń socjalnych (zfśs). Wnioskodawca i pracodawca przekazujący zgodnie postanowili, że przejęcie obejmie też środki zfśs i treść regulaminu tego funduszu, obowiązującego w przejmowanej firmie. Środki będą gromadzone na odrębnym rachunku bankowym i wydatkowane na zasadach określonych we wskazanym regulaminie zfśs z uwzględnieniem art. 8 ust. 2 ustawy o zfśs, stosownie do jej art. 7 ust. 3a. Przy czym będą z nich finansowane świadczenia wyłącznie na rzecz przejętych pracowników z przeznaczeniem na cele socjalne, przy zastosowaniu kryterium socjalnego aż do wyczerpania tych środków.
Wątpliwość wnioskodawcy dotyczyła obowiązku uwzględniania tych świadczeń w podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne pracowników. Wskazał, że jego zdaniem w sytuacji, gdy te świadczenia będą wydatkowane na zasadach wynikających z ustawy o zfśs (mimo że wnioskodawca nie tworzy tego funduszu) i z uwzględnieniem kryterium socjalnego, powinny podlegać zwolnieniu ze składek zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 19 rozporządzenia MPiPS z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (DzU nr 161, poz. 1106 ze zm.).
W decyzji z 7 października 2014 r. ZUS uznał tę interpretację przedsiębiorcy za nieprawidłową. Podnosił, że w takich okolicznościach opisane świadczenia nie korzystają z wyłączenia opisanego w § 2 ust. 1 pkt 19 wskazanego rozporządzenia.
Komentarz eksperta
Piotr Nietrzpiel, radca prawny w Kancelarii Prawa Pracy Wojewódka i Wspólnicy sp.k.
W komentowanej decyzji ZUS zajął stanowisko zgodne z istotą zakładowego funduszu świadczeń socjalnych. Niewątpliwie jest nią finansowanie przez pracodawcę pomocy socjalnej na rzecz wszystkich kategorii osób uprawnionych. Zgodnie z art. 2 pkt 5 ustawy o zfśs są to pracownicy, ich rodziny, emeryci i renciści – byli pracownicy i ich rodziny oraz inne osoby, którym pracodawca przyznał w regulaminie zfśs prawo korzystania ze świadczeń socjalnych finansowanych z tego funduszu. Dopiero wobec tych kategorii osób uprawnionych pracodawca powinien uzależnić przyznanie i wysokość świadczeń z zfśs od kryteriów socjalnych – tj. ich sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej. Oznacza to, że pracodawca nie może ograniczać możliwości korzystania z przedmiotowych środków stanowiących pomoc socjalną jedynie do niektórych grup pracowników wyróżnionych z uwagi na kryteria, których nie wymienia ustawa o zfśs.
W zaistniałym stanie faktycznym zastosowanie ma art. 7 ust. 3a ustawy o zfśs. Zgodnie z nim w razie przejścia zakładu pracy w trybie art. 231 kodeksu pracy na pracodawcę, który nie ma obowiązku tworzyć funduszu, przechodzą środki pieniężne, należności i zobowiązania zfśs pracodawcy przekazującego. Nie tworzą one jednak zakładowego funduszu świadczeń socjalnych u pracodawcy przejmującego. Powinny być zapisane na odrębnym rachunku i wydatkowane na zasadach określonych w ustawie o zfśs. Pracodawca powinien wydać regulamin ich wydatkowania przy odpowiednim zastosowaniu art. 8 ust. 2 ustawy o zfśs. Zatem mimo że w takiej sytuacji nie dochodzi do utworzenia zfśs, pracodawca powinien przeznaczyć przejęte środki na działalność socjalną i wydatkować je jak środki z zfśs. Możliwość skorzystania z tych pieniędzy powinny mieć wszystkie kategorie osób uprawnionych zgodnie z brzmieniem art. 2 pkt 5 ustawy o zfśs, a nie wyłącznie pracownicy przejęci w trybie art. 231 k.p.
ZUS słusznie uznał, że jeśli wnioskodawca będzie wydatkował przejęte środki zfśs wyłącznie na świadczenia socjalne dla pracowników przejętych w trybie art. 231 k.p., nie będą one objęte zwolnieniem określonym w § 2 ust. 1 pkt 19 rozporządzenia składkowego. Krąg osób uprawnionych do świadczeń zostanie bowiem ograniczony w sposób sprzeczny z zapisami ustawy o zfśs, naruszając istotę funduszu.
