Członkowie zarządu mogą wykonywać swoją funkcję na podstawie: aktu powołania, kontraktu menedżerskiego (umowy cywilnoprawnej) albo umowy o pracę. Najczęściej spotykaną podstawą pełnienia funkcji jest jednak powołanie. W przypadku spółki z o.o. członek zarządu jest powoływany i odwoływany uchwałą wspólników, chyba że umowa spółki stanowi inaczej. W spółce akcyjnej członków zarządu powołuje i odwołuje rada nadzorcza, chyba że statut spółki stanowi inaczej.

Kodeks spółek handlowych przewiduje możliwość wynagradzania członków zarządu na podstawie uchwały powołującej ich do wykonywania obowiązków w ramach powierzanej funkcji. Na gruncie podatkowym takie wynagro- dzenie jest traktowane jako przychód z działalności wykonywanej osobiście, a to oznacza, że jest opodatkowane progresywnie według skali podatkowej, czyli 12 proc./32 proc. (opcjonalnie, nierezydenci podatkowi w Polsce mogą skorzystać z 20-proc. ryczałtu).

Do końca 2021 roku członkowie zarządu nie byli objęci obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi i zdrowotnym. Zasadę tę zmienił Polski Ład, który w ramach nowelizacji ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych od 1 stycznia 2022 r. objął obowiązkową składką zdrowotną osoby powołane do pełnienia funkcji na mocy aktu powołania, które z tego tytułu pobierają wynagrodzenie. Osobę powołaną zgłasza do ubezpieczenia zdrowotnego podmiot wypłacający z tego tytułu wynagrodzenie. Powinien to zrobić w ciągu siedmiu dni od daty powstania obowiązku ubezpieczeń. W zakresie ubezpieczeń społecznych nic się nie zmieniło – nadal osoby powołane nie są nim objęte. W efekcie wprowadzonych zmian, tzn. objęcia członków zarządu ubezpieczeniem zdrowotnym, dochody netto wielu tych osób obniżyły się nawet o kilkadziesiąt tysięcy złotych w skali roku.

Zdaniem autora
Mateusz Lasak - starszy konsultant w zespole People Advisory Services, EY Polska

Pracujący za granicą powinni uzyskać zaświadczenie A1
Mimo, że nadal wynagrodzenie członków zarządu nie podlega obowiązkowi opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, to jednak w praktyce takie osoby i tak najczęściej przekraczają drugi próg podatkowy. To oznacza, że ich obciążenia podatkowo-składkowe od wynagrodzenia ponad 120 tys. zł wzrosły aż do 41 proc (32-proc. PIT i 9-proc. składka zdrowotna). Nie można zapominać również o tzw. daninie solidarnościowej, czyli dodatkowym obciążeniu dla osób o dochodach ponad 1 mln zł rocznie.
W sytuacji, kiedy członek zarządu jest aktywny zawodowo także poza granicami kraju, warto rozstrzygnąć, który system ubezpieczeń społecznych będzie dla niego właściwy. Podstawową zasadą jest bowiem stosowanie tylko jednego ustawodawstwa w zakresie ubezpieczeń społecznych, nawet jeśli dana osoba jest aktywna zawodowo w wielu krajach. Osoby, które wykonują obowiązki członków zarządu w polskich spółkach, ale jednocześnie podlegają systemowi ubezpieczeń społecznych w jednym z krajów UE/EOG lub w innym państwie, z którym Polska zawarła umowę dotyczącą zabezpieczenia społecznego, powinny więc dokładnie przeanalizować swoją sytuację oraz rozważyć uzyskanie zaświadczenia A1 potwierdzającego podleganie systemowi ubezpieczeń społecznych we właściwym kraju.

Po wejściu w życie zmian pojawiły się także pytania o obowiązek naliczania składki zdrowotnej od wynagrodzenia członka zarządu za okres sprzed 1 stycznia 2022 r., ale wypłaconego w 2022 roku, jak np. premii za ubiegły rok. Zakład Ubezpieczeń Społecznych w swoim poradniku wyjaśnił jednak, że decydujący jest okres za jaki jest wypłacane wynagrodzenie członka zarządu. Oznacza to, że wynagrodzenie należne za 2021 r., jednak wypłacone w 2022 r. nie podlegało składce zdrowotnej.

Warto także wrócić uwagę na interpretacje ZUS wydane w 2022 r. w zakresie obowiązku odprowadzania składki zdrowotnej od wynagrodzeń członków zarządu. Przykładowo w interpretacji z 15 kwietnia 2022 r. (DI/100000/43/118/ 2022) ZUS wskazał, że składką zdrowotną objęte są także kwoty wypłacane z tytułu zwrotu kosztów podróży związanych z pełnioną funkcją. W ocenie organu należy je traktować jako przychód członka zarządu z działalności wykonywanej osobiście.

Teresa Nisler jest menedżerką w zespole People Advisory Services, EY Polska

Podstawa prawna:

- ustawa z 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r., poz. 2105 ze zm.)