CIT: Konsorcjum nie jest podatnikiem

Zasady działania konsorcjum nie są w polskich przepisach odrębnie uregulowane.  Dopuszczalność zawierania tego rodzaju umów wynika z obowiązującej zasady swobody umów, wyrażonej w art. 353

1

k.c. Strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. Przyjmuje się, że konsorcjum jest organizacją zrzeszającą kilka podmiotów na określony czas, w konkretnym celu gospodarczym. Celem zawiązania konsorcjum jest najczęściej wspólna realizacja konkretnego przedsięwzięcia gospodarczego, które ze względu na potencjał finansowy, konieczność zaangażowania znacznych zasobów ludzkich oraz wyposażenia, przekracza możliwości finansowe i organizacyjne jednego podmiotu (np.: budowa autostrady czy lotniska). Funkcjonowanie konsorcjum ma zwykle charakter tymczasowy - po osiągnięciu celu, do którego zostało powołane, jest ono rozwiązywane.

Konsorcjum nie jest odrębnym podmiotem gospodarczym. Nie podlega więc obowiązkowi rejestracji, nie musi mieć odrębnej siedziby czy też własnej nazwy. Podmioty tworzące konsorcjum prowadzą swoją dotychczasową działalność niezależnie od zadań realizowanych w ramach konsorcjum z innymi podmiotami.

Niewymienione w przepisach

W praktyce zdarzają się również sytuacje, że w celu realizacji przedsięwzięcia partnerzy powołują spółkę celową, która będzie odrębnym od partnerów podmiotem i podatnikiem podatku dochodowego.

Zgodnie z przepisami ustawy o CIT, podatnikami są (co do zasady) osoby prawne, spółki kapitałowe w organizacji oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej. Ponieważ konsorcjum jest formą porozumienia kilku podmiotów gospodarczych, lecz samo nie jest podmiotem gospodarczym, to samo konsorcjum nie będzie podatnikiem CIT. Tym samym podatnikami będą poszczególni członkowie konsorcjum (osoby prawne lub fizyczne). Na ich poziomie będzie płacony podatek dochodowy od zysków osiągniętych przez konsorcjum.

Uwaga!

Ustawa o CIT nie zawiera jakichkolwiek regulacji określających zasady opodatkowania członków konsorcjum.

Jak ustalać znaczenie

Należy jednak zwrócić uwagę na art. 5 ust. 1 ustawy o CIT. Określa on, że przychody z udziału w spółce niebędącej osobą prawną (...), ze wspólnej własności, wspólnego przedsięwzięcia, wspólnego posiadania lub wspólnego użytkowania rzeczy lub praw majątkowych łączy się z przychodami każdego wspólnika proporcjonalnie do posiadanego prawa do udziału w zysku (udziału). W przypadku braku przeciwnego dowodu przyjmuje się, że prawa do udziału w zysku (udziału) są równe.

Zasady te  stosuje się odpowiednio do rozliczania kosztów uzyskania przychodów, wydatków, które nie stanowią kosztów podatkowych, zwolnień  i ulg podatkowych oraz obniżenia dochodu, podstawy opodatkowania oraz podatku (art. 5 ust. 2 ustawy o CIT). Trzeba bardzo wyraźnie podkreślić, że przepis ten nie wprowadza nowych, szczególnych zasad dotyczących rozpoznawania przychodów i kosztów podatkowych. Odnosi się on jedynie do sposobu przyporządkowania określonej ich części członkowi konsorcjum. Kryteria dotyczące rozpoznawania przychodów (art. 12 ustawy o CIT) oraz kosztów uzyskania przychodów (art. 15 i 16 ustawy o CIT) należy w przypadku członków konsorcjum stosować na zasadach ogólnych.

Zastosowanie wskazanych zasad w stosunku do członków konsorcjum wymaga w pierwszej kolejności ustalenia, czy konsorcjum może zostać uznane za rodzaj wspólnego przedsięwzięcia. Zadanie jest utrudnione, bo ustawa o CIT nie zawiera definicji wspólnego przedsięwzięcia.