Sporządzamy listę płac dla handlowców i szwaczek

Chodzi tu głównie o różnego rodzaju przedstawicieli handlowych, szwaczki czy robotników fabrycznych. Pierwsi są bowiem zwykle gratyfikowani według systemu prowizyjnego. Polega on na tym, że nie da się z od razu ustalić, ile za miesiąc dostaną, gdyż ich pobory zależą od wyników ich starań i stanowią odsetek zysków firmy uzyskanych z tytułu sprzedanych przez tych pracowników produktów czy kontraktów spisanych z klientami. Reprezentanci dwóch pozostałych profesji pracują zwykle na akord. Wytwarzają jakieś produkty za konkretną stawkę, przy czym szef wyznacza im normy, ile mają ich wyprodukować w ciągu pewnej jednostki czasu. Dla przykładu: szwaczka dostaje 2 zł za uszycie sukienki, przy czym ma ich zrobić 15 w ciągu godziny. Takie wynagrodzenia kwalifikujemy do składników zmiennych i dlatego dla osób tak wynagradzanych trudniej jest sporządzić listę płac. Przedstawiamy, jak obliczyć dla nich różne rodzaje wynagrodzeń.

[srodtytul]Wynagrodzenie częściowe[/srodtytul]

Nie ma problemu z ustaleniem dla takich podwładnych wynagrodzenia za dni przepracowane w miesiącu, kiedy przez jego resztę chorowali, przebywali na urlopie wychowawczym czy bezpłatnym lub byli nieobecni z innych powodów. Od razu zastrzegamy, że błędem jest stosowanie wówczas § 11 i 12 [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr;jsessionid=0B63B2B663CA641F8356D1F1695B6881?id=73966]rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z 29 maja 1996 r. w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy oraz wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczania odszkodowań, odpraw, dodatków wyrównawczych do wynagrodzenia oraz innych należności przewidzianych w kodeksie pracy (DzU nr 62, poz. 289 ze zm.)[/link]. Wedle pierwszego przepisu pensję częściową za miesiąc, kiedy zatrudniony korzystał ze zwolnienia lekarskiego, liczymy, dzieląc wynagrodzenie przez 30, mnożąc przez liczbę dni choroby oraz odejmując wynik od całej płacy.

Druga norma odnosi się do miesiąca, kiedy to przez jego część pracownik jest nieobecny z innych przyczyn niż choroba i za czas takiej absencji nie zachował prawa do wynagrodzenia (np. urlop wychowawczy, bezpłatny). Także do miesiąca, w trakcie którego firma kogoś przyjęła lub zwolniła. W takiej sytuacji pobory za dni przepracowane ustalamy, dzieląc cały zarobek przez przypadające w tym miesiącu godziny robocze, mnożąc przez godziny pracy wypadające na czas nieobecności, a wynik odejmując od pełnych zarobków. Regulacje te dotyczą jednak wyłącznie osób wynagradzanych według stałych stawek miesięcznych, np. 3 tys. zł brutto miesięcznie. Absolutnie nie stosujemy ich do zmiennych składników płacy, w tym prowizyjnych i akordowych. Należne im wynagrodzenie częściowe wynika po prostu z liczby podpisanych przez przedstawiciela handlowego umów z kontrahentami czy produktów uszytych przez szwaczkę.

[ramka][b]Przykład[/b]

Pan Paweł jest etatowym przedstawicielem handlowym spółki komputerowej. Na jego wynagrodzenie składa się jedynie stawka prowizyjna zależna od liczby sprzedanego przez niego sprzętu – 100 zł za komputer i 50 za drukarkę z tym zastrzeżeniem, że co miesiąc musi dostawać przynajmniej minimalną płacę (1276 zł). Pracownik chorował od 5 do 13 lutego br. W miesiącu tym sprzedał 70 komputerów i dziesięć drukarek. By oszacować należne mu wynagrodzenie za przepracowane dni lutego (częściowe), w ogóle nie korzystamy z § 11 rozporządzenia z 29 maja 1996 r.

Wynosi ono 7500 zł [(70 komputerów x 100 zł) + (10 drukarek x 50 zł)].[/ramka]

Inaczej postępujemy, gdy podwładny jest wynagradzany w systemie mieszanym – oprócz pensji zasadniczej w stałym ryczałcie miesięcznym dostaje również stawki akordowe lub prowizyjne. Ustalając jego wynagrodzenie częściowe, musimy wtedy sięgnąć też do rozporządzenia z 29 maja 1996 r. Zilustrujmy to konkretnym przykładem.

[ramka][b]Przykład[/b]

Pani Izabela jest zatrudniona w 1/2 wymiaru czasu pracy jako krawcowa w fabryce w podstawowym systemie, po cztery godziny dziennie. Otrzymuje pensję podstawową w stałej stawce miesięcznej 600 zł i stawkę akordową 6 zł od uszytej sukienki.

Przebywała na urlopie bezpłatnym od 5 do 13 lutego br. W miesiącu tym uszyła 200 sukienek. Wynagrodzenie częściowe za luty ustalamy dwutorowo.

Najpierw liczymy je od stałej stawki miesięcznej według § 12 rozporządzenia z 29 maja 1996 r., czyli:

- stałą stawkę miesięczną dzielimy przez godziny robocze przypadające w lutym (84 dla połowy etatu)600 zł : 84 godziny = 7,14 zł

- wynik mnożymy przez liczbę godzin, jaką zatrudniona powinna przepracować podczas urlopu bezpłatnego

7,14 zł x 28 godzin = 199,92 zł

- uzyskaną kwotę odejmujemy od pełnej stawki miesięcznej

600 zł – 199,92 zł = 400,08 zł.

Następnie ustalamy wynagrodzenie za pracę za luty ze składników zmiennych (akordowych) – jest to 1200 zł (200 sukienek x 6 zł). Obydwie kwoty dodajemy i mamy wynagrodzenie częściowe za luty 2009 r. – 1600,08 zł (400,08 zł + 1200 zł).[/ramka]

[srodtytul]Za godziny nadliczbowe...[/srodtytul]

Schody zaczynają się, kiedy rachujemy zapłatę za godziny nadliczbowe dla podwładnych otrzymujących wyłącznie stawki akordowe lub prowizyjne. Za nadgodziny należy się bowiem i normalne wynagrodzenie, i dodatki 50- lub 100-procentowe. Normalnym jest wynagrodzenie, które pracownik dostaje stale i systematycznie. Wedle [b]wyroku Sądu Najwyższego z 3 czerwca 1986 r. (I PRN 40/86) [/b]obejmuje ono:

- płacę zasadniczą wynikającą z jego osobistego zaszeregowania określonego stawką miesięczną lub godzinową,

- dodatkowe składniki o charakterze stałym, które gwarantują załodze zakładowe przepisy płacowe,

- różne dodatki do wynagrodzenia, np. funkcyjny, stażowy, za pracę szkodliwą dla zdrowia,

- premie, jeśli mają one charakter stały i nie zależą od osiągnięcia konkretnych wyników w pracy niewynikających z zadań wykonywanych w godzinach nadliczbowych.

Z tego wniosek, że normalne wynagrodzenie za godziny nadliczbowe handlowców i szwaczek to to, jakie wynika z liczby zawartych kontraktów czy wytworzonych produktów.

Podstawę wymiaru dodatków za godziny nadliczbowe stanowi natomiast wyłącznie osobiste zaszeregowanie określone w stawce miesięcznej lub godzinowej, a jeśli taki składnik poborów nie został wyodrębniony – 60 proc. średniej urlopowej. Jeśli chodzi zatem o handlowców i szwaczki, to stosujemy zasady ustalania pensji za urlop wypoczynkowy z [link=http://www.rp.pl/aktyprawne/akty/akt.spr;jsessionid=0C580CC32BDEBD6AFADE12F1960441DB?id=74468]rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z 8 stycznia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop (DzU nr 2, poz. 14 ze zm.)[/link]. Ich wynagrodzenia w większości kwalifikujemy do ruchomych składników poborów przysługujących za okresy nie dłuższe niż miesiąc. Skoro tak, to – w świetle § 8 rozporządzenia z 8 stycznia 1997 r. – bierzemy je pod uwagę w łącznej wysokości wypłaconej im podczas trzech miesięcy poprzedzających miesiąc wystąpienia pracy nadliczbowej. Jeśli składniki te ulegają znacznym wahaniom, okres rozliczeniowy możemy wydłużyć nawet do 12 miesięcy.

[ramka][b]Przykład[/b]

Pan Michał jest etatowym handlowcem zatrudnionym w podstawowym systemie czasu pracy. Otrzymuje wyłącznie prowizję w wysokości 0,5 proc. zysku pochodzącego z umów podpisanych przez niego z kontrahentami firmy.

Jego wynagrodzenie ulega znacznym wahaniom i dlatego księgowa ustala mu zapłatę za nadgodziny z sześciu miesięcy.

W lutym 2009 r. wyrobił on dziesięć godzin nadliczbowych gratyfikowanych stawką 50-proc. i trzy – stuprocentową. W lutym br. dostał 8000 zł prowizji, z czego 2000 zł wypracował w trakcie nadgodzin.

Owe 2000 zł stanowi zatem jego normalne wynagrodzenie za godziny nadliczbowe. W styczniu 2009 r. otrzymał 5000 zł prowizji, w grudniu 2008 r. – 6700 zł, w listopadzie – 3500 zł, w październiku – 9000 zł, we wrześniu 2008 r. – 12 000 zł, w sierpniu 2008 r. – 13 200 zł.

Dodatki za godziny nadliczbowe poznamy: