Ci ostatni mogą jednak odstąpić od tworzenia funduszu, zmieniając układ zbiorowy pracy lub regulamin wynagradzania. Oczywiście przy przekazywaniu pomocy z funduszu obowiązują zasady określone w ustawie o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych. Przede wszystkim przyznanie i wysokość świadczeń musi zależeć od sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej zainteresowanego pracownika. Jeśli tak jest, są one wyłączone od składek w pełnej wysokości.
Dotyczy to również świątecznych talonów czy bonów. Od wartości tych sfinansowanych z funduszu socjalnego nie naliczamy zatem składek na ubezpieczenia społeczne ani zdrowotne, bez względu na ich wysokość.
[srodtytul]...I SOCJALNO-BYTOWEGO[/srodtytul]
Z preferencji korzystają też talony pochodzące z funduszu utworzonego na cele socjalno-bytowe zgodnie z obowiązującym w firmie układem zbiorowym. Nie potrącamy z nich żadnych składek do wysokości odpisu podstawowego określonego w art. 5 ust. 2 ustawy na pełnozatrudnionego w normalnych warunkach pracy, czyli rocznie do 906,61 zł. Zastrzegam jednak, że dotyczy to wyłącznie funduszy socjalno-bytowych utworzonych na podstawie układu zbiorowego ewentualnie u pracodawców, którzy nie tworzą funduszu socjalnego. A więc u większych, zatrudniających 1 stycznia przynajmniej 20 osób w przeliczeniu na pełne etaty, którzy zrezygnowali z funduszu socjalnego, jak i u mniejszych. Szef, wypłacając pracownikowi świadczenie z takiego funduszu socjalnego-bytowego, musi więc ustalić, czy w tym roku otrzymał on już pomoc z tego źródła. Od składek jest bowiem zwolnione tylko wsparcie do wysokości odpisu podstawowego. Przewyższające ten pułap wchodzi do podstawy wymiaru składek.
[ramka][b]Przykład[/b]
Prezes przyznał pani Magdalenie, zatrudnionej na pełny etat, talon świąteczny o wartości 300 zł ze środków funduszu socjalno-bytowego. W 2008 r. otrzymała już ona z tego funduszu 700 zł jako dofinansowanie wypoczynku. Wobec tego do podstawy wymiaru składek wliczamy 93,39 zł (1000 zł – 906,61 zł), czyli nadwyżkę ponad odpis podstawowy.[/ramka]