W tym roku podjąłem pracę u nowego pracodawcy na część etatu. Kiedy zapytałem w firmie o możliwość skorzystania w tym roku z tzw. wczasów pod gruszą, odpowiedziano mi, że za krótko pracuję i może dostanę coś w przyszłym roku, ale i tak w pomniejszonej kwocie, bo mam pół etatu. Z mojej umowy wynika bowiem odpowiednio niższy proporcjonalnie odpis na zfśs. Czy rzeczywiście muszę odpracować jakiś okres, żeby ubiegać się o takie dofinansowanie, i czy jest ono pomniejszane? – pyta czytelnik.
Do odpowiedzi na to pytanie odpowiednio stosuje się art. 2 pkt 5 oraz art. 8 ust. 1 ustawy z 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (tekst jedn. DzU z 2015 r., poz. 111, dalej ustawa o zfśs). Zgodnie z jej art. 2 użyte w ustawie określenia oznaczają: osoby uprawnione do korzystania z funduszu – pracowników i ich rodziny, emerytów i rencistów – byłych pracowników i ich rodziny oraz inne osoby, którym pracodawca przyznał, w regulaminie, o którym mowa w art. 8 ust. 2 ustawy, prawo korzystania ze świadczeń socjalnych finansowanych z funduszu. Natomiast art. 8 ust. 1 ustawy o zfśs stanowi, że przyznawanie ulgowych usług i świadczeń oraz wysokość dopłat z funduszu zależą od sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej osoby uprawnionej do korzystania z funduszu.
Z tych przepisów wynika jednoznacznie, że regulaminem wewnątrzzakładowym nie można ograniczać kręgu osób uprawnionych do korzystania z zfśs. Przepis wskazuje, że uprawniony jest m.in. pracownik (a pracownikiem jest się od pierwszego dnia nawiązanego stosunku pracy), a wielkość dofinansowania nie może być powiązana z wymiarem czasu pracy (etatem) uprawnionego. Wyłącznymi przesłankami przesądzającymi o wysokości dofinansowania mają być bowiem te wskazane w art. 8 ust. 1 ustawy o zfśs, czyli sytuacja życiowa, rodzinna i materialna osoby uprawnionej do korzystania z funduszu, a nie wymiar czasu pracy czy staż pracy w zakładzie.
W tej sytuacji udzielona czytelnikowi odpowiedź pracodawcy, zapewne na podstawie wewnątrzzakładowego regulaminu korzystania ze świadczeń z zfśs, zawiera kryteria niezgodne z ustawą. Są to staż pracy i wymiar czasu pracy, a więc postanowienia niedopuszczalne w jej świetle. W konsekwencji należy je bezwzględnie usunąć z regulaminu, zmieniając jego treść w trybie określonym w art. 8 ust. 2 ustawy o zfśs.
Ponadto argument pracodawcy podany dla uzasadnienia proporcjonalnego obniżenia wysokości przyznawanego świadczenia, że odpis na zfśs przy zatrudnieniu na pół etatu jest odpowiednio pomniejszony, nie ma żadnej podstawy prawnej. Odpisu tego dokonuje się łącznie według planowanego zatrudnienia w danym roku w przeliczeniu na pełne etaty z późniejszą korektą dokonywaną na koniec roku według rzeczywistego przeciętnego zatrudnienia.
